En Marche!: de verrassende opmars van de liberaal Macron

Van een kansloze outsider is Emmanuel Macron opeens een presidentskandidaat met wie rekening wordt gehouden. Hij heeft charisma, spreekt goed en lijkt eerlijk over de plaats van Frankrijk in de wereld.

Foto Philippe Desmazes/AFP

Toen Emmanuel Macron in augustus zijn post als minister van Economie neerlegde om campagne te voeren voor het presidentschap, waren in Parijs weinig mensen die in zijn missie geloofden. Hoe kon een onervaren bewindsman die nog nooit voor enig ambt verkozen was, die geen partij heeft en die in het anti-liberale Frankrijk een ronduit liberaal imago heeft een serieuze bedreiging vormen voor de gevestigde partijen?

Inmiddels kan niemand meer om zijn kandidatuur heen. Terwijl deze dagen zeven kandidaten in een linkse voorverkiezing strijden om de nominatie van de nu nog regerende Parti Socialiste (PS), is het vooral Macron die aandacht trekt. De 39-jarige sociaal-liberale vernieuwer doet niet mee aan de primaire – volgens hem een „strijd tussen kliekjes” – maar trekt op eigen kracht volle zalen en schiet omhoog in de peilingen.

De Bulle (zeepbel) knapt niet

Marcron oreerde maandag zijn stem kapot tegenover 2.500 mensen in het Bretonse Quimper. Velen moesten buiten teleurgesteld worden. Zaterdag sprak hij voor ruim 4.000 man in het linkse bolwerk Lille. Terwijl de socialistische kandidaten grote moeite hebben een paar honderd mensen bij elkaar te krijgen, trok hij in Clermont-Ferrand 2.500 mensen, bij de eerste grote campagnebijeenkomst in Parijs in december 12.000.

Haast iedereen rekende sinds de verkiezing van François Fillon tot kandidaat van centrumrechts op een tweede verkiezingsronde, in mei, tussen de oud-premier en Marine Le Pen van het Front National. De bulle (zeepbel) Macron zou knappen. Nu heeft hij in de barometer van Le Figaro niet alleen de koppositie als meest populaire politicus van het land ingenomen, hij gaat in sommige peilingen zelfs nek-aan-nek met Le Pen en Fillon voor een plek in de tweede ronde.

Ter relativering: het is nog vroeg. De eerste stemronde is zondag 23 april, de PS heeft nog geen definitieve kandidaat en het is nog onduidelijk of centrumpoliticus François Bayrou meedoet. Zijn deelname in 2007 kan voor Macron bovendien een waarschuwing zijn: in januari van dat jaar stond Bayrou in peilingen rond 20 procent van de stemmen, om later door Nicolas Sarkozy en Ségolène Royal gepasseerd te worden.

Maar er is ruimte. De campagne van Fillon komt moeilijk op gang en hij is voor een deel van centrumrechts wel erg conservatief. De PS schuift onder aanvoering van presidentskandidaten Benoît Hamon en Arnaud Montebourg steeds verder naar links en lijkt na het onstuimige presidentschap van François Hollande te imploderen. Gematigde linkse kiezers, die de présidentielles van 2017 al hadden opgegeven, putten hoop uit de kandidatuur van Macron.

Nadat hij eerder al steun kreeg van de prominente socialistische burgemeester van Lyon, Gérard Collomb, wist Macron vorige week de bekende econoom Jean Pisani-Ferry, een vertrouweling van Hollande, in zijn kamp te krijgen. „Emmanuel kijkt naar de toekomst”, zei PS-minister van Milieu Royal zondag bewonderend. De kans is groot dat ook zij Macrons beweging ‘En Marche!’ gaat steunen.

Anti-bankierssentiment

Foto Jean-Paul Pelissier/Reuters

 

Met het succes nemen de aanvallen toe. FN-kopstukken speelden de laatste dagen in op het anti-bankierssentiment bij hun aanhang en bij Fransen in het algemeen. Zij plaatsten op Twitter foto’s van Macron in krijtstreep voor het logo van zakenbank Rothschild, waarvoor hij gewerkt heeft. Dat hij het in de pers zo makkelijk heeft, is omdat journalisten zich tegenover hem gedragen als „jonge meisjes bij een concert van Justin Bieber”, zei Le Pen. Het is „een vorm van populisme”, zei Fillons vertrouweling Bernard Accoyer, dat Macron ondanks zijn klassieke elitescholing tegen het „systeem” strijdt. Hij is zo „een Beppe Grillo in Armani”, zei Accoyer.

Maar alle kritiek glijdt van hem af. Hij heeft charisma, spreekt goed (al begeven zijn stembanden het na de urenlange toespraken dus steeds vaker) en hij lijkt bovenal eerlijk over de plaats van Frankrijk in de wereld.

Terwijl politici al dertig jaar nostalgisch verwijzen naar de gouden jaren onder generaal Charles de Gaulle, benadrukte Macron zaterdag in Lille dat de wereld sindsdien radicaal is veranderd en dat het „bijna ongepast is” in tijden van globalisering een de politiek van De Gaulle te bepleiten. En terwijl politici al jaren vergeefs beloven Brussel en Berlijn op stelten te zetten om de Franse EU-onvrede over te brengen, komt Macron met een onbeschaamd pro-Europees geluid. Zo zei hij:

„We hebben behoefte aan Europa, want Europa maakt ons groter, maakt ons sterker.”

Het was een van de deelnemers aan de linkse primaire die de vinger op de zere plek legde. „De Franse samenleving”, zei de groene politicus François de Rugy zondag in een kandidatendebat, „is vaak veel verder dan de politiek”.