Europarlement krijgt fletse voorzitter

Verkiezingen

De Italiaan Tajani, christen-democraat, lijkt te winnen. Zeker is dat Schulz’ opvolger saaier dan hij zal zijn.

Kandidaten voor het voorzitterschap van het Europees Parlement met elkaar in debat. Van links naar rechts: Eleonora Forenza (Unitair Links), Jean Lambert (Groenen), Guy Verhofstadt (liberalen), Gianni Pittella (sociaal-democraten), Antonio Tajani (christen-democraten), Helga Stevens (conservatieven) en Laurentiu Rebega (uiterst rechts).Foto Emmanuel Dunand/AFP

Het Europees Parlement spannend en relevant maken – altijd lastig. Europarlementariërs gooien vaak hun eigen ruiten in, zonder dat er een euroscepticus aan te pas komt. Dinsdag kiest het parlement een nieuwe voorzitter. Daar ging een opwindende race aan vooraf, vol intriges, ruzies en opstanden. Het eindresultaat is een kater. De Italiaanse favoriet, christen-democraat Antonio Tajani (63), verbleekt bij huidig voorzitter Martin Schulz, de Duitse sociaal-democraat die van het EP de gezaghebbende institutie maakte die het vaak niet was.

Tajani gaat prat op fletsheid. Schulz was in zijn ogen té zichtbaar en uitgesproken, zei de Italiaan. „We hebben een voorzitter nodig, niet iemand die zich gedraagt als een premier.”

De voorzittersstoel wordt doorgaans verdeeld door de twee grootste partijen: christen-democraten (EVP) en sociaal-democraten (SLD). Socialist Schulz kreeg de post in 2014 op voorwaarde dat hij na tweeënhalf jaar voor een christendemocraat zou plaatsmaken. Geen ongewone deal, ware het niet dat de socialisten ervoor tekenden toen ze nog de Europese Raad, het machtige gremium van EU-leiders, leken te mogen gaan leiden.

Maar de Poolse ex-premier Donald Tusk werd raadsvoorzitter, en chef van de Europese Commissie werd een andere EVP’er: Jean-Claude Juncker. De socialisten weigeren ‘hun’ parlement af te staan aan nóg een christendemocraat. SLD-leider Gianni Pitella (58) wil zelf voorzitter worden. Het leidde tot moddergooien, over wie welke afspraken heeft geschonden.

Om de SLD in diskrediet te brengen maakte EVP-leider Manfred Weber vorige week de geheime tekst van de deal openbaar. „Opdat extremisten geen invloed krijgen” en het parlement stevig „in pro-Europese handen” te houden. Weber waarschuwt dat UKIP of FN spil worden, als de grote partijen blijven bekvechten.

Junckers Commissie had een partner aan het EP. De wekelijkse etentjes van Schulz, Juncker en Frans Timmermans garandeerden een soepel verloop van het wetgevingsproces. Het ploffen van de ‘grote coalitie’ was slecht nieuws voor Juncker, maar betekende ook het begin van een echte strijd, zonder dealtjes vooraf.

Guy Verhofstadt (63), leider van de Europese liberalen (ALDE), sprong er gretig op in. Hij ligt goed bij de Groenen, maar om de kloof met SLD en EVP te overbruggen is meer nodig. En dus ging hij aan de slag met de 5-sterrenbeweging (17 zetels) van de Italiaan Beppe Grillo, die door Tajani het hof was gemaakt. Grillo geldt ook als populistisch en hij wil van de euro af.

De ‘Grillini’ sloten zich na de Europese verkiezingen van 2014 aan bij UKIP, die de EU wil slopen, maar in de praktijk stemden ze bijna nooit mee met de Britse fractie. De Grillini zitten qua stemgedrag het dichtst bij de Groenen, EVP en ALDE, stuk voor stuk pro-Europees. Recente affaires rond UKIP, over massaal misbruik van EU-subsidies, zaten ze niet lekker.

Voor de Kerst benaderden de Grillini de Groenen, die hen afwezen. Voor de Groenen, in het antifascisme geworteld, blijft het onbestaanbaar met populisten samen te werken. Verhofstadt, als Belgisch ex-premier dé dealmaker, zei wel ‘ja’. Grillo kondigde de alliantie aan, maar diezelfde avond bleek Verhofstadt het verzet in zijn fractie te hebben onderschat.

Door de afgang van Verhofstadt zit Tajani goed, maar hij is ook binnen de EVP omstreden. Hij was woordvoerder van Berlusconi en deed als eurocommissaris (Industrie, 2009-2014) niets toen de bewijzen voor Dieselgate zich opstapelden. De stemming is geheim. Tajani gaat cijfermatig aan kop, maar zijn voorsprong is klein.

Binnen de EVP lopen genoeg mensen rond die wél goed liggen bij andere fracties, zoals de Ierse Mairead McGuinness. Pittig, charismatisch, vrouw. Zelfs de Groenen wilden op haar stemmen. Maar de christen-democraten gingen voor veteraan Tajani, een no go voor velen. Ook de sociaaldemocraat is niet populair. Gianni Pitella was een trouwe soldaat van Schulz,en is geen type generaal.