Rutte noemt kans op een coalitie met Wilders „nul”

Verkiezingen

Het aantal mogelijke coalities na de verkiezingen is overzichtelijk nu premier Rutte (VVD) samenwerking met Wilders uitsluit.

PVV-leider Geert Wilders. Foto Remko de Waal/ANP

Waarschijnlijk was het al niet, maar nu is het officieel. De VVD gaat onder leiding van Mark Rutte na de verkiezingen niet regeren met Geert Wilders en zijn PVV. In televisieprogramma Buitenhof zei VVD-lijsttrekker en premier Rutte zondag: „De kans dat de VVD met de PVV gaat samenwerken is nul.”

Zaterdag besloot de partijtop dat Rutte het maar eens expliciet moest zeggen. De mogelijke samenwerking met Wilders was anders steeds boven de VVD-campagne blijven hangen. Eerder zeiden prominente VVD’ers – Edith Schippers, Halbe Zijlstra – de PVV niet uit te sluiten. Mark Rutte zelf had tot zondag nog als voorwaarde dat Wilders zijn ‘minder, minder’-uitspraak zou moeten terugnemen.

De VVD is de laatste grote politieke partij die samenwerking met de PVV uitsluit. Praktisch gezien was coalitievorming met die twee nogal lastig geweest. In de Eerste Kamer hebben de VVD en de PVV samen 22 zetels, dat zijn er zestien te weinig voor een meerderheid. Als ouderenpartij 50Plus had meegedaan, want partijleider Henk Krol sluit Wilders niet uit, waren ze er nog steeds twintig te kort gekomen.

Niet te vergeten: het was vorig jaar Geert Wilders die op Twitter juist de liberalen uitsloot, „zolang de VVD Rutte niet terugtrekt”. „Ik tweet nooit wat ik niet meen”, benadrukte hij erna nog eens. Die opmerkingen, ze zijn van 10 januari 2016, zetten Wilders’ reactie van deze maandagochtend wel in een ander licht: „Het vooraf uitsluiten van de mogelijke winnaar van democratische verkiezingen is een belediging naar miljoenen kiezers en riekt naar dictatuur.”

Het risico is, zien andere partijen, dat Wilders zijn isolement electoraal kan uitbuiten. Rutte zei bij Buitenhof dat hij de PVV-kiezers niet wil buitensluiten, dat zijn „fatsoenlijke mensen”. „Met hen wil ik in gesprek.”

De lijsttrekkers benadrukken ook dat de Wilders-ban om inhoudelijke redenen is. Wilders’ plannen om de Koran te verbieden en moskeeën te sluiten zijn volgens Rutte „in strijd met Nederlandse vrijheden”. En, zei hij, eerdere samenwerking mislukte: in 2012 liep Wilders weg uit het Catshuis en blies hij de gedoogcoalitie met de VVD en het CDA op.

Bij de PvdA zondagmiddag was de toespraak van lijsttrekker Lodewijk Asscher niet meer aangepast op Ruttes uitspraken in Buitenhof. Asscher zei dat de PvdA „een sociaal en fatsoenlijk alternatief moet bieden voor een coalitie van Wilders en de VVD”.

Verkiezingen, pagina 4-5