Column

Het is nu Arabische Lente voor de dictators

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

De Soedanese president Omar al-Bashir bij zijn paleis op Onafhankelijkheidsdag, afgelopen 31 december. Foto Mohamed Nureldin Abdallah/Reuters

Ik heb het hier weleens vaker met u gehad over de groeiende veronachtzaming van mensenrechten in de westerse buitenlandse en handelspolitiek. Ik bedoel nu mensenrechten in heel brede zin, van naleving van oorlogsrecht tot en met het opsluiten van dissidenten. Vroeger speelden die mensenrechten nog wel eens een rol, lang niet altijd hoor, voor u met voorbeelden van het tegendeel komt. Maar ja, vroeger, toen de aardappels nog om zes uur op tafel stonden, toen was alles beter. Nu zijn mensenrechten eigenlijk alleen nog een stok om die honden van tegenstanders te slaan. En absoluut niet om handel of andere belangen in de weg te staan.

Ik kwam vorige week nog een paar aardige voorbeelden tegen, zoals de uitspraak van Trumps buitenlandminister in spe, Rex Tillerson, over hoe het beter gaat met de mensenrechten in Saoedi-Arabië. Hij zei dat in de week waarin net weer twee mensenrechtenactivisten waren opgepakt en een derde zijn acht jaar gevangenis bevestigd had gezien. Het is de vraag, zei Tillerson ook, „wat het tempo is van de vooruitgang die kan worden verwacht van Saoedi-Arabië wat betreft de rechten van vrouwen en anderen in het land”. Ach, die vrouwen en anderen, wat kan het ook schelen.

In het Britse Lagerhuis hadden volgens een foto op Twitter nog geen tien parlementsleden de moeite genomen het debat aan te gaan met onderminister van Buitenlandse Zaken Tobias Ellwood over de oorlog in Jemen. Toch interessant. Vraag van het SNP-Lagerhuislid Brendan O’Hara: zijn er sancties in de maak voor het Saoedische gebruik van illegale – ooit door Londen geleverde – clusterbommen? Ellwood: „Saoedi-Arabië heeft de anticlustermunitieconventie niet ondertekend. Daarom staat het in zijn recht om clustermunitie te gebruiken als het daar zin in heeft.” Letterlijk. U weet dat Londen voor 3,3 miljard pond (3,8 miljard euro) wapens aan de Saoediërs heeft geleverd sinds die in maart 2015 begonnen een humanitaire ramp in Jemen aan te richten.

Maar ik wilde het nog even over Soedan hebben. Omdat daar het huidige westerse beleid zo lekker naakt naar buiten komt. De Amerikaanse regering besloot vrijdag namelijk een deel van de twintig jaar geleden afgekondigde sancties tegen de regering van Omar al-Bashir in te trekken wegens „Soedans positieve acties in de laatste zes maanden op diverse fronten”. Pardon? Human Rights Watch en Amnesty International klommen direct in de pen om deze stap van Obama – nog niet eens Trump! – „prematuur en onverklaarbaar” te noemen. Google zelf Soedan maar eens: gebruik van chemische wapens, verkrachting als wapen, het blokkeren van hulp aan burgers in oorlogsgebieden, onderdrukking van de pers, enzovoorts, enzovoorts.

Het belang in dezen is de prettige samenwerking op het terrein van contraterreur. Zoals de Europese Unie prettig samenwerkt met Soedan om migranten tegen te houden.

Het is nu Arabische Lente voor de dictators, las ik ergens. Dat sloeg op Assad en de herovering van Aleppo. Maar Bashir, in 2010 nog aangeklaagd door het Internationaal Strafhof wegens genocide in Darfur, past zeker in dat rijtje. Maar pas op dictators! Hoe liep het ook weer met die Arabische Lente af?