May kondigt dinsdag ‘harde Brexit’ aan

Brexit De Britse premier Theresa May houdt dinsdag een belangrijke Brexit-toespraak. May zal daarin dreigen uit de Europese interne markt te stappen.

Theresa May. Foto Facundo Arrizabalaga/EPA

Het lijkt uitgesloten dat het Verenigd Koninkrijk na het verlaten van de Europese Unie betrokken blijft bij verregaande vormen van integratie. Dat blijkt volgens Engelse kranten uit een belangrijke toespraak over de Brexit die premier Theresa May dinsdag geeft. Belangrijke elementen van haar speech zijn in bezit van Engelse kranten.

May gaat waarschijnlijk zeggen dat ze bereid is uit de Europese interne markt te stappen als de overige 27 EU-lidstaten eisen dat het VK na de Brexit de rechtsmacht van het EU-hof accepteert en het vrij verkeer van personen blijft erkennen. Deze twee principes worden gezien als de basis van de interne markt. De Britse premier zal ook duidelijk maken dat ze uit de Europese douane-unie wil, zodat het VK op eigen houtje bilaterale handelsverdragen kan sluiten. Volgens de Engelse kranten gaat May duidelijk maken dat het terugkrijgen van controle over migratiebeleid het voornaamste belang is na de Brexit.

Niet alleen de inhoud, ook de timing van de toespraak moet duidelijk maken dat May de Brexit voortvarend aanpakt. May, die te boek staat als voorzichtig, wacht met haar toespraak niet op een belangrijk vonnis van het Britse Supreme Court. De hoogste rechters van het land moeten ergens deze maand hun oordeel uitspreken of de regering het parlement eerst toestemming moet vragen voordat May de EU formeel op de hoogte mag stellen van de Britse intentie om te vertrekken.

Door niet op de rechters te wachten trekt May het initiatief naar zich toe. De kans is aannemelijk dat ze de zaak toch verliest. Het risico is dat de rechters haar plannen, zoals ze die dinsdag uiteenzet, verstoren door onverwacht extra eisen te stellen. Zo kunnen ze verlangen dat May niet simpel parlementaire steun nodig heeft, maar een uittredingswet moet voorleggen aan het Lager- en Hogerhuis. Het wordt dan voor May moeilijk om, zoals beloofd, voor eind maart te beginnen met de onderhandelingen.

Dit weekend werd duidelijk dat het VK en de rest van de EU nog niet onderhandelen, maar harde posities innemen. PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher waarschuwde, volgens een bericht in The Guardian, linkse Europese leiders in een brief. Als het aan hem ligt, blokkeert Nederland een toekomstig handelsakkoord met het VK als de Britten van hun land een belastingparadijs willen maken om zo bedrijven te lokken.

De Britse minister van Financiën Philip Hammond dreigde in een interview aan Die Welt juist dat het VK genoodzaakt kan zijn belastingen te verlagen en de economie verder te dereguleren om schade te compenseren als EU-leden de Britten toegang tot de interne markt weigeren.

Tegen de BBC erkende Asscher dat de steun voor vrij verkeer afneemt door de grote verschillen in tarieven tussen, bijvoorbeeld, Nederlandse en Poolse schilders. Asscher: „Dat moet veranderen als wij het principe willen behouden, als wij steun voor de EU willen behouden.”

De adviseurs van Theresa May zullen tevreden zijn met de uitspraken van Asscher. Misschien gaat Europa toch schuiven, hopen ze. Misschien is het toch mogelijk om in een scheidingsakkoord het beste van beide werelden (toegang tot de interne markt, maar zonder vrij verkeer van personen) binnen te halen.

    • Melle Garschagen