ASML wil groeien. Nu nog talent dat naar Brabant wil

Technologie

Chipmachinefabrikant ASML belooft onstuimige groei. Mits de regio Eindhoven een volwassen techhub kan worden.

Minister Henk Kamp (Economische Zaken) kleedt zich om bij een werkbezoek voor hij de cleanroom van ASML in mag. Foto Joyce van Belkom/ANP

Als het een geheime boodschap is, dan heeft Peter Wennink die erg slecht verborgen. De topman van ASML draagt tijdens de presentatie van de jaarcijfers een stropdas met het rood-witte patroon van de vlag van Noord-Brabant.

Wennink ontpopt zich tot belangrijkste lobbyist voor de hightechhub rond Eindhoven. ASML heeft die rol van het voormalige moederbedrijf Philips overgenomen. Met een beurswaarde van ruim 50 miljard euro kijkt de fabrikant van lithografiemachines terug op een geslaagd jaar: een recordomzet van 6,8 miljard euro, 1,5 miljard euro winst, strategische overnames (Hermes Microvision) en deelnames (in Zeiss SMT, de Duitse leverancier van optische systemen).

Alles lijkt ASML voor de wind te gaan. Het bedrijf rekent op een omzet van 11 miljard euro in 2020, omdat de grootste problemen met de nieuwe EUV-technologie achter de rug zijn. Met EUV, extreem ultraviolet laserlicht, kunnen nog nauwkeuriger patronen op chips geprojecteerd worden en dat drukt de productiekosten van chipmakers als Samsung, ITSMC en Intel. Dat betekent dat er de komende jaren tientallen lithografiemachines verkocht zullen worden, elk met een prijskaartje van minstens 117 miljoen euro.

ASML (nu 16.000 medewerkers, van wie 9.000 in Nederland) heeft meer personeel nodig om die apparaten te ontwerpen en te onderhouden. Niet EUV, maar Brabant is nu de bottleneck. Vandaar die rood-witte stropdas van Peter Wennink. En vandaar zijn stokpaardje: wil ASML zijn ambitieuze groeiplannen waarmaken dan moeten talentvolle ingenieurs en techneuten in de buurt van Veldhoven willen wonen.

Willen blijven wonen, verbetert Wennink:

„Ik wil dat mensen oud bij ons worden, ze langer vasthouden in de war on talent. Dat ze hun kinderen hier naar school laten gaan, dat er genoeg te beleven is voor sport- en cultuurliefhebbers.”

Hogesnelheidstrein

Ook hoog op het verlanglijstje: een hogesnelheidstrein naar Düsseldorf. Of betere verbindingen naar de grote steden vanaf vliegveld Eindhoven, met vliegtuigmaatschappijen die hun klanten niet „met een zweep het vliegtuig in jagen”.

Wennink pleit niet alleen voor de eigen parochie, maar voor alle techbedrijven in de regio Eindhoven die in 2017 dubbele groeicijfers verwachten. ASML heeft wel een belangrijke rol – Wennink schat dat er wel 30.000 mensen werken bij ASML’s toeleveranciers.

ASML had in 2012 de hulp van zijn klanten nodig om een doorbraak te forceren in EUV-technologie. Samsung, TSMC en Intel namen elk een aandeel in het bedrijf. Nu zijn ze dat aandeel aan het afbouwen. TSMC stapte helemaal uit ASML, Samsung halveerde het aandeel tot 1,5 procent, Intel schroefde het aandeel terug naar 12,5 procent.

Het is geen vertrouwensbreuk, aldus Wennink. Het ‘vreemde’ vermogen is niet meer nodig en Wennink verwacht niet dat er nog eens zo’n extern investeringsprogramma nodig is om de volgende technologiesprong te maken. Met een omzet van 11 miljard euro is ASML straks groot genoeg om zijn eigen broek op te houden en de onderzoekskosten uit eigen winst te betalen.

„Wel is een soort koopgarantie nodig, om zeker te weten dat de machines die we gaan ontwikkelen ook daadwerkelijk afgenomen worden.”

Overname Zeiss

De belangrijkste partner van ASML, Zeiss uit Duitsland, had hulp nodig om aan de ontwikkelingen van optische systemen voor de volgende EUV-generatie te beginnen. ASML rondt in april de deelname af in Zeiss SMT (de halfgeleidertak): 1 miljard euro in ruil voor 24,9 procent en 760 miljoen voor R&D. Liefst had ASML Zeiss SMT helemaal overgenomen. Wellicht in de toekomst, zegt Peter Wennink. „Het was nu een brug te ver.”

Lees ook onze reportage over de chipmaker Zeiss: Hier maken ze de toekomst

Door zijn omvang is ASML zelf een minder waarschijnlijke overnameprooi; het is qua marktwaarde de grootste onder toeleveranciers van chipfabrikanten. De nummer twee, Applied Materials, probeerde in 2015 nog te fuseren met een branchegenoot, maar kreeg geen toestemming van mededingingsautoriteiten. Een combinatie met ASML lijkt daarom helemaal onmogelijk.

Ondertussen wil ASML zijn rol in de chipfabricage vergroten. Kennis van het lithografieproces – het belichten van de chips – moet uitgebreid worden naar andere processen. Chipfabrikanten willen hogere betrouwbaarheid van die flinterdunne lijntjes (een paar miljoenste millimeter) die ze op de chip etsen. Daar zit volgens Wennink een nieuwe groeimarkt. Nu maar hopen dat er genoeg mensen in Noord-Brabant willen wonen om die ambitie waar te maken.