Weinig vertrouwen voor nieuwe voorzitter Europees Parlement

Verkiezing De christen-democraat Antonio Tajani is de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Daarvoor waren maar liefst vier stemrondes nodig. Toch een zege, maar eigenlijk een motie van wantrouwen.

De net gekozen christen-democraat Antonio Tajani wordt door collega’s gefeliciteerd als nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Foto Christian Hartmann/Reuters

Dinsdag werd Antonio Tajani gekozen tot nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Een weinig eervolle overwinning, want tot op het laatste moment moest de impopulaire christen-democraat bedelen om steun. Nu de traditionele monstercoalitie van christen-democraten en sociaal-democraten is stukgelopen, is het ieder voor zich. Logboek van een enerverende dag.

09.02 uur

De dag begint met een donderslag. Guy Verhofstadt, leider van de ALDE-fractie – de op drie na grootste fractie in het parlement – trekt zich terug als kandidaat. Er blijkt een deal met Tajani te zijn: de Europese Volkspartij (EVP) gunt de Belg extra posten en macht in het Europees Parlement, en belooft zich sterk te maken voor diens paradepaardje: méér Europa. Het is vintage Verhofstadt: met een nederlaag in zicht het onderste uit de kan halen. In de Zwanenbar in het Europees Parlement gonst het: opportunisme!

09.12 uur

In de plenaire zaal stellen de overgebleven kandidaten zich voor. Ook met de liberalen aan boord komt Tajani nog flink wat stemmen tekort. De Italiaan speelt de Zuid-Europese kaart. Poogt de Spaanse socialisten los te weken uit het linkse kamp. Verhaalt over hoe hij als eurocommissaris voor Industrie (2009-2014) een fabriek in een Spaans dorp redde. Buitenlandse eigenaren wilden het fabriekje sluiten, Tajani voorkwam dat, zegt hij in vloeiend Spaanse volzinnen.

09.30 uur

De Groenen zijn woest over Verhofstadts centrum-rechtse bekering. Bas Eickhout (GroenLinks) spreekt van „cynische machtspolitiek”. „En dat is nou net waar mensen genoeg van hebben.” Wat ook meespeelt: de kans op een linkse meerderheid is nu zo goed als verkeken.

10.35 uur

Gerben-Jan Gerbrandy (D66) loopt met zijn ziel onder de arm. Zijn partij zit ook bij ALDE, net als de VVD, maar Tajani? Bah! Tajani, de Berlusconi-telg. De eurocommissaris die niets deed om het gesjoemel met diesels tegen te gaan. De man, kortom, die symbool staat voor het ‘oude’ Europa, waarin persoonlijke loyaliteit en zitvlees zwaarder tellen dan merites en inhoud. Gerbrandy: „Dit is het slechtste signaal dat het Europees Parlement kan afgeven.” De hele dag stemmen de D66’ers stug blanco.

10.47 uur

De eerste stemronde is voorbij, het tellen kan beginnen – en dat duurt even, want alles gebeurt ouderwets met papier. Buiten de plenaire zaal zit ALDE-prominent Hans van Baalen (VVD) ongeduldig te wachten. D66 moet niet zeuren, vindt hij. Verhofstadt was niet erg kansrijk en toen lag er nog maar één keus op tafel: centrum-links of centrum-rechts. „Dan liever centrum-rechts”, zegt Van Baalen. „Ik zal niet juichen als Tajani het wordt, maar ik kan ermee leven.”

11.37 uur

Uitslag eerste ronde. Tajani: 274 stemmen. Veel te weinig nog. In totaal hebben 683 van de 751 Europarlementariërs gestemd. Een dertigtal heeft blanco gestemd. En de rest? „Die liggen nog met hun minnares in bed”, wordt er gegrapt in de wandelgangen.

11.51 uur

Het grote touwtrekken begint. De EVP doet een halfhartige poging de ‘grote coalitie’ weer tot leven te wekken. Maar de sociaal-democraten bijten niet. Zij willen zich profileren! Er komen in heel Europa verkiezingen aan, en zo’n beetje overal liggen traditionele linkse partijen in de touwen.

12.01 uur

Kandidaat van de Socialisten en Democraten (S&D Gianni Pittella probeert ALDE weer los te weken van Tajani. In een brief richt hij zich rechtstreeks tot de liberalen. Verhofstadt heeft jullie bedonderd, zegt hij. Kom in opstand! Een deal met links was heel goed mogelijk, maar jullie leider heeft dat verzwegen! Even later wordt dit met kracht ontkend door Verhofstadts zegsman. „In verkiezingscampagnes raken mensen opgewonden.”

13.24 uur

Esther de Lange (CDA) loopt na de tweede stemronde de plenaire zaal uit. Achterkamertjes? Wij? „Heeft u weleens meegemaakt hoe het er in de Tweede Kamer aan toegaat?! Zo gaat het altijd als het om poppetjes gaat.” Intussen klopt de buitenwereld op de deur. „Theresa May gaat voor een harde Brexit”, lezen de Europarlementariërs op hun mobieltjes. Het Europese antwoord? Stoelendans!

14.08 uur

Het tellen is klaar. Tajani voert nog steeds de lijst aan, maar heeft er slechts 13 stemmen bij gekregen, 287 in totaal. Hij heeft de steun nodig van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), het politieke vehikel van de Tories en van de Poolse regeringspartij PiS. Ongemakkelijke partners: de een is bezig met Europese desintegratie (Brexit), de ander met het afbreken van de Poolse rechtsstaat. In de wandelgangen gonst het: opportunisme!

16.16 uur

Op de thee bij de ECR. De Britten willen best op Tajani stemmen, maar: die deal met Verhofstadt moet de prullenbak in! Méér Europa? No way. De geruchtenmachine komt nu pas echt goed op gang. De S&D wil Verhofstadt straffen, klinkt het. Het Europees Parlement wees de Belg vorig jaar aan als Brexit-onderhandelaar. De sociaal-democraten willen hem die sleutelpositie nu afpakken. Klinkt het …

18.49 uur

De derde ronde is geteld. Drie extra stemmen voor Tajani, die nu op 291 zit. Een laatste, vierde ronde moet uitsluitsel bieden, ditmaal tussen de twee winnaars van de derde. Tajani kan winnen, maar de marges zijn piepklein. Wat in de nationale politiek al langer speelt, dat de christendemocraten niet langer als vanouds domineren, dreigt zich Europees te herhalen. In de Zwanenbar komen de eerste biertjes op tafel. Tajani paait de ECR: de deal met de liberalen betekent geenszins dat hij, als voorzitter, „een politieke agenda” zal najagen.

20.00 uur

Begin van de laatste ronde. Op de valreep wordt bekend dat de ECR Tajani steunt, maar de fractie is verdeeld. Ook de S&D heeft een handjevol Britten binnen weten te hengelen. Het zijn er niet genoeg, zo blijkt een uur later. Pittella krijgt 282 stemmen. Tajani wint, met 351 stemmen. Een zege, maar eigenlijk een motie van wantrouwen.