Toeschouwers in plaats van probleemoplossers

In Davos is dinsdag het World Economic Forum weer begonnen. NRC-redacteur Wouter van Noort doet vanuit het Zwitserse bergdorp verslag van dit jaarlijkse samenzijn van de zakelijke, politiek, culturele wereldelites.

Klaus Schwab, de oprichter van het World Economic Forum, in Davos. Foto Fabrice Confrini/AFP

“Het onvoorstelbare wordt voorstelbaar.” Die zin zou op heel veel van toepassing kunnen zijn hier op het World Economic Forum. Maar in dit geval wordt hij uitgesproken door de directeur van het Amerikaanse investeringsbedrijf Vista, tijdens een van de schaarse discussiepanels die hier níét over politiek gaan, maar over de beloftes van kunstmatige intelligentie.

De directeur van het prestigieuze Media Lab van de universiteit MIT, en de bestuursvoorzitters van technologiebedrijven IBM en Microsoft mogen even wat vooruitgangsgeloof over de zaal verspreiden. „We kunnen met behulp van kunstmatige intelligentie straks veel beter kanker opsporen, en behandelen. Dat is ontzettend veelbelovend,” zegt Satya Nadella van Microsoft. Er is ook een start-up bij die de zorg nu al beter maakt met kunstmatige intelligentie.

De optimistische paneldiscussie is voor de toehoorders een welkome afwisseling tijdens een dag waarop vooral de geopolitieke onzekerheden een hoofdrol spelen. Dat de Chinese president Xi Jinping zich in een openingsspeech opwerpt als nieuwe hoeder van globalisering, is behoorlijk historisch te noemen. „Dat was toch een paar jaar geleden onvoorstelbaar?”, klinkt het na afloop regelmatig.

Maar in de wandelgangen en paneldiscussies deze ‘Davos’ gaat het opvallend vaak over wat er búíten de bubbel van het Zwitserse bergdorp allemaal gebeurt: de speech van de afwezige Britse premier May over haar vergaande plannen voor een ‘harde’ Brexit, kritische uitspraken die Donald Trump (ook niet in Davos) in een interview over de NAVO doet.

De mensen die op deze berg samen zijn, staan zich erop voor dat ze probleemoplossers zijn, en dat Davos de plek is om grootse dingen voor elkaar te krijgen. Maar ze wekken bij deze editie vaak de indruk dat ze slechts toeschouwers zijn, in een wereld die ze minder onder controle hebben dan voorheen. Symbolisch is wat er aanstaande vrijdag gebeurt: dan kijken de aanwezigen massaal op duizenden kilometers afstand naar de inauguratiespeech van Trump die volgens een lid van zijn transitieteam dat hier wel aanwezig is „Historisch en Reaganesk!” wordt.

Een opvallende deelnemer dit jaar aan een flink aantal paneldiscussies is de Venezolaanse econoom en ex-politicus Moisés Naím. De centrale stelling van zijn laatste boek The End of Power? luidt: „Macht is nu makkelijker om te krijgen, moeilijker om te gebruiken, en makkelijker om kwijt te raken.” Een boodschap die in Davos resoneert.

De tekst gaat verder onder de video

De pijlen van het populisme richten zich precies op de wereldwijde elite die hier aanwezig is, en dat lijken veel aanwezigen door te hebben. Ze raken er in elk geval niet over uitgepraat.

WEF-oprichter Klaus Schwab neemt elke gelegenheid te baat om vanaf het podium alle verzamelde ‘leiders’ te wijzen op hun verantwoordelijkheid te nemen en nu echt te ondernemen met het langetermijnbelang van de wereld als leidraad.

Zelfs de verder gemoedelijke, bijna studentikoze Hollandse avond begint met een speech waarin de organisator de aanwezigen oproept om zich meer te gedragen naar het thema van de conferentie: responsive and responsible leadership. De tientallen aanwezigen CEO’s knikken instemmend en gaan vervolgens verder met hun traditionele sjoeltoernooitje. Dat is nog wél geruststellend hetzelfde als voorgaande jaren.

    • Wouter van Noort