ICS, de kredietcowboy van ABN Amro

Creditcardbedrijf ICS

Klanten die in financiële problemen zijn geraakt doordat ze te veel krediet kregen van ICS, zijn nog altijd niet gecompenseerd.

Illustratie Roland Blokhuizen

Als ze geluk heeft, houdt ze aan het einde van de maand nog net wat geld over om haar creditcardschuld af te lossen. Maar met haar inkomen – een uitkering van 1.400 euro – is er vaak alleen geld om de rente te betalen. Op haar schuld van 3.200 euro is dat 40 euro. „Voor mijn inkomen is dat veel geld.”

Deze 33-jarige vrouw heeft een creditcardschuld bij International Card Services (ICS), het creditcardbedrijf van ABN Amro. Ze wil anoniem blijven omdat ze vreest dat ze later in de problemen kan komen door haar schuldverleden, bijvoorbeeld als ze een hypotheek zou willen afsluiten.

De schuld ontstond een paar jaar geleden, nadat ze volledig was afgekeurd en aan de drugs raakte. Haar spaargeld was in „no time” op, dus stapte ze over op haar creditcard. Die had ze al sinds haar achttiende, maar nooit veel gebruikt. Al snel kwam de limiet van 2.500 euro in zicht.

Bij ICS wisten ze dat er maar 1.400 euro per maand binnenkwam, zegt ze, maar ze boden haar toch een nieuwe creditcard aan. „Een Gold Card. Ik dacht: mooi, nog meer krediet!” Niet veel later was de limiet op deze kaart ook bereikt – en de schuld toegenomen. Rentetarief: 14 procent.

De klant té centraal

Deze zaak staat niet op zichzelf. In november onthulde NRC dat ICS klanten jarenlang te veel krediet had verstrekt, meer dan financieel verantwoord was. ICS, het grootste creditcardbedrijf van Nederland, stelde de klant té centraal, zei directeur Gijs Wildeboer in een reactie. „Je zou kunnen zeggen dat we iets te veel gedaan hebben wat de klant wilde.” En wat de klant wilde, was krediet. ICS gaf klanten tot 15 procent meer krediet dan de bedoeling was.

De overkreditering, die ten minste vijf jaar aan de gang was, kwam in 2015 aan het licht en is gemeld bij de AFM. Klanten zijn er mogelijk door in financiële problemen gekomen, erkende Wildeboer, die zelf pas na de ontdekking van de overkreditering is aangetreden. Om hoeveel klanten het gaat, was nog niet duidelijk; ICS was dat zelf nog aan het onderzoeken. Ook het krediet van de vrouw wordt onderzocht, zo blijkt uit correspondentie van ICS, in bezit van NRC.

ICS heeft toegezegd gedupeerde klanten financieel te compenseren. In november sprak Wildeboer nog de verwachting uit dat het compensatieplan „voor het einde van het jaar” klaar zou zijn. Twee gedupeerden hebben NRC gemeld dat zij daarover nog niets hebben vernomen.

Directeur Wildeboer van ICS bevestigt dat het compensatieplan nog niet af is. „Het kost mij helaas meer tijd. Ik wil het in één keer goed doen.” Hij verwacht er „geen maanden” meer mee bezig te zijn. Op de casus van de 33-jarige vrouw kan Wildeboer niet ingaan, maar hij zegt het wel „bijzonder naar te vinden om te horen als mensen te veel schuld hebben gekregen en dat niet kunnen terugbetalen. Als wij daar verantwoordelijkheid voor hebben, dan loop ik daar niet voor weg”.

Het is niet de eerste keer dat ICS te gul was met krediet. In 2009 kreeg het al een boete opgelegd voor overkreditering in 2008 en 2009, en dat was óók een „recidive”, schrijft de AFM in het boetebesluit. In 2006 hanteerde ICS ook al verkeerde „acceptatiecriteria”. De ICS-directie moest toen langskomen voor een „normoverdragend gesprek”.

Minister: ‘Dit moet beter’

Pijnlijk is dat juist een dochter van ABN Amro herhaaldelijk een kredietcowboy blijkt. De bank afficheert zich sinds de nationalisatie in 2008 als behoedzame bank met veel oog voor de klant. Na het nieuws over de overkreditering wilde Kamerlid Henk Nijboer (PvdA) weten hoe dit juist bij ABN Amro kon gebeuren. Een antwoord op deze Kamervraag geeft minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) niet. Maar hij liet in november wel weten dat ABN Amro „de invloed op het beleid van dochterbedrijven – en dus ook ICS – heeft versterkt”.

Banken die klanten te veel geld lenen, zijn volgens Dijsselbloem een breder probleem. Behalve aan een creditcard valt te denken aan een kortlopende lening voor een wasmachine. „De AFM ziet dat het beleid van banken hierop nog te vaak tekortschiet”, schrijft de minister. „Dit moet beter.” Het is hem niet bekend dat ook andere creditcardaanbieders hun klanten te veel geld lenen.

Natuurlijk, de klant heeft ook een eigen verantwoordelijkheid. Dat vindt de 33-jarige vrouw ook – ze is nu overigens „clean”. Maar ze vindt wel dat ICS het haar erg gemakkelijk heeft gemaakt. Ze kreeg meer krediet dan verantwoord was. En „het initiatief” voor die tweede card kwam van ICS, zegt ze. „Ze bleven bezig. Met mailtjes. Of ik niet nog meer krediet wilde.”

De AFM vindt dat aanbieders een „verregaande verantwoordelijkheid” hebben, schrijft een woordvoerder. Ze moeten op de hoogte zijn van de financiële situatie van de klant en beoordelen hoeveel krediet verantwoord is. Een creditcard is een „aantrekkelijk product”. Een schuld kan „voor een lange tijd een grote impact hebben” op iemands financiën. Daarom besteedt de AFM er naar eigen zeggen veel aandacht aan. Afgelopen tien jaar legde de AFM tien boetes op voor overkreditering. Ook ICS houdt rekening met een boete.

Sinds 2011 onderzoekt de AFM ook jaarlijks in hoeverre financiële instellingen het belang van hun klant centraal stellen, in plaats van dat van henzelf. De onderzoekers kijken naar negen onderwerpen, zoals hypotheekadvies en beleggingsverzekeringen. Het slechtste rapportcijfer was voor de dienstverlening op het gebied van consumptief krediet, waar ook creditcards onder vallen. Als enige van de negen was deze dienstverlening slechter dan een jaar eerder.

Naar het oordeel van de AFM passen aanbieders van consumptief krediet de gedachte ‘klantbelang centraal’ nog altijd „te vrijblijvend” toe.