Commentaar

VVD sluit PVV terecht uit, maar met wie dan wel?

Voor de kiezer is er na dit weekeinde alvast één ding duidelijk. Tenzij de PVV van Geert Wilders bij de aanstaande verkiezingen meer dan de helft van de stemmen weet te halen – iets wat sinds de invoering van het algemeen kiesrecht nog geen partij is gelukt – komt er geen kabinet met de PVV. VVD-leider Mark Rutte heeft er goed aan gedaan de mogelijkheid voor samenwerking met de PVV definitief uit te sluiten.

Andere partijen deden dit al eerder. Met zijn uitspraak zondag in het televisieprogramma Buitenhof dat de kans op een coalitie met de PVV „nul” is heeft Rutte de gewenste helderheid verschaft. Dat was ook nodig, want te lang draaiden de liberalen met mystificerende bewoordingen om een standpunt heen. Helemaal uitgesloten werd hernieuwde samenwerking met de PVV nooit. Dat heeft Rutte nu wel gedaan.

Daarmee heeft hij gewonnen van de krachten in de VVD die stellen dat samenwerking met geen enkele partij op voorhand kan worden uitgesloten. Op zich is dat laatste in een coalitieland als Nederland een respectabele houding. Maar de PVV is geen partij als alle andere. De PVV is door het ontbreken van leden en een verenigingsstructuur zelfs niet eens een partij te noemen maar een vehikel voor het verspreiden van het gedachtengoed van Geert Wilders. Een gedachtengoed met xenofobe trekken dat in strijd is met de in de Grondwet verankerde waarden van de Nederlandse samenleving. De PVV beschikt in peilingen weliswaar over een flinke aanhang maar dat hoeft voor andere partijen geen reden te zijn wezenlijke principiële uitgangspunten te verlaten.

De duidelijkheid die Rutte twee maanden voor de verkiezingen eindelijk heeft verschaft, zal de verkiezingscampagne hopelijk ook op een ander niveau brengen. Niet langer is voor andere partijen de repeterende vraag aan de orde of de VVD uiteindelijk niet toch voor de PVV zal kiezen.

Volg de laatste ontwikkelingen in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in ons campagneblog

Op die gemakkelijke lijn zat PvdA-leider Lodewijk Asscher dit weekeinde nog tijdens het congres van zijn partij. Nu het PVV-scenario weg is, zal de politieke concurrentie van de VVD zich moeten concentreren op de inhoud.

Als een kabinet met de PVV niet meer tot de mogelijkheden behoort, is de voor de hand liggende vraag welke coalitie dan aan de orde is. Wat dat betreft vraagt de openheid van Rutte naar meer, ook van andere partijen. Natuurlijk moet de kiezer eerst spreken. Maar diezelfde kiezer heeft er recht op reeds voor de verkiezingen te horen waar de coalitievoorkeur van zijn of haar partij ligt. Wat níét is nu bekend. Nu graag antwoord op de vraag wat wél.