May surft mee op de golf van Brexit-optimisme bij Tories

Conservatieve partij

Onder de partijleden van de Britse premier May heerst groot geloof in een ‘snelle breuk’ met de EU. Ze gaat er vooralsnog graag in mee.

Foto AFP

Wie wil begrijpen waarom de Britse premier May dinsdag zo strijdlustig de uitgangspunten van de aanstaande Brexit-onderhandelingen uiteenzette, moet naar haar partij kijken. De Conservatieve Partij die ze leidt, wordt door het heersende Brexit-optimisme steeds meer gedomineerd door hardliners. Zij staan een snelle breuk met de EU voor: een clean Brexit, in hun terminologie.

Dat geldt zelfs voor een gematigde Tory als Philip Hammond, de rustige minister van Financiën, die zich zelden laat verleiden tot spannende uitspraken. In Welt am Sonntag zei hij dat het VK niet bang is „het economische model” te herzien als de EU de Britten geen vergaande markttoegang gunt. Met andere woorden: het VK dreigt een belastingparadijs te worden. Londen als Singapore aan de Thames. De kritiek van Labourleider Jeremy Corbyn („U zint op een handelsoorlog”) deerde Hammond weinig.

Hammond en May, die allebei een lange politieke loopbaan hebben opgebouwd door voorzichtig en planmatig te werken, zitten tegelijkertijd gevangen in hun nieuwe uitgesproken aanpak. Het is wat de rechterflank van de Tories verlangt. En als May hun woede wekt, keert de verdeeldheid binnen de partij terug, met als gevolg dat de stabiliteit van de regering op het spel staat.

Dat beaamt ook Andrew Rosindell, een uiterst conservatief Lagerhuislid. Hij is voor de doodstraf, vindt dat de BBC aan het einde van de programmering het God Save the Queen moet spelen en dat de EU het VK een respectabele deal moet gunnen. Dit omdat „de Britten meerdere keren ingegrepen hebben om de democratie in Europa in stand te houden”. Rechtser komen ze niet bij de Tories.

Volgens Rosindell loopt de positie van May binnen de partij gevaar als ze te gematigd overkomt. „Als het oogt alsof zij zich indekt en de Brexit verwatert door te dicht bij de EU te blijven hangen, riskeert ze enorme politieke schade”, zegt Rosindell, voorafgaand aan de speech van May.

Rosindell is lovend over May. Ze is benaderbaar en luistert. „Ze is totaal anders dan David Cameron, die afstandelijk en arrogant was”, zegt hij. Toch zou hij geen moment twijfelen om zijn steun in te trekken als May zich te veel laat meevoeren in Brusselse compromissen.

In dat geval zullen meerdere partijgenoten bij de volgende verkiezingen vrezen voor rivalen van het anti-Europese UKIP. Rosindell: „Britten willen een harde Brexit. Als ze in de interne markt of nauw bij de EU betrokken wilden blijven, hadden ze wel Blijven gestemd.”

Zolang ze haar eigen partij onder controle houdt, zit May binnenlands op rozen. Labour is onder leiding van Jeremy Corbyn uitgeteld. Anti-Brexit-politici kunnen moeilijk kleur bekennen: van de 650 kiesdistricten stemden meer dan 420 tijdens het referendum voor uittreding.

Toch worden in Westminster verkiezingen later dit jaar niet uitgesloten. May staat dan sterker als ze aan het einde van de onderhandelingen met Brussel het concept-akkoord voorlegt aan het Lager- en het Hogerhuis. Ze zou een eigen mandaat willen om haar Brexit-strategie door te drukken in plaats van te regeren met de geërfde overwinning van Cameron. Ze kan dan eigen partijstandpunten opstellen en Camerons verkiezingsprogramma uit 2015 vervangen. Daar staan zwaar achterhaalde beloften in, zoals dat het VK deel van de Europese interne markt zal blijven uitmaken.