Column

Wraak!

Wij zijn wraakzuchtige wezens, wil filmregisseur Tom Ford ons duidelijk maken in zijn thriller Nocturnal Animals – en hij heeft gelijk als ik op mijn eigen reactie mag afgaan. Ook al hield ik mezelf voor dat ik ‘maar’ naar een speelfilm zat te kijken, mijn hart schreeuwde al na een kwartier om wraak, bittere wraak. Grijp ze! Aan de hoogste boom ermee! Primitiever kon ik niet worden.

De nachtdieren waar de titel op duidt, zijn vooral de drie mannen die op een autoweg een jong gezin terroriseren. Het is een ijzingwekkende sequentie, een van de beklemmendste die ik in een speelfilm zag, vergelijkbaar met scènes uit Straw Dogs van Sam Peckinpah. Daar houdt de overeenkomst overigens op, want Ford heeft een veel complexere film gemaakt dan Peckinpah. Bij Ford lopen verhaallijnen voortdurend door elkaar en ontstaat een verhaal-in-een-verhaal, beide in wraak uitmondend – tot in de laatste scène.

Ik dacht op het genre van de suspensefilm uitgekeken te zijn, maar Ford – die in 2009 al overtuigend debuteerde met A Single Man – heeft toch weer een ingenieuze variant bedacht. Het zou me niets verbazen als Nocturnal Animals een klassieker werd, een film uit de categorie van Chinatown en Psycho.

Nee, wraak lost niets op, maar wij kunnen kennelijk niet zonder; vergelding is niet zonder reden verankerd in het strafrecht. Als de mannelijke hoofdpersoon in Nocturnal Animals zijn recht op wraak opeist, hoop je dat het hem zal lukken. Zoveel onrecht mag toch niet onvergolden blijven? Je sympathie ligt daarom ook bij de uitgerangeerde politieman – een superieure rol van de mij onbekende Michael Shannon – die bij de wraakactie behulpzaam wil zijn.

Nocturnal Animals bleek zó besmettelijk voor mijn humeur dat ik uren later nog steeds op wraak hoopte en daarom achter elkaar twee tv-programma’s uitzat waar ik zelden naar kijk: Opsporing Verzocht en Opgelicht?!. Nu pas viel mij op dat wraak de belangrijkste pijler onder die programma’s is.

In Opsporing Verzocht zagen we een reconstructie van een overval op een bejaarde ondernemer in, nota bene, Rijssen. Twee mannen zochten hem ’s avonds in zijn villa op, de ene doorzocht het huis, de andere sloeg de man volledig in elkaar en bleef doorschoppen toen hij met een dwarslaesie onder aan de trap lag. We zagen het slachtoffer ook even in zijn huidige toestand: half verlamd in een rolstoel. Nocturnal animals in Rijssen. Wie durft vol te houden dat Tom Ford overdrijft? Je zou willen dat hij er Michael Shannon op af kon sturen.

In Opgelicht?! zagen we een onverbeterlijke etter van een oplichter, die al zijn halve leven nietsvermoedende winkeliers en zielige eenzame vrouwen een oor had aangenaaid. Een nachtdier dat ook overdag actief was. Ze hadden een doortastende vrouwelijke reporter op hem afgestuurd, die hem met microfoon en cameraman hardnekkig achtervolgde en ondervroeg. De man werd woedend, viel uit tegen de reporter en bedreigde de cameraman, maar zij bleven onder ons toeziende oog koppig hun werk doen.

Daar werd, uit onze naam en die van de slachtoffers, op genadeloze manier wraak genomen op een schoft. Wij waren goed, hij was slecht. Zó primitief was het, en zo primitief mag het soms ook best toegaan bij de vervolging van nachtdieren. Wraak! Je wordt er dorstig van.