In ‘Brussel’ zijn Jean-Claude en Frans corrupte hufters

Tv-serie

Leon de Winter en Arno Dierickx, makers van KPN-serie Brussel, vonden op de bodem van de Europese slangenkuil verhalen over bedrog en overspel.

Johanna ter Steege speelt zakenvrouw Moniek van Dalen in Brussel: „Jullie hebben mij genaaid.” Foto KPN

„Vuile kuthufter, jullie hebben mij genaaid.” Al vroeg in de tiendelige KPN-televisieserie Brussel is de toon gezet, als de Nederlandse zakenvrouw Moniek van Dalen haar gal spuwt over de Europese politici met wie ze in Brussel een oliedeal wil sluiten.

Het decor: de wandelgangen van de instellingen van de Europese Unie.

De karakters: veel mannen op leeftijd in grijze pakken.

Saai, toch?

Nee dus. En dat is de verdienste van scenarist Leon de Winter en regisseur Arno Dierickx, die zich niets aantrokken van de bestaande clichés over eurocratenstad Brussel waar taaie vergaderingen altijd eindigen in laffe compromissen.

Bloeddorstige dieren

In hun door Endemol Shine geproduceerde serie Brussel, vanaf vrijdag exclusief te zien voor alle klanten van KPN, is de hoofdstad van de Europese Unie een slangenkuil waar je eet of wordt gegeten.

Met de regisseur op pad in Brussel: beluister een reportage van Tijn Sadée.

In de leader, aan het begin van elke aflevering, maken in een animatie bloeddorstige dieren jacht op elkaar in de straten van Brussel. Wie niet bedriegt wordt bedrogen, is het motto van de makers. Niemand is onkreukbaar: zelfs Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en zijn rechterhand Frans Timmermans – in Brussel heten ze Jean-Marie en Pieter – zijn corrupt en vilein.

Bedrog, hoogmoed en overspel zijn de ingrediënten van dit ambitieuze project waarvoor initiatiefnemer De Winter, zoals hij in eerdere interviews zei, „volledige vrijheid” kreeg van de financiers. Brussel is, net als Netflix-series als House of Cards, „niet gebonden aan traditionele omroepconventies zoals doelgroepdenken en tijdslotplanning”, aldus De Winter. „De moderne televisieserie is de opvolger van de traditionele roman.”

‘We misten de stad’

House of Cards, over de politieke machtsspelletjes in Washington, was een inspiratiebron. „Maar wat wij in Cards misten was het straatbeeld”, zegt regisseur Dierickx. „Dat wilden wij anders doen: in onze serie speelt de stad zelf, Brussel, een grote rol. Het is de jungle waarin de karakters hun geluk zoeken en hun ambities nastreven.”

De Vlaming Dierickx deed zijn filmopleiding in Brussel en vertrok daarna naar Amsterdam. Bij het maken van Brussel leerde hij zijn oude stad opnieuw kennen. „En ik schrok me rot”, zegt Diericxk, wandelend langs de filmlocaties. Bij de Naamsepoort in hartje Brussel is de eerste verkeerstunnel rond lunchtijd al verstopt. In de lucht cirkelen helikopters. Politiesirenes gillen onophoudelijk. „In mijn studietijd was Brussel een slaperige stad”, zegt de regisseur. „Nu is het een hectische metropool, de hoofdstad van een enorm snel gegroeide Europese Unie. Het is nu het centrum van machtspolitiek en het grote geld.”

Het ‘grote geld’ hangt in de eerste aflevering meteen potsierlijk aan de muur in de werkkamer van Europees Commissievoorzitter Jean-Marie, in de vorm van een zeldzame Modigliani. In zijn vrije tijd verzamelt de baas van de Europese Commissie „schilderijtjes”, licht hij met geaffecteerde stem toe, terwijl hij voor zijn bezoek een dure fles witte wijn ontkurkt.

Vervolgens ontvouwt zich in wervelende vaart het veelgelaagde verhaal, met in de hoofdrol de keiharde zakenvrouw Moniek, gespeeld door Johanna ter Steege. Ze stuit bij haar olielobby in Brussel op een concurrent, de Oekraïense oligarch Petrenko. Het is een handige opzet van scenarist De Winter, die via karakter Petrenko de recente dramatische Europees-Oekraïnse lotgevallen in het verhaal betrekt. Zo ook komen de problemen rond vluchtelingen, moslimradicalisering en terreur aan bod.

Terreuraanslagen

De werkelijkheid haalde de fictie al op de tweede draaidag in, toen Dierickx’ filmcrew op 22 maart vorig jaar getuige was van de terreuraanslagen in Brussel. „We waren net begonnen, en boem! Het heeft een enorme impact gehad op de crew. Sommigen reageerden zeer emotioneel.”

Dierickx sloot zich aan bij de rouwende mensen op het Beursplein in Brussel. „Dat voelde als een morele plicht, maar wat ik daar aantrof was pervers: er was in amper een half etmaal een mediacircus ontstaan, de CNN’s van deze wereld hadden podia gebouwd waarop hun anchormen professioneel uitgelicht verslag deden. Dit verzin je niet voor een scenario.”

Brussel en de Europese politiek zorgen in de regel niet voor hoge kijkcijfers. „Ik weet het”, zegt Dierickx. „Maar na onze serie hoop ik dat men Brussel met andere ogen gaat zien. Wat daar gebeurt is veel complexer, dramatischer en spannender dan je denkt.”

Als regisseur heeft hij een heilig principe: totale identificatie met de personages. „Hoe doortrapt en vuil ze ook zijn. Dit gaat niet over een paar slechteriken op de bovenste etages van de EU-gebouwen. Die politici, die lobbyisten, die moordenaars, dat zijn wij, het gaat over ons allemaal.”