Commentaar

Tijd om de Europese Unie Trump-bestendig te maken

Ofschoon de meeste opvattingen van de aanstaande president van de Verenigde Staten meer of minder bekend waren, veroorzaakte Trump met zijn interview maandag toch weer opschudding. Zijn minachting voor de Europese Unie baart zorgen. Door de Unie weg te zetten als een soort avatar van Duitsland miskent hij de historische opgave van dit project: het brengen van vrede en voorspoed op een door oorlogen getekend continent. En passant schoffeert de toekomstige president de Bondsrepubliek Duitsland, een van de trouwste en invloedrijkste bondgenoten van de VS. Met zijn verklaring dat de NAVO overbodig is, zaait Trump bovendien twijfel over het voortbestaan van de strategische status-quo tussen de wereldmachten. Kon dergelijke praat eerder worden afgedaan als verkiezingsretoriek, nu Trump een paar dagen verwijderd is van het Witte Huis krijgen zijn woorden meer gewicht.

De vraag is nu hoe Europa, en daarbinnen Nederland, Trump-proof gemaakt moet worden. Ten eerste is het belangrijk de toekomstige president serieus te nemen. Door de grillige presentatie van regelmatig zeer tegenstrijdige voornemens en opvattingen en door zijn verleden in de Amerikaanse showbusiness bestaat er hier en daar een neiging Trump als een grap te beschouwen. Maar vanaf vrijdag beschikt hij als Amerikaans president over grote reële macht.

Daarbij moet tegelijkertijd bedacht worden dat hij die alleen kan uitoefenen binnen de grenzen van een democratisch politiek systeem van macht en tegenmacht. De Amerikaanse president als ‘de machtigste persoon op aarde’ is fictie.

Het heeft verder weinig zin te lang stil te staan bij de vraag wat Trump nu precies bedoelde toen hij de NAVO obsoleet verklaarde. Of hoe zijn inherent tegenstrijdige uitlatingen over Europa moeten worden uitgelegd. De consequentie van zijn woorden is dat de landen van de Europese Unie zich moeten realiseren dat goede relaties met de Verenigde Staten geen natuurwet zijn. Dat Europa nuchter onder ogen moet zien dat eenheid en samenwerking geen abstracties zijn, maar noodzakelijke voorwaarden voor vrede en welvaart.

Angela Merkel gaf maandag het voorbeeld van Trump-bestendige politiek: eerst maar eens afwachten tot hij president is, dan pas is hij gesprekspartner.

Ondertussen ligt er voor de Duitse bondskanselier vooral een taak in Europa: alle lidstaten ervan doordringen dat alleen samenwerking en eenheid het doembeeld van verbrokkeling en verval dat Trump schetste, kan voorkomen. En als dat lukt, hebben zijn woorden toch nog een positief effect gehad.