‘Natuurlijk vechten wij beter dan de troepen van Assad’

Hezbollah De Libanese beweging Hezbollah speelt een sleutelrol bij de strijd in Syrië. Er vallen veel doden, maar de macht van de ‘Partij van God’ groeit erdoor. Ook in eigen land.

Leden van Hezbollah tijdens een mars in een voorstad van Beiroet. De afgelopen jaren had de beweging te lijden onder affaires, waaronder infiltratie door Israëlische agenten. Foto Patrick Baz/AFP

In een buitenwijk van Beiroet balanceert een man op een trapje om dwars over de straat een spandoek te hangen met een bekend patroon: een groene achtergrond met gele en witte letters en een levensgrote foto van een twintiger. De shi’itische wijken van de Libanese hoofdstad hangen vol met dit soort spandoeken. De jongens op de foto’s zijn de ‘martelaren’ van Hezbollah.

Het Syrische leger van president Assad kon Aleppo niet alleen heroveren dankzij Russische luchtsteun, maar ook door de hulp van buitenlandse milities. Een van de steunpilaren van het bewind van Assad is de Libanese shi’itische beweging Hezbollah (‘Partij van God’).

Bijna iedereen in deze wijk in Beiroet heeft een vriend, broer of neef die in Syrië is omgekomen. Israa Ali Sabra (18) draagt een button met een foto van haar neef Ahmed, die enkele maanden geleden sneuvelde in Aleppo. „Hij had voor mijn verjaardag een verrassing georganiseerd”, vertelt zij.

„Voor zijn eigen tweeëntwintigste verjaardag wilde ik iets terugdoen. Maar toen was hij al dood.”

Tienduizenden strijders

Tien jaar na de laatste oorlog met Israël is de militaire slagkracht van Hezbollah verveelvoudigd. „Hezbollah levert de manschappen voor het gedecimeerde Syrische leger”, aldus Nicholas Blanford, die het boek Warriors of God schreef over Hezbollahs ontwikkeling. Terwijl er in 2006 enkele duizenden manschappen vochten tegen Israël, lopen schattingen van het huidige aantal Hezbollah-strijders in de tienduizenden. Ook beschikt de beweging inmiddels over honderden lange-afstandsraketten en andere geavanceerde militaire apparatuur.

Een Hezbollah-soldaat schiet in de lach bij een vraag over Hezbollahs kracht in vergelijking met hun Syrische collega’s. „Natuurlijk zijn wij beter getraind dan Assads soldaten, die stellen niks voor.

Hezbollah kan putten uit een groot reservoir aan potentiële strijders onder de shi’itische bevolking, dankzij politieke en religieuze loyaliteit aan Hezbollah-leider Hassan Nasrallah en ook door consequent te investeren in een netwerk van sociale voorzieningen op lokaal niveau. Veel partijleden hebben een gewone baan, maar kunnen daarnaast worden opgeroepen voor militaire trainingen of operaties.

Zowel voor- als tegenstanders claimen dat Hezbollah niet alleen het Syrische, maar ook het Libanese leger overklast. Een deel van die militaire slagkracht presenteerde Hezbollah in november tijdens een militaire parade in de Syrische stad Qusair. Daar liet de partij onder meer pantservoertuigen van Amerikaanse makelij zien, waarop onmiddellijk discussie ontstond of deze afkomstig konden zijn van het Libanese leger. Een gevoelig punt: de VS en een aantal Europese landen, waaronder ook Nederland, steunen het Libanese leger, terwijl ze Hezbollah zien als een terroristische organisatie.

Existentiële kwestie

Wat hebben Ahmed en zijn vrienden in Syrië te zoeken? In de marge van een parade echoën Hezbollah-strijders de partijpropaganda. Zij zijn niet de terroristen, maar juist degenen die de terroristen bestrijden. Door in Syrië te vechten, zorgen ze dat extremistische sunnitische groepen als Islamitische Staat (IS) Libanon niet binnenkomen. „We moeten ze daar overwinnen om onze families hier te beschermen.” Grijnzend gaat het groepje strijders er snel weer vandoor – ze worden niet geacht met de pers te praten.

Volgens Blanford is de deelname aan de strijd in Syrië voor Hezbollah „een existentiële kwestie”. Hezbollah krijgt wapens uit Iran, en die wapentoevoer loopt goeddeels via Syrië. „Als Assads regime zou vallen, zou dat de levenslijn Iran-Syrië-Hezbollah verbreken”, zegt Blanford. Hij verwacht dan ook dat Hezbollah ondanks de hoge prijs „tot het bittere eind, en misschien zelfs nog langer” in Syrië blijft. „Ze hebben weinig keuze.”

Bovendien doet de organisatie in Syrië een schat aan militaire ervaring op. De oorlog, op onbekend terrein en tegen verschillende tegenstanders, is van een heel andere orde dan de guerrilla-achtige strijd in Libanon tegen Israël. Sommige analisten menen dat Hezbollah nu zelfs een tweefrontenoorlog aan zou kunnen. De beweging zet in Syrië niet al zijn mankracht en middelen in. Een nieuwe oorlog met Israël lijkt op dit moment in niemands belang, maar het is een scenario waarmee altijd rekening wordt gehouden.

Iemand met een geweer

De deelname aan de Syrische strijd leidt tot toenemende spanningen tussen sunnieten en shi’ieten in Libanon. „Waarom kan Hezbollah haar gang gaan, terwijl onze jongens worden gearresteerd op verdenking van terrorisme als ze [aan de rebellenkant] naar Syrië gaan?”, vraagt de moeder van een Syrië-ganger uit het overwegend sunnitische Tripoli zich af. Ook de militaire dominantie maakt Hezbollah er niet populairder op. Volgens Sami Gemayel van de christelijke oppositiepartij Kataeb brengt Hezbollah de neutraliteit van het land in gevaar. „Het kan niet zo zijn dat één partij beslist of Libanon in oorlog is of niet”, zegt Gemayel.

Dat politieke opponenten geregeld oproepen tot ontwapening van Hezbollah en versterking van het Libanese leger, doet er echter weinig toe: de partij wordt alleen maar sterker. Onlangs werd Hezbollahs voorkeurskandidaat Michel Aoun na een impasse van ruim twee jaar tot president van Libanon gekozen. In het nieuwe kabinet van premier Saad Hariri krijgt Hezbollah twee ministersposten. Volgens critici kan Hezbollah de staat in een houdgreep houden bij alle mogelijke politieke beslissingen doordat het feitelijk de sterkste militaire macht is. Voormalig parlementslid Mustafa Alloush:

„Als er in de kamer iemand met een geweer zit, wordt het gesprek anders. Ongeacht of hij dat geweer gebruikt.”

De enorme groei maakt de beweging echter ook kwetsbaar. Met de strijd in Syrië zijn twee categorieën Hezbollah-strijders ontstaan. De oorspronkelijke troepen zijn sterk religieus en ideologisch gemotiveerd en ondergaan een strenge selectie. Maar door de grote behoefte aan strijders is volgens analist Blanford een nieuwe groep ontstaan, die na een basistraining het slagveld betreedt en die vooral gemotiveerd is door de vergoedingen die Hezbollah biedt.

„Ze zijn groter geworden dan goed voor ze is”, zegt Blanford. Hezbollah stond bekend als een ‘schone’ partij, maar de laatste paar jaar zijn er verschillende affaires geweest, van corruptieschandalen tot infiltratie door Israëlische agenten. „Dat was twintig jaar geleden ondenkbaar.”

Van instorting is voorlopig geen sprake. Er staan nog vele Ahmeds klaar om zo nodig als martelaar te eindigen, als foto op een spandoek.