Opinie

May schetst fraai visioen met beperkte houdbaarheid

Op het oog bood de Britse premier Theresa May dinsdag helderheid over de route naar de uitgang van de Europese Unie. May wil haar land zonder veel mitsen en maren laten vertrekken uit de interne markt. Weg van vrij verkeer van ongewenste personen en weg van verplichte afdrachten aan Brussel. Ze schetste een visioen van een soeverein Verenigd Koninkrijk, of eigenlijk een Global Britain, dat koen en onverschrokken de wereldzeeën van de vrije handel gaat bevaren. En dat ondertussen overigens de Europese Unie een warm hart toedraagt, want als het goed gaat met het continent, gaat het goed met het Verenigd Koninkrijk. Vriendschap als welbegrepen eigenbelang. In ieder geval afwijkend van de onverschilligheid van toekomstig Amerikaans president Donald Trump, groot fan van de Brexit, die maandag liet weten dat de Unie wat hem betreft net zo goed uiteen kan vallen. Overigens lijkt er een diepe kloof te gapen tussen Trumps nationalistische America first-instinct en de wereldwijde ambities van premier May.

Bij het betoog van May moeten een paar kanttekeningen worden geplaatst. Het rooskleurige beeld van de Britse premier ontstaat doordat zij louter de baten opsomt. Kosten worden verzwegen. Zo oppert May dat er straks in nieuwe handelsakkoorden met de EU hier en daar onderdelen van interne markt kunnen worden gereconstrueerd. Vanuit Brussel werd dinsdag koeltjes gereageerd. EU-onderhandelaar Michel Barnier twitterde dat zijn prioriteit ligt bij „de juiste deal voor de EU”. Lees: de Britten moeten duur betalen, al was het maar om andere lidstaten te disciplineren.

Alles hangt ondertussen af van de factor tijd. May wil al voor eind maart beginnen met de exitprocedure en volgens de regels moet de uittreding dan twee later een feit zijn. Nu is tijd, zoals bekend, in de politiek niet zozeer een dimensie maar vooral een stuk gereedschap. Zonder de druk van de deadline gebeurt er niks. Maar wie doet alsof het binnen de komende twee jaar mogelijk is om veertig jaar van complexe bestuurlijke, economische en politiek relaties te ontvlechten met behoud van alle emolumenten, kan niet helemaal serieus genomen worden.

Zeker nu May na lang tegenspartelen terecht laat weten dat het parlement aan het eind van het proces het laatste woord krijgt. Het gaat daarbij niet aan om, zoals Brexitminister David Davis dinsdag deed, op voorhand al te verklaren dat wát het parlement ook zal zeggen, de Brexit een feit is vanwege het referendum. Sterker, het Britse kabinet zou de gekozen volksvertegenwoordiging ook vooraf moeten betrekken in het proces. Het wachten is nu op het oordeel hierover van het Britse Supreme Court.