NRC checkt: ‘Postcode Loterij is grootste fondsenwerver ter wereld’

Dat stond in een advertentie van de Nationale Postcode Loterij.

Foto Remko de Waal/ANP

De aanleiding

De Nationale Postcode Loterij bedankt haar deelnemers in een advertentie in NRC. In de advertentie wordt het Girls Not Brides-project beschreven, een goed doel dat de Postcode Loterij financieel ondersteunt. Onderaan staat de zin: „Dankzij u groeide dit Nederlandse loterij-initiatief uit tot de grootste fondsenwerver ter wereld.” Is er echt geen grotere fondsenwerver dan de Postcode Loterij?

Waar is het op gebaseerd?

Op de World Charity Index, een jaarlijkse ranglijst gemaakt door het Centrum voor Filantropische Studies van de Vrije Universiteit in Amsterdam. De lijst wordt opgesteld in opdracht van de Britse krant City A.M. Vergelijkbare lijsten kijken vooral naar het vermogen van stichtingen, en niet naar hun donaties.

En, klopt het?

Allereerst: de bewering gaat niet over de Postcode Loterij zelf, maar over het moederbedrijf, Novamedia. Dat is niet alleen het bedrijf achter de Nederlandse Postcode Loterij, maar ook achter vergelijkbare loterijen in Engeland, Zweden en Duitsland. Ook de BankGiro Loterij en de VriendenLoterij vallen onder het bedrijf.

Novamedia doneert veel geld aan het goede doel: in 2015 een bedrag van 613 miljoen euro.

Het is echter niet moeilijk om een organisatie te vinden die meer geld ophaalt, en dus een grotere fondsenwerver is. VN-kinderrechtenorganisatie Unicef had in 2015 bijvoorbeeld inkomsten van ruim 5 miljard euro. Ontwikkelingsorganisatie Oxfam haalde in het boekjaar 2015 ruim een miljard op.

Waar komt de bewering van de Postcode Loterij dan vandaan?

De World Charity Index is geen ranglijst van alle goede doelen ter wereld. De focus van de lijst is een stuk specifieker, zegt onderzoeker Theo Schuyt. Op de lijst staan alleen foundations. Zij doneren geld voor het goede doel, maar voeren zelf geen projecten uit. Organisaties als Oxfam en Unicef worden dus niet meegenomen in de ranglijst.

Volgens de World Charity Index is Novamedia de op twee na grootste foundation ter wereld, na de Bill & Melinda Gates Foundation (4,9 miljard) en de Britse Wellcome Trust (833 miljoen).

Maar er is een verschil tussen zogenoemde vermogensfondsen en fondsenwervende donoren: de donaties van vermogensfondsen zijn vooral afkomstig uit bestaand vermogen, terwijl de fondsenwervende donoren ‘vers’ opgehaald geld gebruiken.

Zowel de Bill & Melinda Gates Foundation als de Wellcome Trust is zo’n vermogensfonds. Novamedia voert daardoor de lijst van fondsenwervende donoren aan.

In een persbericht en andere uitingen is de Postcode Loterij genuanceerder over haar plek op de ranglijst. Daar wordt Novamedia beschreven als de „grootste actief fondsenwervende private gever aan goede doelen”. Een woordvoerder van de Postcode Loterij erkent dat die nuance in de advertentie is weggevallen. „Wij zijn inderdaad zelf geen goed doel, maar geven geld aan goede doelen dankzij onze loterijdeelnemers. In de betreffende advertentie was er minder plek om dat toe te lichten.”

Conclusie

De Postcode Loterij beweert in een advertentie dat „het Nederlandse loterij-initiatief uitgroeide tot de grootste fondsenwerver ter wereld”. Het moederbedrijf achter de loterij, Novamedia, is inderdaad de grootste fondsenwervende stichting ter wereld. Er zijn echter organisaties als Oxfam en Unicef die geen stichting zijn, en een stuk meer geld ophalen. Daarom is de uitspraak, strikt genomen, onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt