Op de valreep mild voor Manning

Onverwachte strafvermindering

President Obama was keihard voor klokkenluiders, maar maakt een uitzondering voor Chelsea Manning.

Chelsea Manning op een ongedateerde foto van het Amerikaanse leger. Foto AP

Geen Amerikaanse president vervolgde zoveel klokkenluiders als Obama. Twee dagen voor het einde van zijn presidentschap breekt hij met zijn beleid. Hij gunde een forse strafvermindering aan Chelsea Manning, ex-inlichtingenofficier die geheime militaire informatie aan WikiLeaks lekte. Ze kreeg 35 jaar celstraf – en komt nu in mei vrij.

De strafvermindering voor Manning (29) is opvallend. Obama was ook de president die sinds zijn aantreden een harde campagne voerde tegen klokkenluiders. Hij liet er negen vervolgen. Alle presidenten voor hem komen in totaal uit op drie.

Obama stond onder grote druk om de veroordeling van Chelsea Manning te herroepen. Manning, een transgender, deed twee zelfmoordpogingen in de militaire mannengevangenis in Fort Leavenworth, Kansas. „Alleen u kunt haar leven redden”, zei klokkenluider Edward Snowden – ook hem wacht vervolging als hij Amerikaans grondgebied betreedt. Gisteren twitterde Snowden: „een oprecht: bedankt, Obama”.

Chelsea, vroeger Bradley, Manning, werd in 2009 naar Irak gestuurd om inlichtingen te vergaren. Ze verzamelde gegevens over Iraakse opstandelingen en raakte in gewetensnood toen ze zag dat het leger op basis van nauwelijks betrouwbare informatie beslissingen nam over leven en dood.

Manning zocht op internet contact met gelijkgestemden en kwam uit bij WikiLeaks-oprichter Julian Assange. Voor hem verzamelde ze honderdduizenden documenten over de oorlog. Hier zaten beelden bij van een luchtaanval op Bagdad in 2007, waarbij acht mensen omkwamen, onder wie twee journalisten van Reuters. De beelden leidden tot grote beroering in de VS.

In een chatsessie met een hacker, die Manning later aangaf, zei ze: „Ik wil dat mensen de waarheid zien, wie ze ook zijn. Zonder goede informatie kan het publiek geen weloverwogen beslissingen nemen.”

Manning werd door een militaire rechtbank in 2013 schuldig bevonden aan spionage, maar ‘hulp aan de vijand’ achtte de rechter niet bewezen. Wel zou ze Amerikaanse levens in gevaar hebben gebracht en terreurbeweging Al-Qaeda hebben bediend. In de gevangenis besloot Manning dat ze voortaan als Chelsea door het leven wilde gaan.

De onverwachte zet van Obama verandert de dynamiek in Washington rondom WikiLeaks. Afgelopen maanden stonden Republikeinen, aangemoedigd door Donald Trump, veel positiever tegenover WikiLeaks. Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben Russische hackers ingebroken in de computers van de Democratische Partij, en die informatie doorgespeeld aan WikiLeaks. Die gehackte gegevens zouden hebben bijgedragen aan de overwinning van Trump. Terwijl Democraten de inlichtingendiensten verdedigden, namen Republikeinen het nu juist op voor hackers.

De strafvermindering voor Manning zet die verhoudingen op hun kop. Republikeinen vielen Obama’s besluit hard aan. „Chelsea Mannings verraad heeft Amerikaanse levens in gevaar gebracht”, zei Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. „President Obama heeft een gevaarlijk precedent geschapen, waarin mensen die onze nationale veiligheid in gevaar brengen, geen verantwoording meer hoeven af te leggen.”