Recensie

Casey Affleck als slapende vulkaan in Manchester by the Sea

Casey Affleck speelt de gekwetste en getraumatiseerde Lee Chandler in Manchester by the Sea.

Lee Chandler (Casey Affleck), vergroeid met zijn jas in Manchester by the Sea, en neef Patrick (Lucas Hedges).

Casey Affleck is helemaal vergroeid met zijn jas in Manchester by the Sea. Het is dan ook winter in Massachusetts. Zo’n onbarmhartige winter waarin de wind door je huid snijdt, maakt niet uit onder hoeveel lagen kleding je je ook hebt verstopt. Het is het seizoen dat bij Afflecks personage past. Lee Chandler is een teruggetrokken, bijna geïmplodeerde veertiger die zijn dagen slijt als conciërge annex klusjesman die het zijn klanten nooit naar de zin kan maken. Zijn passief-agressieve zwijgzaamheid is explosief.

Die jas, zo’n dikke canvasjas die een beetje propt, omdat er nog een dikke trui onder zit ook, laat zijn schouders extra hangen en zijn armen en handen werkeloos langs zijn lichaam slierten. De wereld is te zwaar om te dragen.

De trailer van Manchester by the Sea.

Kijken naar Casey Affleck heeft iets vreemds nu hij in opspraak is geraakt wegens vermeende seksuele intimidatie. Dat broeierige, gevaarlijke is de kracht van zijn presence als acteur. Hij staat voortdurend onder hoogspanning. Op ontploffen.

Ook zijn personage Lee Chandler is een slapende vulkaan. Als hij op een dag terug wordt geroepen naar zijn geboortedorp, begint het te smeulen. Nog voordat het via flashbacks en een langzaam ontdooiend geheugen gestructureerde scenario prijsgeeft wat het trauma is dat Chandler plaagt, ben je al voor hem op je hoede.

Toneelschrijver, scenarist (o.a. voor Martin Scorseses Gangs of New York) en filmmaker Kenneth Lonergan brak door met het voor een Oscar genomineerde You Can Count On Me (2000) en verwierf vooral met het niet in Nederland uitgebrachte Margaret (2011) veel respect.

Al zijn eigen films gaan over gekwetste mensen. Soms hebben ze iets vreselijks meegemaakt, zoals Lee die geplaagd wordt door een complexe kluwen van schuld en boete. Dan weer denken ze dat ze iets vreselijks hebben gedaan, zoals de hoofdpersoon in Margaret. En wat is meemaken? Is dat iets hebben nagelaten? Kun je er genoegen mee nemen dat de dingen je in het leven overkomen, of wil dat eigenlijk zeggen dat je met je pootjes omhoog voor dood bent gaan liggen? Maar wat nou als je verstart, en verstijft en eenvoudig weg niet kúnt handelen? Draag je dan schuld aan de dingen die je hebt laten gebeuren?

In de ruim twee uur dat de film duurt heb je veel tijd om over dit soort dingen na te denken. Bij vlagen is hij tergend saai, net zo flegmatiek als Lee zelf. Als je alle kwalen en plagen die de disfunctionele familie Chandler teisteren inventariseert, dan heb je genoeg voor een volbloed melodrama. Maar Lonergan filtert ze allemaal via het indirecte temperament van zijn hoofdfiguur tot bevroren drama, en daar moet je niet ongeduldig van worden.

Lonergan schrijft personages die geen winnaars zijn, en waarvan het maar de vraag is of ze als de film is afgelopen, sterker uit de strijd zijn gekomen. Voor Amerikaanse films waarin personages toch vooral worden opgejut om te leren omgaan met pech en pijn, en zeker eentje die nu in het prijzenseizoen hoge ogen gooit, is dat best opmerkelijk.