De huizen vertellen het verhaal van de doden

Fotograaf Bob van Brunschot liep mee met ambtenaren die woningen bezochten waar overleden mensen waren gevonden. Zij hadden geen familie of alleen familie die met hun uitvaart niets te maken wilde hebben.

Anonieme doden. Zo heten overledenen die worden begraven op kosten van de gemeente. Ze hebben geen familie, of alleen familie die met hun dood niets te maken wil hebben, en niet voor de kosten wil opdraaien. „Trieste gevallen zijn het”, zegt Bob van Brunschot, de freelance fotograaf die de beelden op deze pagina’s maakte; woningen vol eenzaamheid. „In het leven van deze mensen is meestal iets mis gegaan. Ze zijn op een niet-alledaagse wijze om het leven gekomen. Ik vind het belangrijk dat vast te leggen.”

Van Brunschot liep de afgelopen twee jaar mee met ambtenaren van de gemeente Den Bosch tijdens hun bezoek aan de woningen. De uitvaartverzorgers hebben het lichaam weggehaald, en kort daarna zijn de ambtenaren op zoek gegaan naar waardevolle spullen waarmee de begrafeniskosten, doorgaans enkele duizenden euro’s, kunnen worden gedekt; geld, sieraden, computers.

Vrolijk stemmen de huizen niet; aangestaard als de kijker wordt door de versleten interieurs en verwaarloosde tuinen, lege drankflessen en geknakte sigaretten op een salontafel met uitzicht op een straat waar het leven meedogenloos doorrolt.

Of het allemaal ranzige woningen zijn? „Niet altijd, soms is het net of je een Ikea-huis binnen wandelt”, vertelt Van Brunschot. „Maar ik heb ook beelden van een huis waar iemand, vermoedelijk dronken, ten val was gekomen tegen een aquarium, een slagaderlijke bloeding had opgelopen en is doodgebloed. Het leek wel of er een misdaad was gepleegd.” Ook betrad de fotograaf een huis waarin iemand zes weken dood op bed had gelegen. „Het was een warme zomerdag. Het stonk erg. Het huis zat vol vliegen.” En in een enkel huis, zegt de fotograaf, waren de muren geel door sigarettenrook. „In de meeste gevallen werd er flink gerookt en gedronken.”

De woningen van de anonieme doden zijn voor Van Brunschot „een interessant en spannend onderwerp”, waarover hij geen oordeel wil vellen. Hij is geïnteresseerd in „maatschappelijke randverschijnselen”, zoals mensen die „op of over het randje leven”. Hij fotografeerde eerder een jong gezin met drugsverslaafde ouders, en het leven van daklozen op straat.

Het leed van de anonieme doden raakt hem ook persoonlijk. „Ik schrik soms van wat we aantreffen. Het is schrijnend dat zulke dingen gebeuren in deze tijd van individualisering, in onze zogenaamde zorgzame samenleving waarin steeds meer mensen zich blijkbaar niet begrepen en gehoord voelen.”