Brexit gecompliceerder na val Noord-Ierse regering

Brexit zal een belangrijk thema worden in de Noord-Ierse verkiezingen. Een meerderheid van de bevolking (56 procent) koos in het referendum voor Remain.

De Britse premier Theresa May (midden) werd in juli ontvangen door vicepremier Martin McGuiness (rechts) en premier Arlene Foster (links). Foto Paul McErlaine/EPA

De aanloop naar het Britse uittreden uit de Europese Unie wordt mogelijk nog ingewikkelder gemaakt nu Noord-Ierland in maart parlementsverkiezingen houdt.

Dat is het belangrijkste gevolg van de val maandag van de Noord-Ierse regering, waar zowel unionisten en nationalisten, dus beide kanten van het decennia-oude conflict, samenwerkten. Unionisten (overwegend protestanten) willen dat Noord-Ierland onderdeel blijft van het VK, nationalisten (overwegend katholieken) willen een verenigd Ierland.

De betrokkenheid van de Noord-Ierse premier Arlene Foster (Democratic Unionist Party) bij een mismanagement van subsidies ligt aan de basis van de politieke crisis in Stormont, zoals het Noord-Ierse parlement heet. In 2012 was Foster verantwoordelijk voor het opzetten van subsidies voor ondernemers om duurzame energie te gebruiken. Het programma viel veel te duur uit en er is fraude gepleegd. De komenden twintig jaar moet er 400 tot 550 miljoen pond aan subsidie worden uitgekeerd.

Verzoening tevergeefs

Foster negeerde kritiek en oproepen om op te stappen. Vorige week trok vicepremier Martin McGuinness, leider van Sinn Féin, de grootste nationalistische partij, de stoel onder Foster vandaan. Hij kondigde aan op te stappen. Dat betekende automatisch het gedwongen aftreden van Foster, een gevolg van de manier waarop beide kampen sinds de vredesakkoorden van 1998 de macht moeten delen. Verzoeningspogingen waren tevergeefs, bleek maandag.

De aanstaande verkiezingen zullen 2 maart plaatsvinden, slechts drie weken voor de deadline die premier Theresa May zichzelf gesteld heeft om te beginnen met de Brexitonderhandelingen. De Brexit zal een belangrijk thema worden in de Noord-Ierse verkiezingsstrijd. Een meerderheid van de bevolking (56 procent) koos in het referendum van 23 juni voor Remain. In het parlement was een meerderheid van de leden echter voor Leave. Noord-Ieren zijn vooral bezorgd over de grens met de Ierse republiek. Een terugkeer naar een harde grens zou schadelijk zijn voor de economie en voor stabiliteit.

Deze maand besluit het Britse Supreme Court of premier May ook aan de parlementen van Schotland, Wales en Noord-Ierland toestemming moet vragen voor een Brexit. In zo’n geval onstaat een delicate situatie.

Geen regering meer

Het is mogelijk dat de Noord-Ieren tegen eind maart geen functionerende regering hebben. Coalitiebesprekingen kunnen weken duren. Het is onduidelijk aan wie May in zo’n geval toestemming moet vragen. Formeel kan de regering in Londen de macht overnemen als de Noord-Ierse partijen niet in staat zijn tot een regeerakkoord te komen. Maar dat May zo een Brexit doordrukt lijkt ondenkbaar. Noord-Ierland vanuit Londen besturen is beladen sinds de Troubles. Een woordvoerder van May wilde niet op de zaken vooruitlopen. Ze zei dat Noord-Ieren erop kunnen vertrouwen dat hun stem gehoord zal worden.