De één maakt de bril, de ander ’t glas

Brillenfusie

In een van de grootste Europese fusies aller tijden, vormen de brillenmakers Essilor en Luxottica een reus van 46 miljard euro.

Een mede door Luxottica gesponsord monument in Kaapstad dat uitkijkt naar Robben Eiland, ter ere van Nelson Mandela. Foto Nic Bothma/EPA

De een is wereldwijd de grootste maker van brilmonturen, de ander de grootste producent van geslepen brillenglazen. Zondag kwamen het Italiaanse Luxottica (eigenaar van merken als Persol, Ray-Ban en Oakley en van ketens als LensCrafters en Sunglass Hut) en het Franse Essilor (in 1959 uitvinder en producent van Varilux-glazen) tot een akkoord. Als de fusie door mededingingsautoriteiten wordt goedgekeurd, zullen de twee samen een omzet van zo’n 15 miljard euro en een verwachte beurswaarde van 46 miljard vertegenwoordigen.

De samenwerking tussen de complementaire bedrijven past in het streven naar verticale integratie van de 81-jarige topman van Luxottica, Leonardo Del Vecchio. Hij begon als producent van monturen voor derden, maar werkte al snel voor zichzelf en behield daarbij de controle over de hele keten: van productie en distributie tot marketing en detailhandel. „Met deze operatie wordt mijn droom vervuld om een kampioen in de optische sector in het leven te roepen die volledig geïntegreerd is en in al zijn onderdelen excellent is”, zei Del Vecchio maandag. „We wisten al geruime tijd dat dit de juiste oplossing was, maar pas nu is de tijd rijp.”

Onder codenaam ‘cirrus’ (de vakterm voor sluierwolken die zonlicht doorlaten) zouden de twee bedrijven een half jaar lang in het diepste geheim onderhandelingen hebben gevoerd voor het huwelijk tussen ingenieurs uit Frankrijk en ontwerpers en marketeers uit Italië, tussen technologie en stijl.

Radicale vernieuwingen

De Fransen stonden met hun technologie van multifocale, beschermende en lichtere brillenglazen in de jaren vijftig aan de wieg van een radicale vernieuwing op de glazenmarkt, terwijl de Italianen ontdekten dat designzonnebrillen een gewild modeaccessoire kunnen zijn en winkelketens kochten om hun producten af te zetten – Luxottica heeft wereldwijd 7.800 winkels. In de tweede helft van dit jaar moet een van de grootste grensoverschrijdende fusies in Europa rond zijn.

Del Vecchio bezit via investeringsbedrijf Delfin 62 procent van de aandelen Luxottica. Hij ruilt die in voor 31 procent van de aandelen Essilor. De bestuursvoorzitter van Essilor, de in 2012 aangetreden Hubert Sagnières, benadrukte maandag dat Essilor vervolgens, via een openbaar bod, de resterende aandelen Luxottica overneemt – en niet andersom. Internationale overnames liggen buitengewoon gevoelig in Frankrijk, en zeker in verkiezingstijd. De laatste jaren is een aantal prominente oude bedrijven (Alcatel, Lafarge, Club Med) in buitenlandse handen gekomen.

Zelfgenoegzaamheid

Maar het nieuwe fusiebedrijf wordt in veel opzichten Frans. Het hoofdkantoor komt in de Parijse voorstad Charenton-le-Pont, waar nu Essilor is gevestigd. En, belangrijker, het bedrijf krijgt een notering aan de beurs van Parijs en niet in Milaan. Del Vecchio zal het nieuwe bedrijf in eerste instantie gaan leiden. Sagnières (61) wordt voorlopig zijn nummer twee, maar op papier krijgt hij evenveel macht.

Del Vecchio had de laatste jaren grote moeite een geschikt opvolger te vinden. De fusie lijkt dat probleem op te lossen. Hij had twaalf jaar geleden een stap teruggedaan, maar nam in najaar 2014 weer de dagelijkse leiding op zich omdat hij vond dat zijn bedrijf achterop was geraakt. De leidende positie op Europese en Amerikaanse markten had tot zelfgenoegzaamheid geleid, zei hij in kranteninterviews. Bij de verkoop via internet waren kleinere bedrijven veel effectiever dan Luxottica. In de groeimarkten Azië en Latijns-Amerika was Luxottica in zijn ogen te traag.

Hoewel 400 tot 600 miljoen euro bespaard kan worden, verwacht het bedrijf geen banen te schrappen. „Dit is geen industrieel project met fabrieken die gestroomlijnd moeten worden”, stelde Sagnières de Fransen in Le Monde gerust.

Essilor komt voort uit de in 1849 in de Parijse Marais opgerichte coöperatie Association fraternelle des ouvriers lunetiers, later bekend onder de naam Essel. Dit bedrijf ging in 1972 samen met het in 1931 opgerichte Silor, dat niet alleen glazen maakte maar ook een netwerk aan opticiens (Lissac) onderhield. De coöperatieve geest waart nog altijd door het bedrijf: 8 procent van de aandelen van Essilor is in handen van het personeel, in Frankrijk zo gangbare problemen met vakbonden zijn er vrijwel nooit.

Op de door de vergrijzing groeiende markt voor brillen en brillenglazen kan de samenwerking ook om andere redenen lonend zijn. Essilor (slogan: ‘Améliorer la vision pour améliorer la vie’: het zicht verbeteren om het leven te verbeteren) heeft onder Sagnières het roer omgegooid. Het richt zich niet meer louter op opticiens, maar nu ook rechtstreeks op consumenten. In 2012 had het bedrijf zich al voor 50 procent ingekocht bij de grootste Chinese zonnebrillenproducent, Xiamen Yarui Optical (bekend van onder andere de merken Bolon en Molsion). En in 2014 nam het bijvoorbeeld de Amerikaanse zonnebrillenmaker Costa Inc. over.

Vele overnames zouden volgen – vooral ook in de lucratieve internetmarkt. Afgelopen jaar kocht Essilor daartoe onder meer het Britse MyOptique. Essilor is nu op alle continenten (behalve Afrika) actief in de onlineverkoop van brillen met geslepen glazen. Dat is een groeimarkt die het bedrijf, in combinatie met de stijlvolle monturen van Luxottica, verder hoopt uit te breiden. Met 32 fabrieken wereldwijd heeft Essilor nu al ongeveer 37 procent van de wereldmarkt voor geslepen brillenglazen in handen. De Verenigde Staten zijn de belangrijkste markt.

Juist door tegenvallende verkoop in de VS moest Essilor afgelopen jaar de groeiverwachting twee keer bijstellen. Dat werd hard afgestraft op de Franse beurs. Na de bekendmaking van de fusie, maandag, schoot het aandeel Essilor met 15 procent omhoog. Luxottica kreeg er in Milaan rond 5 procent bij.

Kroonjuweel van bedrijfsleven

Luxottica geldt, zeker onder beleggers, als een van de kroonjuwelen van het Italiaanse bedrijfsleven. Ondanks de crisis is de netto-omzet de afgelopen jaren gestaag gestegen, van ongeveer 5 miljard euro in 2007 tot 8,8 miljard euro in 2015. Het is een familie-onderneming die sterk het stempel draagt van oprichter Del Vecchio. Die vestigde zich in de jaren zestig in het ‘brillendistrict’ in de valleien rond Agordo, in het noordoosten van Italië.

Door overname van producenten en winkelketens en akkoorden met ontwerpers als Armani en Bulgari werd Luxottica de grootste brillenproducent ter wereld. Maar de regionale wortels zijn altijd belangrijk gebleven voor Del Vecchio, net als zijn band met het personeel – hij zal zich herkennen in de coöperatieve geest bij Essilor.

Bij zijn tachtigste verjaardag heeft Del Vecchio voor negen miljoen euro aan aandelen Luxottica uitgedeeld aan het personeel. Ook bij het vijftigjarig bestaan van het bedrijf in 2011 kregen de werknemers aandelen. Verder zijn er banenplannen voor jongeren en krijgt de familie 30.000 tot 70.000 euro als een werknemer van het bedrijf overlijdt.

Padrone Del Vecchio legde in de Corriere della Sera uit: „Dat onze mensen en hun gezinnen zich geen zorgen hoeven te maken is een sleutelelement in ons succes.”