Campagneblog

Asscher wil ‘links pact’

Baudet presenteert nieuw boek

Terwijl in de Verenigde Staten Donald Trump werd geïnaugureerd, presenteerde Thierry Baudet, leider van Forum voor Democratie, vrijdagavond zijn nieuwe boek Breek het partijkartel!. Het is niet zijn eerste: Baudet publiceerde eerder al negen boeken van uiteenlopende aard, van zijn proefschrift over natiestaten tot een erotische roman.

NRC-redacteur Floor Rusman was aanwezig en vat de analyse van Baudet samen:

Asscher wil 'links pact'

Woensdagochtend spraken Lodewijk Asscher en Emile Roemer elkaar in het Lloyd hotel in Amsterdam. Meteen lekte uit dat ze het definitief niet eens werden over een lijstverbinding; de SP wil daar niet aan. Maar ze spraken vooral over een ander ‘links pact’, waar Roemer enthousiaster over was, vertelt Asscher zaterdag in het AD. Zonder ontslagvergoeding voor flexwerkers, langer vaderschapsverlof en volwassen loon bij 18 jaar, doen de partijen niet mee aan een formatie, zo willen ze afspreken. Klaver heeft zich nog niet gecommitteerd, volgens Asscher, maar “we gaan binnenkort wat eten”.

Lijsttrekker van GroenLinks Jesse Klaver van GroenLinks laat zaterdag via twitter weten er wel iets in te zien:

Prima voorstellen voor goed en eerlijk werk @lodewijkA en @Emileroemer. #samensterk -J

— Jesse Klaver (@jesseklaver) January 21, 2017

En ook kandidaat-voorzitter van de FNV Han Busker laat op de website van de vakbond weten het goed te vinden dat linkse partijen een verbond willen sluiten voor meer vaste banen. Busker:

"De vakbond knokt hier dagelijks voor, hier moeten we samen voor opkomen. Het is belangrijk dat de doorgeslagen flexibilisering wordt aangepakt en dat mensen weer echte banen krijgen met zekerheid."

ChristenUnie publiceert verkiezingsprogramma in braille

De ChristenUnie publiceert vandaag zijn verkiezingsprogramma opnieuw. En nu in braille, in gebarentaal, en in eenvoudig Nederlands.

Daarmee wil de partij laten zien dat "het principe van gelijkwaardigheid” ook geldt in verkiezingstijd. De brailleversie is een boekwerkje geworden, het eenvoudig Nederlands is – net als de gewone Nederlandse versie en het programma in het Fries – te downloaden, en voor doven staan er filmpjes op de site van de partij.

Zij kunnen natuurlijk ook het programma lezen. Maar de ChristenUnie voert al langer campagne om Nederlandse Gebarentaal erkend te krijgen als officiële taal. In oktober diende de partij een initiatiefwetsvoorstel daartoe in. "Voor veel doven is gebarentaal de moedertaal”, zegt een woordvoerder.

Plaatjes

René Toonen van Bartiméus, de organisatie voor blinden en slechtzienden, juicht de stap van de ChristenUnie toe.

"Ik hoop dat alle programma’s voor iedereen toegankelijk worden. Dat kan door ze digitaal makkelijk aan te bieden – er zijn programmaatjes waarmee de tekst wordt voorgelezen – of door ze zo te maken dat je het lettertype kunt vergroten."

Helaas zijn sommige programma’s opgebouwd uit plaatjes, zegt hij. "Je kunt beter Word aanbieden. Dan kunnen blinden een voorleesprogramma gebruiken, en slechtzienden het lettertype vergroten.”

Maar Toonen heeft nog een belangrijkere wens: ,,Het stemmen zelf is ook niet toegankelijk voor iedereen.”

"Zeker nu er waarschijnlijk zoveel nieuwe partijen meedoen, wordt het stemformulier nog meer een flap met kleine hokjes. Om de juiste rood te kleuren, en zo dat de stem niet ongeldig is, is moeilijk. Blinden en slechtzienden mogen iemand meenemen, maar de voorzitter van het stembureau moet vervolgens toestaan dat die ook mee mag in het hokje.”

Volgens de Kieswet hebben blinden en slechtzienden daar recht op. Artikel 28 zegt:

Wanneer aan het stembureau blijkt dat een kiezer wegens zijn lichamelijke gesteldheid hulp behoeft, staat het toe dat deze zich laat bijstaan.

Maar hulp in het stemhokje betekent ook dat de geheimhouding, waar iedere kiezer recht op heeft, niet gewaarborgd is. Al enkele jaren – sinds het rode potlood terug is – probeert het ministerie van Binnenlandse Zaken daarom een nieuw model stembiljet te ontwikkelen.

Het is overigens niet de eerste keer dat er aan blinde kiezers wordt gedacht door politieke partijen: bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1974 lieten VVD, ARP, KVP, PvdA en PPR hun programma’s én brochures in braille vertalen. Het CDA deed dat in 2015 bij de programma’s voor de Provinciale Statenverkiezingen.

Bron: Delpher.

Rutte beantwoordt wel-geen-toch-wel vragen over de VVD

Normaal gesproken geeft minister-president Mark Rutte op zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad geen antwoord op vragen die journalisten hem over de VVD stellen. Hij staat daar immers als premier van het hele kabinet, dus ook namens de PvdA. Maar in campagnetijd is alles net even anders.

Dus gaf Rutte vrijdagmiddag toch nog maar eens uitleg over waarom hij afgelopen zondag bij tv-programma Buitenhof zei dat de VVD na de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart niet met de PVV van Geert Wilders gaat regeren. "We hadden dat standpunt al maanden, Halbe Zijlstra had het ook gezegd, maar kennelijk was dat niet duidelijk", zei Rutte.

Ongemakkelijk vond hij het wel: na een paar vragen kapte hij het onderwerp af. Om daarna tóch nog een vraag te beantwoorden. Het is maar goed, zei Rutte zelf ook, dat de persconferentie komende weken nog maar twee keer wordt gehouden, in verband met de verkiezingscampagne. Anders zou de persconferentie wel erg op zendtijd voor politieke partijen gaan lijken.

Tegelijk met de persconferentie kwam I&O; Research met een nieuwe peiling. De VVD-achterban is verdeeld over het besluit om Wilders te boycotten voor coalitievorming. Bijna de helft vindt het een goed standpunt en 35 procent is het oneens met Rutte.

Rutte vrijdagmiddag op zijn wekelijkse persconferentie in Nieuwspoort. Foto ANP / Robin Utrecht

Ook Binnenhof in afwachting van inauguratie Trump

Het is natuurlijk de dag van de inauguratie van Donald Trump en dat houdt ook de gemoederen in Den Haag bezig. Op Twitter plaatste D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma vrijdagochtend een tweet waaruit blijkt dat hij weinig enthousiast is over de wisseling van de wacht van vandaag:

Twitter avatar swsjoerdsma Sjoerd W. Sjoerdsma Vandaag wordt een president die Amerika probeerde te verenigen opgevolgd door een president die Amerika zal verdelen.

Minister Hennis (Defensie, VVD) zei voor aanvang van de ministerraad tegen persbureau ANP dat ze Trump wil beoordelen op z'n daden en dat het wel wat minder mag met die tweets. "Die veroorzaken heel veel discussie en voorpaginanieuws, en volgens mij is de wereld daar niet bij gebaat", aldus Hennis. Ze erkent dat Trump nogal kritisch is geweest op de NAVO, maar vindt dat dit niets over de houdbaarheid van de NAVO zegt:

"Hij heeft gezegd dat de NAVO bijna zeventig jaar oud is. Daarop zeg ik 'de heer Trump is ook zeventig jaar oud'. Dat de NAVO bijna zeventig jaar oud is wil niet zeggen dat ze met pensioen moet."

"Er is wel iets aan de hand in de wereld", waren de inleidende woorden van premier Rutte op zijn wekelijkse persconferentie toen hij begon over de inauguratie van Trump. "Er zal het nodige veranderen, maar we zullen zijn beleidsdaden moeten afwachten", zei Rutte. Hij denkt niet dat de wereld op z'n kop zal worden gezet onder president Trump. "Er is een nieuwe president, en die zal zijn eigen accenten zetten."

Wassila Hachchi is terug

Wassila Hachchi, het D66-Kamerlid dat een jaar geleden plotseling verdween om in Amerika campagne te voeren voor Hillary Clinton, is neergestreken in Breda. Ze noemt het in de Volkskrant "doodzonde als al mijn inzichten in mijn hoofd blijven" en wil daarom graag aan de slag als consultant voor politici of voor bedrijven. Maar voorlopig leeft ze nog van haar wachtgeld als voormalig Kamerlid.

Oordopjes tegen 'rechts geschreeuw'


Foto Dwars

DWARS, de politieke jongerenclub van GroenLinks, gaat vrijdag oordoppen uitdelen aan studenten in Amsterdam, Utrecht, Nijmegen, Tilburg, Enschede en Groningen om ze zo te beschermen tegen "geschreeuw van rechtse politici". De dag van morgen is niet toevallig gekozen, want dan wordt natuurlijk Donald Trump geïnaugureerd als president van de VS. Zo'n scenario vreest DWARS ook, zegt voorzitter Noortje Blokhuis, doelend op de goede score van PVV-leider Wilders in de peilingen. "We merken dat rechts geschreeuw aanslaat".

Naast Wilders staan ook premier Rutte en CDA-leider Buma afgebeeld op het logo van de actie. Zijn dat net zulke schreeuwers als Wilders? Blokhuis erkent dat zeker CDA-leider Buma "in mindere mate" een schreeuwer is, maar ook hij draagt geregeld bij aan de angst die rechts zaait in het vluchtelingendebat, vindt Blokhuis.

Blokhuis erkent overigens dat linkse leiders zich soms ook schuldig maken aan geschreeuw. Zo noemde SP-leider Roemer VVD'ers afgelopen weekend op het SP-congres nog "neoliberale rovers". Ze hoopt dat GroenLinks-voorman Jesse Klaver zich tegen Wilders blijft afzetten, maar vooral ook zijn eigen verhaal vertelt.

Wilders heeft meer vrienden nodig

Doordat bijna iedereen hem uitsluit lijkt PVV-leider Geert Wilders geen kans op het premierschap te hebben, behalve als de partij een absolute meerderheid in de Tweede Kamer krijgt. Maar dat blijkt gecompliceerder, leert navraag bij de Kiesraad.

De PVV kreeg in 2012 minder dan 16 zetels en mag daarom dit keer maximaal 50 kandidaten op de lijst zetten. Als de PVV op 15 maart meer dan een derde van de stemmen krijgt (+50 zetels), wordt het surplus als restzetels over de concurrentie verdeeld. Er zijn wel legale trucjes voor Wilders om dit te omzeilen. Per kiesdistrict mogen verschillende mensen op de lijst staan, waardoor het totale aantal PVV-kandidaten hoger wordt. En Wilders kan een lijstverbinding aangaan. Maar wie is daartoe bereid? De deadline hiervoor ligt op 30 januari.

Coalitie juichend over dalende werkloosheid

De nieuwe positieve cijfers over de werkloosheid komen de VVD en PvdA natuurlijk erg goed uit, zo'n vijftig dagen voor de verkiezingen. Steeds meer mensen vinden werk en die groei neemt sterk toe, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek vanochtend.

De opgelopen werkloosheid – begin 2014 bijna 8 procent – vormde voor het kabinet een serieus probleem. Natuurlijk juichte met name de verantwoordelijk minister Lodewijks Asscher (PvdA) de "sterkste daling in tien jaar" toe:

Twitter avatar LodewijkA Lodewijk Asscher Prachtig. En nu alles op alles voor de mensen die nog geen baan vonden https://t.co/JETe9GAqwe

Ook Kamerleden John Kerstens (PvdA) en Aukje de Vries (VVD) pronken met de cijfers:

Twitter avatar JohnKerstens John Kerstens Sterkste werkloosheidsdaling in tien jaar tijd. Jong èn oud(-er) vinden sneller een baan. #PvdA https://t.co/dvZCFrXxx1
Twitter avatar aukjedevries Aukje de Vries CBS: in 2016 sterkste daling werkloosheid in 10 jaar! Goed nieuws, maar er is ook nog werk aan de winkel. https://t.co/sMx3MYERj9

Of de gunstige werkloosheidscijfers echt een grote rol gaan spelen op 15 maart, is nog de vraag, want er zijn ook andere problemen op de arbeidsmarkt die voor veel kritiek op de coalitie zorgde. Zoals de – volgens velen – doorgeslagen flexibilisering.

Peilingwijzer ongewild machtig in Den Haag

Over 55 dagen zijn de Tweede Kamerverkiezingen. In De Haagse Stemming, onze dagelijkse politieke nieuwsbrief, schrijft Emilie van Outeren vanochtend over de ongewilde macht van Peilingwijzer-politicoloog Tom Louwerse. Niets lijkt op dit moment in Den Haag belangrijker dan welke vier lijsttrekkers eind februari mogen aanschuiven bij het eerste RTL-verkiezingsdebat (en RTL beslist dat op basis van de Peilingwijzer). Verder in de Haagse stemming onder meer heibel om een ander debat, namelijk het lijsttrekkersdebat dat wordt georganiseerd door het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). Commissaris van de Koning Jacques Tichelaar wil niet dat 50Plus-leider Henk Krol aanschuift, tot teleurstelling van de regionale omroepen.

Klein, kleiner, kleinst

Het is ook niet eenvoudig voor nieuwe, kleine partijen. Wanneer straks de debatten beginnen en de campagne zijn climax nadert, hebben de media nauwelijks aandacht voor hen. Maar nu is er nog ruimte in de agenda's. En hoef je alleen maar nog op te vallen tussen de andere 81 partijen die zich hebben geregistreerd.

De Vrijzinnige Partij van Norbert Klein (ex-50Plus) doet dat door zich de 'Minder, minder, minder'-uitspraak van PVV-leider Geert Wilders over Nederlandse Marokkanen toe te eigenen.

Twitter avatar KleinNorbert Norbert Klein Weet u het al? #MinderMinderMinder De manier om uw tegengeluid te laten horen. Steun ons met #ondersteuningsverklaring in uw kieskring

"De slogan geeft gewoon in goed Nederlands aan wat onze punten zijn", zei Klein woensdag bij de aftrap van de campagne tegen het ANP.

"Minder betutteling door minder regeltjes, minder zorgen door een basiszorgpakket en minder onzekerheid door een basisinkomen voor iedereen vanaf 18 jaar."

Scholierencomité LAKS liegt over verkiezingsdeelname

Het Landelijk Aktiecomité Scholieren (LAKS) doet toch niet mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Maandag kondigden de scholieren een eigen politieke partij aan, en bevestigden zij tegenover NRC hun deelname aan de verkiezingen. Woensdag maakte voorzitter Sven Annen in een YouTube-filmpje bekend dat het om een publiciteitsstunt gaat.

"Deze stunt is een laatste redmiddel", zegt Annen woensdag tegen NRC. "Er spelen grote problemen in het onderwijs. De politiek houdt zich vooral bezig met de waan van de dag. Het ging ons erom Nederland wakker te schudden." Annen beseft dat de stunt ervoor kan zorgen dat de media in het vervolg sceptischer omgaan met berichtgeving van LAKS. "Dat hadden we ingecalculeerd. Toch hopen we dat onze serieuze berichten niet minder serieus zullen worden genomen."

De reacties op Twitter zijn vooralsnog gemengd. De NOS publiceerde zelfs een brief aan het LAKS, waarin de omroep de scholieren beschuldigt van het verspreiden van nepnieuws.

Twitter avatar jasperpiersma Jasper Piersma De hoofdredactie van de NOS is niet zo blij met die 'hoax' van LAKS. https://t.co/WCWedeHIiF

Peilingwijzer: PVV en VVD blijven ruim aan kop

Vanochtend verscheen voor het eerst dit jaar de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van vijf zetelpeilingen. Daarin staat de PVV, de partij van Geert Wilders, nu op 29 tot 33 zetels. De VVD staat op 23 tot 27 zetels.

Het onderscheid tussen nummers drie tot zeven is veel kleiner. D66 en GroenLinks staan zelfs zo dicht bij elkaar, op respectievelijk 14 tot 17 zetels en 13 tot 15 zetels, dat moeilijk is vast te stellen wie de grootste is. RTL besluit begin februari op basis van de Peilingwijzer welke vier partijen voor zijn lijsttrekkersdebat worden uitgenodigd.

De Peilingwijzer wordt gemaakt door Tom Louwerse, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Leiden. Hij vertelde een paar maanden geleden aan NRC dat hij bij het maken van de Peilingwijzer zowel rekening houdt met de foutmarge van de opiniepeilers, als het zogenoemde 'huiseffect'. Sommige partijen zitten structureel hoger bij sommige peilers. Dat komt door de opzet – hoe worden ondervraagden geselecteerd – en door hoe het panel wordt samengesteld.

Alexander Pechtold minst slechte premierskandidaat

Loon naar werken! Blije D66'ers op sociale media vanmiddag. Uit onderzoek van EenVandaag vanmiddag blijkt dat niet Mark Rutte als geschikste premierskandidaat wordt gezien, maar D66-leider Alexander Pechtold.

Twitter avatar swsjoerdsma Sjoerd W. Sjoerdsma Loon naar werken! Pechtold wordt geschikter geacht als premier dan Rutte... https://t.co/j0ZfseNtkg

Geen van de lijsttrekkers kan op uitgesproken goedkeuring als premier rekenen, schrijft EenVandaag. VVD-leider Mark Rutte scoort op een schaal van -5 tot +5 neutraal, Alexander Pechtold krijgt als enige een positieve beoordeling, hij had een 0,4 gemiddeld.

Veel politici, en hun spindoctors niet minder, keken uit naar de peiling van EenVandaag. Want een nieuw onderzoek naar hun populariteit was na de winterstop alweer even geleden, op de wekelijkse peiling van Maurice de Hond na. Dit onderzoek liep van vorige week vrijdag tot en met afgelopen maandag en er 18.898 mensen aan mee.

Van der Steur: onderschatten hacken gevaar

Worden de Nederlandse verkiezingen straks beïnvloed door Russische hackers? Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) vindt in elk geval dat “onderschatting” van het risico op hackpogingen een “gevaar” is. Dat zei hij dinsdag in het Vragenuurtje in de Tweede Kamer. Hij sloot zich daarmee aan bij de waarschuwing die Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), zaterdag deed in NRC. “Te veel Nederlandse overheden denken: och, dat hacken loopt zo’n vaart niet”, zei Joustra. Instellingen hebben volgens Joustra vaak niet door “hoe interessant de kennis is die ze in huis hebben”.

De OVV was in 2015 doelwit van een hackpoging, meldde NRC zaterdag. Die was qua opzet identiek aan de manier waarop Russische hackers volgens Amerikaanse inlichtingendiensten bij de Amerikaanse Democraten hebben ingebroken.

Minister Van der Steur zei dinsdag dat de OVV kort voor die hackpoging “de beveiliging van de computers heeft opgeschroefd”. “Ze hielden er al rekening mee dat er een poging tot inbraak gedaan kon worden”.

Vragensteller Kees Verhoeven (D66) zei dat het “zonneklaar” is “dat de Russen gaan proberen de verkiezingen in Nederland te beïnvloeden”. Volgens Van der Steur zijn de veiligheidsdiensten in Nederland “alert”. Daarom gaat er onder meer extra geld naar het nationaal detectienetwerk van het Nationaal Cyber Security Centrum.

Ambassadeur maakt excuses aan Wilders

Excuses voor PVV-leider Wilders zojuist op Twitter van de Nederlandse ambassadeur in Denemarken Henk Swarttouw. Die twitterde gisteren in reactie op het uitsluiten van de PVV door VVD-leider Rutte enthousiast:

Twitter avatar copenhenken Henk Swarttouw Good news! No more "feeding the beast" https://t.co/VzjlP4wNN9

En dat had hij niet moeten doen, twitterde Swarttouw vanochtend rechtstreeks aan Wilders:

Twitter avatar copenhenken Henk Swarttouw @geertwilderspvv I used inappropriate wording in my tweet yesterday. Apologies. Not my intention to engage in election campaign.

PVV-Kamerlid Raymond de Roon stelde minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) dinsdag vragen over de tweet van gisteren. Volgens De Roon is de tweet niet alleen denigrerend richting Wilders, maar ook richting "de miljoenen Nederlanders die achter de PVV staan".

Zes dagen per week het laatste politieke nieuws in je mailbox

Met nog 57 dagen te gaan voor de Tweede Kamerverkiezingen wil je geen Haags nieuws meer missen. Daarom publiceert NRC vanaf vandaag vrijwel elke dag een politieke nieuwsbrief met het laatste nieuws over de campagne en duiding van wat er verder speelt rond het Binnenhof. Politiek verslaggever Emilie van Outeren praat je nog voor het ontbijt bij. De Haagse Stemming vervangt de bestaande nieuwsbrief Binnenhof en verschijnt maandag tot en met zaterdag, vroeg in de ochtend. Abonneer je nu op deze nieuwe politieke nieuwsbrief.

Henk Krol: '50Plus sluit PVV niet bij voorbaat uit'

Lijsttrekker voor de VVD Mark Rutte achtte de kans met de PVV te gaan regeren dit weekend "nul". En ook de meeste andere partijen uit de Tweede Kamer hebben al te kennen gegeven niks te zien in samenwerking met de partij van Geert Wilders. Zo niet 50Plus,herhaalt lijsttrekker Henk Krol dinsdagochtend in een ingezonden stuk in De Volkskrant.

Volgens Krol speelt het bij voorbaat uitsluiten van de PVV Wilders alleen maar in de hand. Ook schrijft Krol dat hij het niet rechtvaardig vindt het electoraat van de PVV bij voorbaat uitte sluiten.

Wel noemt Krol twee voorwaarden waaraan Wilders moet voldoen voordat 50Plus een coalitieregering met de PVV overweegt. De partij moet 50Plus steunen bij het terugdraaien van de AOW-leeftijd naar 65 jaar. Ook moet de PVV afstand nemen van het standpunt geen enkele vluchteling meer toe te willen laten. Krol schrijft dat zijn eigen partij pleit voor een "streng en rechtvaardig" asielbeleid.

Het is niet voor het eerst dat 50Plus kenbaar maakt de PVV niet uit te sluiten bij de formatie. Krol zei vorige maand bij omroep WNL:

"Ik ga van tevoren geen enkele blokkade opwerpen tegen welke partij dan ook. Bij de vorige verkiezingen zei Wilders ook: 65 blijft 65. Eén dag na de verkiezingen was hij dat vergeten. Aan zulke beloften heb ik niks."

Artikel 1 presenteert kandidatenlijst

In het RTL4-programma RTL Late Night heeft Sylvana Simons maandagavond de kandidatenlijst van haar partij Artikel 1 bekend gemaakt. Na Simons zelf staat op nummer twee van de lijst Fatima Faid, nu nog raadslid in Den Haag voor de Haagse Stadspartij. De derde plek is voor journaliste Brigitte Sins.

Eerder werd al bekend dat schrijfster Anja Meulenbelt en cultureel antropoloog Gloria Wekker op de lijst zouden komen. Zij zijn beiden lijstduwers, op respectievelijk plek twintig en negentien. Een andere bekende naam op de lijst is die van schrijfster Simone van Saarloos, die in het verleden een column schreef voor nrc.next.

Waarom zei Rutte dat hij niet met de PVV wil regeren?

Waarom heeft VVD-leider Mark Rutte gezegd dat hij niet met de PVV wil regeren? Hij hoopt vooral dat kiezers denken dat een stem op Wilders nu niet meer veel waard is, schrijft NRC-redacteur Annemarie Kas. De uitspraak van Rutte heeft de PVV in een isolement geplaatst:

"Bij de VVD hopen ze dat PVV-stemmers zich gaan bedenken, als ze op 15 maart gaan stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Als Geert Wilders daarna niet kan meedoen omdat niemand met hem wil samenwerken, is een stem op de PVV feitelijk niet zoveel waard."

https://www.nrc.nl/nieuws/2016/11/27/peilingen-dat-zijn-dus-geen-voorspellingen-5546114-a1533877

'VVD sluit PVV terecht uit'

De VVD sluit de PVV terecht uit, schrijft NRC vandaag in het commentaar. De PVV huldigt "een gedachtengoed met xenofobe trekken dat in strijd is met de in de Grondwet verankerde waarden van de Nederlandse samenleving."

De uitspraak van Rutte roept wel de vraag op welke coalitie dan aan de orde is, aldus het commentaar. De kiezer "heeft er recht op reeds voor de verkiezingen te horen waar de coalitievoorkeur van zijn of haar partij ligt. Wat níét is nu bekend. Nu graag antwoord op de vraag wat wél."

Lees ook het commentaar van NRC: VVD sluit PVV terecht uit, maar met wie dan wel?

Monasch kiest voor lijst met amper politieke ervaring

Een partij beginnen met amper politieke ervaring op de lijst en zonder bekende namen. Haagse strategen zouden het afraden, maar PvdA-afsplitser Jacques Monasch heeft er vol overtuiging voor gekozen. Zijn partij Nieuwe Wegen, die hij in november oprichtte nadat hij ontevreden uit de PvdA-fractie stapte, staat vol met “mensen die met de poten in de modder staan”: advocaten, leraren, zorgmedewerkers.

Maandagmiddag presenteerde Monasch zijn kandidatenlijst, met als lijsttrekker de relatief onbekende verzekeringsdeskundige Alfred Oosenbrug. Hij kreeg tien jaar geleden enige media-aandacht omdat hij betrokken was bij de Stichting Verliespolis, die opkwam voor slachtoffers van woekerpolissen. Monasch staat zelf op twee. Verder in de top-5: manager in de zorg Ramona Beemsterboer, teamleider bij de marechaussee Ibrahim Ekiz en gemeenteambtenaar Ton Spitsbaard.

Go! #nieuwewegen @NieuwewegenNu @JacquesMonasch pic.twitter.com/iPJ0xWFnZk

— Arjan v.Duyvenvoorde (@arrrie76) January 16, 2017

Geen vertrouwen

Burgers hebben geen vertrouwen meer in Haagse politici, zei Monasch. Zijn oplossing: gewone mensen neerzetten in de Tweede Kamer. Die kunnen dat vertrouwen herstellen. Zijn kandidaten komen volgens Monasch uit een “breed scala van politieke partijen”. “Het is een hele rijke lijst.”

De perspresentatie in het Haagse café De Posthoorn verliep niet helemaal soepel. Monasch en Oosenbrug hadden strakke, gespannen gezichten toen ze aan het woord waren. En lijsttrekker Oosenbrug vergat tijdens zijn uitweiding over pensioenen en belastingen consequent om de microfoon bij zijn mond te houden. Oosenbrug viel PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher aan op zijn beleid als minister van Sociale Zaken. “Een vaste baan is zo historisch geworden dat alleen mensen met grijze haren zoals ik zich dat kunnen herinneren.”

Kan Nieuwe Wegen met al die onbekende namen genoeg aandacht krijgen tussen al die nieuwe partijen? Haagse strategen zijn het er over eens dat niet alleen de populariteitscijfers, maar ook de bekendheidscijfers belangrijk zijn. Maar Monasch gelooft “niet zo in dat voorspelbare”. Hij hoopt met Oosenbrug op een Bernie Sanders-effect.

“Juist mensen die weten waarover ze spreken wekken meer vertrouwen dan een beroepspoliticus als Rutte die dingen belooft die hij niet waarmaakt.”

Monasch wil twintig zetels halen.

Lijsttrekker Nieuwe wegen: Alfred Oosenbrug

De lijsttrekker van Nieuwe wegen, de partij van oud-PvdA-Kamerlid Jacques Monasch, heet Alfred Oosenbrug. Dat heeft Monasch zojuist bekend gemaakt in op een bijeenkomst in café De Posthoorn in Den Haag. Onze verslaggever Christiaan Pelgrim is bij de presentatie aanwezig en meldt straks meer:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Lijsttrekker @NieuwewegenNu kiest zijn tegenstanders. Hij valt nu de belastingplannen van @fvdemocratie aan https://t.co/C9oJFNw4KA

Monasch presenteert lijsttrekker (en dat is hij niet zelf)

Tweede Kamerlid Jacques Monasch, die in november uit de PvdA stapte en met zijn nieuwe partij Nieuwe wegen wil meedoen aan de verkiezingen in maart, presenteert vanmiddag in Den Haag de kandidatenlijst van zijn partij, inclusief de "nieuwe" lijsttrekker. En dat is hij dus niet zelf, blijkt uit onderstaande tweets:

Twitter avatar JacquesMonasch Jacques Monasch Vanmiddag gaan we je verrassen met de presentatie van de lijst en de lijstrekker @NieuwewegenNu . 16 uur café De Posthoorn Den Haag (1)
Twitter avatar JacquesMonasch Jacques Monasch (2) Een dijk van een lijstrekker:' stop met verhogen AOW leeftijd; aanval op oneerlijke belastingconcurrentie; orde in de migratiechaos'
Twitter avatar JacquesMonasch Jacques Monasch (3) Ga de nieuwe een eerste lijsttrekker @NieuwewegenNu vanmiddag met veel plezier en trots aankondigen!

Ook onze politiek columnist Tom-Jan Meeus vernam al dat Monasch niet zelf de lijst gaat trekken:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Cliffhangertje: hoor dat @JacquesMonasch zelf geen lijsttrekker wordt van zijn nieuwe partij.. https://t.co/5Op4LlsAbN

Monasch sprak eerder de hoop uit 20 tot 30 Kamerzetels te gaan halen op 15 maart.

Wilders bijt van zich af: PVV uitsluiten 'riekt naar dictatuur'

PVV-leider Geert Wilders bijt vanochtend van zich af, nu vrijwel alle partijen samenwerking met zijn partij uitsluiten. Hij twitterde vanochtend:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Het vooraf uitsluiten vd mogelijke winnaar van democratische verkiezingen is een belediging naar miljoenen kiezers en riekt naar dictatuur.

Afgelopen weekend werd, tijdens verschillende partijcongressen, duidelijk dat de PVV er alleen voor staat na de verkiezingen van 15 maart. PvdA, CDA, D66, SP en GroenLinks lieten al weten niet met de PVV te willen regeren. Zondag deed ook premier Mark Rutte namens de VVD de deur dicht. In Buitenhof werd hem gevraagd naar de kans op samenwerking met de PVV. Zijn antwoord: ,,De kans is niet 0,1 maar nul.”

Het is de eerste keer dat álle gevestigde partijen zo duidelijk een verbond met de PVV uitsluiten. Alleen Jan Roos, lijsttrekker van VoorNederland, liet weten ook met de PVV te willen regeren.

Het Amerikaanse Fox News kreeg vanmorgen ook in de gaten dat het in Nederland over ,,dictatuur” gaat en beschrijft Geert Wilders als de ,,Dutch firebrand populist” die premier Mark Rutte ,,beschuldigt”.

Overigens is de term ,,dictatuur” niet gelukkig gekozen door Wilders, want de andere partijen willen juist wel in zee met andere partijen. Zo riep GroenLinks-leider Jesse Klaver vrijdag opnieuw op tot linkse samenwerking met D66, SP en PvdA. Van alleenheersers – dictators – is feitelijk gezien geen sprake in het Nederlandse democratische bestel. Tenzij één partij een absolute meerderheid behaalt: 75 + 1 zetel.

Op Twitter dook het publiek direct in de tweets van Geert Wilders zelf, en werd een bericht van 10 januari 2016 ontdekt. Daarin sluit Wilders zelf de VVD uit. De VVD was er al snel bij om het zelf op Twitter te delen:

Scholierencomité LAKS wil in de Tweede Kamer

En weer lijkt het aantal partijen dat gaat meedoen aan de Kamerverkiezingen te worden uitgebreid: het Landelijk Aktiecomité Scholieren (LAKS) heeft maandag laten weten mee te willen doen aan verkiezingen op 15 maart 2017. Het scholierencomité wil een einde maken aan de focus op slagingspercentages en geld in het onderwijs en heeft er geen vertrouwen in dat de huidige politieke partijen dat zullen doen.

LAKS-voorzitter en lijsttrekker Sven Annen (18) laat weten dat LAKS niet met een partijnaam gaat meedoen aan de verkiezingen, maar als ‘blanco lijst’. De uiterlijke datum voor het indienen van een partijnaam verstreek op 19 december.

LAKS heeft een lijst met daarop tien kandidaten naar buiten gebracht. Zij zullen op 15 maart allen de minimale verkiesbare leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Volgens Annen is LAKS nu bezig de benodigde ondersteuningsverklaringen rond te krijgen en geldschieters te vinden. De waarborgsom van 11.250 euro voor de kandidaatstelling moet uiterlijk vandaag worden betaald.

Het scholierencomité presenteerde een twintigpuntenplan, waarin het onder meer zegt de extra begeleiding en examentraining van particuliere bureaus te willen verbieden en de basisbeurs te willen herintroduceren.

Overigens zijn in Nederland een kleine dertig duizend scholieren stemgerechtigd:

Twitter avatar yordidam Yordi Dam @christiaanpe Een kleine 30 duizend, ongeveer. https://t.co/MSmHF2TIGb

Met z’n allen tegen Mark Rutte en Geert Wilders

Met congressen van zes politieke partijen is de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 afgelopen weekend officieus begonnen, schrijft Thijs Niemantsverdriet. Mark Rutte en Geert Wilders worden de hoofdrolspelers van deze verkiezingscampagne. Dat vinden ze niet alleen zelf – de politieke concurrentie denkt het ook.

Asscher: PvdA als 'sociaal en fatsoenlijk' alternatief

Lodewijk Asscher spreekt het congres toe. Foto Bart Maat/ANP

Lijsttrekker Lodewijk Asscher heeft zojuist het congres van zijn partij toegesproken. Volgens hem staat Nederland er nu veel beter voor dan bij het aantreden van het kabinet van VVD en PvdA. Toch waarschuwde hij dat coalitiegenoot VVD de verschillen tussen mensen groter in plaats van kleiner laat worden.

Asscher verwees naar de aanstaande installatie van Donald Trump als president van de Verenigde Staten, en waarschuwde dat PVV-leider Geert Wilders dezelfde sentimenten bespeelt: "Wilders surft op de golf van angst, hij speelt mensen bewust uit elkaar."

De PvdA zou volgens Asscher een 'sociaal en fatsoenlijk' alternatief moeten bieden voor een coalitie van de VVD en de PVV. (Lees de volledige tekst van Asschers toespraak op de site van zijn partij.)

Geen hogere plaats voor ontevreden PvdA'ers

Het congres van de Partij van de Arbeid heeft de volgorde van de kandidatenlijst ongewijzigd gelaten. Over de plaatsen van de Kamerleden Mei Li Vos (op plaats 32), Amma Assante (36) en Roelof van Laar (45) was veel discussie, maar ze kregen geen hogere plek.

Na de vaststelling van de lijst spreekt lijsttrekker Lodewijk Asscher. Dat is zodadelijk live te volgen via de website van de PvdA.

Rutte acht kans op samenwerking met PVV nihil

Mark Rutte ziet het niet gebeuren dat de VVD na de verkiezingen met de PVV een coalitie zal vormen. Dat zei hij zondag in Buitenhof:

“De kans dat we met ze gaan samenwerken is niet 0,1, de kans is 0.”

Lees meer over Ruttes uitspraken: Rutte: kans op samenwerking met PVV is ‘nul’

Samsom houdt afscheidstoespraak op partijcongres

Diederik Samsom heeft op het PvdA-congres zijn afscheidstoespraak gehouden. De voormalige lijsttrekker en fractievoorzitter kreeg nog voor hij aan zijn toespraak begon een staande ovatie van de leden.

De gewezen partijleider sprak in zijn speech over de "hartverwarmende en lieve berichten" die hij sinds zijn nederlaag bij de lijsttrekkersverkiezingen heeft gekregen:

"Maar het meest opmerkelijke berichtje ontving ik van Henk Kamp. Het luidde: ‘5,45 cent per kWh, groet Henk’. Die 5,45 cent is de kostprijs van de stroom uit het nieuwe mega-offshore windpark dat voor de kust zal verschijnen. Het betekent een spectaculaire prijsdaling voor windenergie op zee. Het is het succes van het Energieakkoord. Ik staarde naar het berichtje op mijn telefoon. Ja, ik was verslagen, maar één van de belangrijkste doelen die ik me 15 jaar geleden stelde, toen ik vanuit dat Greenpeace-bootje in de politiek stapte, was behaald. De duurzame energierevolutie gaat beginnen. En daar ben ik ongelofelijk trots op."

Samsom sprak in de toespraak ook zijn steun uit voor zijn voormalige opponent, Lodewijk Asscher:

"Tot slot wil ik nog een persoon speciaal noemen. Dat is de man met wie ik de afgelopen jaren het innigst heb samengewerkt. Zonder dat we elkaar al lang kenden, zonder taakverdeling, zonder hiërarchie, maar met één cruciaal ingrediënt, in Den Haag een zeldzaam ingrediënt: 200 procent onderling vertrouwen. (...) Afgelopen week zaten we bij mij thuis aan tafel lang te praten over wat er gebeurd is en wat er gebeuren moet. Natuurlijk was de onderlinge strijd ingewikkeld, maar ons gesprek voelde meteen weer vertrouwd. En toen realiseerde ik me pas dat misschien wel de belangrijkste reden dat ik me kan verzoenen met de overdracht van het politiek leiderschap, is dat ik het aan jou kan overdragen. Lodewijk, dank je wel."

En hoppa, weer een staande ovatie voor Samsom. #pvdacongres

— T Niemantsverdriet (@thijsniemant) January 15, 2017

De hele toespraak van Samsom is te lezen op de website van de PvdA.

Spekman: VVD en 50Plus, zeg nee tegen de PVV

De VVD en 50Plus moeten zich duidelijk uitspreken tegen coalitievorming met de PVV. Dat zei PvdA-voorzitter Hans Spekman zaterdag op het verkiezingscongres van de politieke partij in Utrecht.

"De PVV sloopt 'samen' uit de samenleving. Mark Rutte & Henk Krol: spreek je uit, niet met de PVV!", waren de woorden van Spekman zaterdag.

De PvdA heeft al duidelijk gemaakt niet te willen regeren met Wilders, zo schrijft de NOS: Spekman noemt het onbestaanbaar dat andere partijen zich niet openlijk uitspreken.

Eerste dag congressen voorbij, morgen verder

De congresdag van vandaag zit erop. Hieronder de belangrijkste zaken per partij op een rij:

  • CDA-leider Buma opende de aanval op premier Rutte, die hij een gebrek aan moreel leiderschap verweet. Verder stemden de leden voor meer geld voor Defensie, het vasthouden aan de ov-studentenkaart en het schrappen van de suikertaks uit het programma.
  • SP-leider Roemer koos ook Rutte als mikpunt en sprak net als Buma amper over Wilders. Roemer noemde VVD'ers "neoliberale rovers" en zei dat de SP niet met de VVD zal gaan regeren. Aan het verkiezingsprogramma werd amper wat gewijzigd, al stemden de SP-leden wel voor gratis openbaar vervoer voor 65+'ers.
  • Bij de PvdA nog geen toespraak van Asscher, maar het congres stemde wel in met de door hem voorgestelde aanscherping van het verkiezingsprogramma. Verrassend genoeg schrapten de leden de steun voor het correctief referendum.
  • Bij het SGP-congres in Hoevelaken stemden de leden tegen het opnieuw laten opnemen van de doodstraf en het verbod op het homohuwelijk in het verkiezingsprogramma. SGP-leider Van der Staaij was in zijn speech vooral complimenteus over zijn collegapartijleiders.
  • Op het eerste partijcongres van Forum voor Democratie in Amsterdam kreeg kandidaat-Kamerlid en advocaat Theo Hiddema de lachers op zijn hand. Partijleider Thierry Baudet zei in zijn toespraak dat het tijd is voor "een Europese Renaissance".

Morgen mengt premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte zich in de campagnestrijd. Rutte is als enige te gast bij het tv-programma Buitenhof:

Twitter avatar Buitenhoftv Buitenhof Morgen een speciale #Buitenhof! Met @minpres Mark Rutte, in gesprek met Paul Witteman, Pieter Jan Hagens en Marcia… https://t.co/HBefmRPxEi

En morgen is ook dag twee van het PvdA-congres. Lijsttrekker Asscher houdt dan zijn toespraak (om 15.45 uur), en de kandidatenlijst wordt door het congres definitief vastgesteld. Het is dringen voor zittende Kamerleden en nieuwkomers: als de huidige peilingen bewaarheid worden, maken alleen de eerste tien tot vijftien kandidaten op de lijst kans op een Kamerzetel. Ook stemt het congres op zondag hoogstwaarschijnlijk in met een lijstverbinding met GroenLinks en de SP, hoewel die laatste partij al heeft laten weten daar geen zin in te hebben.

Roemer richt pijlen op Rutte en zijn 'neoliberale rovers'

De vijand van de SP is de VVD. Wilders noemde Emile Roemer in zijn slottoespraak op het SP-congres in Tilburg maar één keer, schrijft verslaggeefster Petra de Koning, en dan meteen als "geradicaliseerde VVD’er", met wie de SP "never nooit niet" zal samenwerken. Maar dat geldt ook voor de VVD, zoals Roemer op zaterdagochtend al zei in het AD – in een boodschap die zorgvuldig was voorbereid door de SP-top.

Roemer begon over zijn vader, een verzetsheld, en over het wereldbeeld van de SP: naast mensen staan. VVD’ers zien volgens Roemer vooral de vrije markt, hij noemde hen "neoliberale rovers". Als je die wilt bestrijden, zei Roemer, kun je niet al in stilte "de witte vlag hijsen" in je overgave. Daarom moest meteen duidelijk zijn dat de VVD, waarmee de SP in grote gemeenten wel samenwerkt, voor de SP geen partner kon zijn in een regering. Dan zou je een "linkse lakei" worden, zoals volgens de SP de PvdA de afgelopen jaren was. Roemer zei dat hij de afgelopen jaren "verschrikkelijke politiek" had gezien in Nederland en dat "het ideaal van verheffing" bij het grofvuil was gezet.

Twitter avatar pdekoning petra de koning 'Verschrikkelijke politiek de afgelopen jaren’, zegt @emileroemer
#SP. En: ‘Het ideaal van verheffing is bij het grofvuil gezet’
Twitter avatar pdekoning petra de koning Roemer over Roemer: ‘Ik ben niet een politicus zoals er al
zoveel rondlopen in Den Haag, type dat mensen leugens verkoopt en sorry zegt’
Twitter avatar pdekoning petra de koning Roemer over #Rutte: ‘Je gunt heel Nederland een flexcontract
maar jezelf een vast baantje in het Torentje.’ #SP

Roemer maakte ook grapjes over zijn collegapartijleiders:

Twitter avatar pdekoning petra de koning In Tilburg @emileroemer: ‘We willen allemaal hetzelfde. Een
lekkere vegetarische schnitzel 1x per week, zonder dat de VVD komt klagen.’
Twitter avatar pdekoning petra de koning Roemer over Rutte: ‘Hij is als een facebook-felicitatie van
Henk Krol. Het lijkt sympathiek maar het loopt slecht met je af.’ #SP

En na de toespraak van Roemer was ook het officiële programma van het SP-congres ten einde:

Twitter avatar pdekoning petra de koning Nu gaan de SP'ers dansen en bier drinken https://t.co/wewoyV80C0

SP'ers stemmen voor gratis OV voor 65+'ers

Ondertussen is er bij de SP gestemd over de vele amendementen op het verkiezingsprogramma. Onze verslaggeefster Petra de Koning volgde het en brengt verslag uit:

Twitter avatar pdekoning petra de koning Salafisten blijven genoemd worden in #SP-verkiezingsprogr, voorstellen om hen eruit te halen ('stigma') in passages aanslagen verworpen
Twitter avatar pdekoning petra de koning SP'ers stemmen bijna steeds zoals partijtop wil, maar gratis OV voor 65-plussers, 'niet realistisch' volgens bestuur, komt in verk progr
Twitter avatar pdekoning petra de koning Het leek erom te spannen, maar de SP'ers in Tilburg stemmen toch tegen opzeggen NAVO-lidmaatschap #SP #verkiezingsprogramma
Twitter avatar pdekoning petra de koning Het 'neoliberale' CPB mag van de SP'ers in Tilburg toch het #verkiezingsprogramma doorrekenen, motie daarover verworpen
Twitter avatar pdekoning petra de koning SP heeft nu wél in #verkiezingsprogramma dat Turkijedeal moet stoppen en Palestina erkend wordt als onafhankelijke staat #SP

De kandidatenlijst werd niet meer gewijzigd. De poging van de Rotterdamse SP-fractievoorzitter Leo de Kleijn om op plek negen te komen mislukte:

Twitter avatar pdekoning petra de koning Leo de Kleijn @ldekleijn komt niet op de TK-kandidatenlijst van de SP, hij kreeg te weing stemmen #SP

PvdA schrapt steun voor correctief referendum

Bij de PvdA in Utrecht gaat het stemmen over wijzigingen van het verkiezingsprogramma door. Verrassend genoeg schrapte de PvdA-leden zojuist de steun voor het correctief referendum uit het verkiezingsprogramma, meldt Volkskrant-verslaggever Frank Hendrickx.

De PvdA heeft dit idee de afgelopen jaren altijd gesteund, en ook partijvoorzitter Hans Spekman verdedigde het correctief referendum vanmiddag op het congres. Dat de PvdA-leden weinig enthousiast meer zijn over het referendum heeft ongetwijfeld te maken met de gang van zaken rond het Oekraïne-referendum. Dat was weliswaar een raadgevend referendum (waarbij de regering niet verplicht is de uitslag over te nemen), maar de politiek maakte er in de praktijk een correctief referendum van. De PvdA pleitte in de campagne vóór het verdrag met Oekraïne, maar dit werd door een ruime meerderheid van de kiezers verworpen.

Van het raadgevend referendum blijft de PvdA overigens wel voorstander. In het programma staat verder dat de partij andere vormen van directe democratie gaat onderzoeken.

Thierry Baudet: tijd voor een Europese Renaissance

Partijleider Thierry Baudet sloot het congres van Forum voor Democratie af met een toespraak waarin hij de Nederlandse samenleving "zwaargewond" noemde. Volgens Baudet is het tijd voor "een Europese Renaissance":

"We zijn eerder aangevallen, maar nu worden we aangevallen door een nieuw soort vijand. Een vijand die ons eigen uniform draagt. Deze mensen hebben zich van binnenuit tegen ons gekeerd."

Baudet zegt dat het Forum voor Democratie besloten heeft met een partij aan de verkiezingen mee te doen door "de frustrerende nasleep" van het Oekraïne-referendum. Hij herhaalde met het Forum 'het partijkartel' te willen breken. "Het is nooit urgenter geweest dan nu dat mensen de handen ineenslaan om de banden met onze cultuur te herstellen."

Forum voor Democratie gaat bij de verkiezingen geen lijstverbindingen aan, voegde Baudet nog toe. "We vertrouwen op eigen kracht."

Buma: Nederland is een bezorgd land geworden

CDA-leider Buma is op het congres in Barneveld begonnen aan zijn toespraak. Hij zegt dat het na de komende verkiezingen tijd is voor verandering, omdat Nederland "in de afgelopen jaren een bezorgd land is geworden". Buma ziet een samenleving "een samenleving die langzaam afbrokkelt, waar een kleine groep het voor zichzelf goed heeft geregeld."

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Nu de toespraak van @sybrandbuma: het is tijd voor verandering, wij zijn een bezorgd land geworden https://t.co/v5OqLHj641

Buma opende de aanval op premier Rutte, die eerder zei dat hij heel somber wordt van het verkiezingsprogramma van het CDA:

"Mark Rutte ontkent de morele crisis in Nederland. Hij doet alsof er niets aan de hand is. Waar komt die blinde vlek toch vandaan?"

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Steek naar Mark Rutte. Buma: 'Hij doet alsof er niks aan de hand is. Arrogantie vd macht of gemachtzucht van een liberaal?' #CDAcongres

Buma verweet Rutte dat hij als premier "de handschoen van moreel leiderschap nooit heeft willen oppakken":

"Het is tijd voor een beschavingsoffensief. Wat Nederland nodig heeft is een morele revolutie."

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Buma: we geven zoveel aandacht en ruimte aan 10%. 'Laten we luisteren naar de 90% die genoeg heeft van gescheld en geweld' #CDAcongres

Theo Hiddema krijgt bij FvD lachers op z'n hand

Bij Forum voor Democratie wordt door verschillende sprekers van alles besproken, constateert verslaggeefster Floor Rusman. Van kunst die niet meer mooi mag zijn ("Een orkest werd gedwongen atonale muziek op te voeren") tot de enorme instroom van migranten die tot een verwatering van onze cultuur zou leiden ("Schilderijen van varkens worden uit overheidsgebouwen verwijderd").

De zaal loeit als het Centraal Planbureau valt, dat nog impopulairder lijkt dan de elites. "Wij doen niet mee aan de traditie om ons programma te laten doorrekenen". Het Forum lijkt soms hele gangbare standpunten te hebben (tegen bureaucratie in de zorg), maar komt ook met hele specifieke ideeën. Zo wil FvD 'generatiewoningen' voor kinderen die voor hun ouders willen zorgen.

Advocaat Theo Hiddema, de nummer twee op de kandidatenlijst, krijgt de lachers op zijn hand. Hij zegt onder meer: "Ik ben niet echt in staat in groepsverband grote dingen na te streven. Ik verdedigde de belangen van mensen die niet echt uitblonken in maatschappelijke inzichten." De zaal giert het uit.

Twitter avatar fvdemocratie ForumvoorDemocratie Theo Hiddema spreekt het partijcongres van Forum voor Democratie toe. #fvdcongres #FVD https://t.co/uOXjJWIsY1

SP-leden ageren tegen 'neoliberaal' CPB

Bij de SP in Tilburg houden een paar afdelingen stevig vast aan het idee dat de partij het verkiezingsprogramma níet mag laten doorrekenen door het ‘neoliberale’ CPB, meldt onze verslaggeefster Petra de Koning. De partijtop wil het anders: wel laten doorrekenen en daarnaast ‘onafhankelijke’ economen laten oordelen over de plannen. Straks wordt erover gestemd. De programmacommissie geeft ook niet toe aan de dringende eis van veel afdelingen dat het woord ‘salafisten’ eruit moet bij de passages over aanslagen, haat zaaien en geweld goedpraten. Ze vinden dat "stigmatiserend en in de zaal wordt gemopperd dat de top met die passages PVV-aanhangers probeert te "paaien".

Het Fries komt trouwens wel weer terug in het verkiezingsprogramma van de SP. In het vorige programma stond die taal apart genoemd, het moest in de grondwet worden "verankerd". In het nieuwe programma was het eruit gelaten. Een afdeling in Friesland kreeg het er weer in.

Ondertussen worden ook nog de stemmen geteld over de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. De Rotterdamse SP’er Leo de Kleijn wil op plek 9. Hij kreeg het van oud-partijleider Agnes Kant stevig voor zijn kiezen. Ze noemde zijn actie "ongepast" en voor die uithaal kreeg ze luid applaus.

Twitter avatar pdekoning petra de koning 'Een basisplaats eis je niet op, als teamspeler', is de boodschap van SP-voorzitter @MeyerRon aan @ldekleijn, die op TK-kandidatenlijst wil
Twitter avatar pdekoning petra de koning Agnes Kant vindt 'opeisen' van plek op TK-kandidatenlijst door @ldekleijn 'ongepast'. 'Dat doe je niet bij de SP' #SP

CDA beweegt niet rond wiet

Een amendement van afdelingen Flevoland en Utrecht, die wilden dat coffeeshops openblijven, heeft het niet gehaald op het CDA-congres, meldt Titia Ketelaar. In het CDA-programma blijft dus staan dat de partij uiteindelijk toe wil naar sluiten van álle coffeeshops. Een hele trits van burgemeesters, wethouders en raadsleden uit Limburg en Brabant, een oud-officier van justitie en Tweede Kamerleden steunden bij de microfoon die partijlijn, net als bij stemming bijna 80 procent van de leden. Een amendement van de afdeling Limburg over gereguleerde wietteelt haalde het ook niet.

De leden overruleden de partijtop wel nipt bij het programmapunt over defensie-uitgaven. Het CDA zal nu niet langer louter "streven naar" het Europees gemiddelde van 1,43 procent van het bnp, maar moet het ook daadwerkijk halen van de leden. Nu geeft Nederland 1,1 procent van bnp aan defensie uit.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar CDA-leden geven wat uit. Eerst meer naar defensie (naar 1,34% van bnp), nu houden ze vast aan ov-studentenkaart (ipv trajectkaart)

De omstreden suikertaks werd even later ook uit het programma geschrapt. Volgens dat programma zou zo'n belasting nodig zijn om bijvoorbeeld het drinken van frisdranken die veel suiker bevatten te ontmoedigen, maar het CDA-congres vond de maatregel te ver gaan. In plaats van een suiktertaks zou er betere voorlichting moeten komen. Ook zouden afspraken met voedingsproducenten en binnen de EU moeten leiden tot een gezondere voedingsproductie.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Plenaire deel van #CDAcongres gaat nu beginnen. Oud-premier Balkenende is er ook bij https://t.co/7LuwvAH3NS
Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar #cdacongres begint zoals altijd met Wilhelmus (twee coupletten - uit het hoofd, en uit volle borst)

Geklap en gejoel voor sprekers bij Forum voor Democratie

Op het congres van Forum voor Democratie (FvD) in Amsterdam wordt luid geklapt voor sprekers Paul Cliteur en Frank Ankersmit, meldt verslaggeefster Floor Rusman. Hoogleraar Cliteur, die lijstduwer is voor FvD, vroeg de zaal grappend of men "meer of minder oude politiek" wilde, waarop 'Minder, minder' werd gescandeerd. "Dat is tegenwoordig riskant om te zeggen", vervolgde Cliteur. Hij zei verder dat "'als we het kwaad willen bestrijden, dan willen we een diagnose, diagnose, diagnose. Maar dat heeft de politiek vermeden, vermeden, vermeden.'" De zaal vindt het hilarisch. Cliteur af met de stelling dat we "meer, meer, meer Baudet" nodig hebben.

Historicus Frank Ankersmit, eveneens lijstduwer, zei in zijn speech dat de Nederlandse politiek zichzelf nooit heeft vernieuwd en dat verandering altijd van buiten is gekomen. "Als je iets aan de Nederlandse democratie wil veranderen, wordt je meteen fascisme en nazisme verweten", zei Ankersmit, die vervolgde:

"Forum voor Democratie zal niet het verraad van D66 begaan. En dat heeft te maken met de man die daar zit. Baudet is voor de duvel niet bang."

SGP-leider Van der Staaij deelt complimentjes uit in toespraak

SGP-leider Kees van der Staaij gebruikte zijn toespraak op het SGP-congres in Hoevelaken zojuist om complimenten uit te delen aan andere lijsttrekkers, schrijft verslaggever Christiaan Pelgrim. Hij zei dat het "erbij schijnt te horen" dat lijsttrekkers elkaar aanvallen in zulke speeches. "Laat ik het nu eens anders doen. Niet katten, maar complimenteren."

Hij complimenteerde premier Mark Rutte (VVD), omdat hij voor het eerst sinds 1998 een kabinet leidde dat niet voortijdig viel. "De getoonde stuurmanskunst van Rutte, maar ook de vasthoudende oplossingsgerichtheid van Diederik Samsom verdient oprecht waardering", zei Van der Staaij.

De SGP-leider complimenteerde PVV-leider Geert Wilders met zijn rol als "vasthoudende waakhond". Al zei hij dat dat "te veel waakhonden" wel "erg veel kabaal" opleveren.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Vd Staaij zegt dat er dit keer zóveel kandidaten voor premierschap zijn dat hij dat zelf "maar een keertje overslaat" #SGP

Van der Staaij wilde zichzelf onderscheiden van Wilders door te benadrukken dat hij positief wil blijven. Hij wil geen "krijspolitiek", zei hij. "Laten we vooral goedsmoeds en met frisse opgewektheid een goed voorbeeld proberen te geven."

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Vd Staaij zegt dat #SGP altijd al voor streng asielbeleid was. Is helemaal geen "knieval" voor PVV. Hij citeert teksten van Kamerlid in 1983
Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Vd Staaij doet pleidooi voor Bijbelse woord 'lankmoedigheid'. "Dat je je boosheid zo lang mogelijk uitstelt, omdat je niet graag boos wordt"

Verder pleitte Van der Staaij voor een streng immigratiebeleid, gunstige belastingvoorwaarden voor eenverdieners en zondagsrust. Na de toespraak van Van der Staaij was het SGP-congres alweer snel voorbij:

Openbare deel congres partij Baudet begonnen

De partij van publicist Thierry Baudet, Forum voor Democratie, houdt vandaag zijn eerste congres in het Tolhuis in Amsterdam. Het congres werd volgens de partij naar deze locatie verplaatst wegens "enorme belangstelling". Het Forum, dat in september officieel werd opgericht, heeft naar eigen zeggen nu ruim 2000 leden.

Vanochtend was er een besloten gedeelte waarop het verkiezingsprogramma en de kandidatenlijst werden vastgesteld. Vanmiddag is het openbare gedeelte met toespraken en daarbij is onze verslaggeefster Floor Rusman aanwezig. Ze laat weten dat er "een gemoedelijk sfeertje" hangt in het Tolhuis:

Er heerst een gemoedelijk sfeertje, mensen eten erwtensoep en praten met elkaar over politiek. Er zijn mensen van alle leeftijden, wel opvallend veel meer mannen dan vrouwen, en over het algemeen intellectuele types; Henk en Ingrid zijn er niet, zo te zien.

Thierry Baudet spreekt zijn partij later vanmiddag toe.

Foto Floor Rusman.

Aanscherping PvdA-programma aangenomen

Op het PvdA-congres in Utrecht is de door lijsttrekker Lodewijk Asscher voorgestelde aanscherping van het verkiezingsprogramma aangenomen. Asscher stelde vorige maand in een brief aan de PvdA-leden voor om een belastingtoptarief van 60 procent te bepleiten. Verder wil hij dat de vennootschapsbelasting wordt verhoogd en er moeten volgens hem strengere Europese regels komen voor arbeidsmigratie, die volgens Asscher nu "oneerlijk" zijn. "We moeten daarom stoppen met arbeidsmigratie wanneer die in feite niks meer is dan loonconcurrentie", schreef hij de leden.

Asscher toonde zich op Twitter blij met het aannemen van de wijzigingen:

Iets hogere kiesdrempel in CDA-programma

De CDA-leden hebben in Barneveld de kiesdrempel die de partij bepleit per amendement opgehoogd van twee naar drie zetels. Met een kiesdrempel moet een partij een minimum percentage van de stemmen halen om in het parlement te komen. Op dit moment volstaat één zetel voor een partij om in de Tweede Kamer te worden gekozen.

In België en Duitsland geldt een drempel van 5 procent. In Nederland heeft naast het CDA ook de VVD al eens sympathie getoond voor het idee van een kiesdrempel, vanwege de versnippering in het politieke landschap. Die versnippering zou het vormen van (meerderheids)coalities na de verkiezingen bemoeilijken. Maar onze politiek verslaggever Annemarie Kas zocht eerder al eens uit dat niet de kleine partijtjes, maar het krimpen van de middenpartijen de coalitievorming bemoeilijkt en in dat opzicht zou een kiesdrempel van 2 of 3 zetels dus weinig oplossen.

Roemer moet SP'ers zien te overtuigen van zijn leiderschap

Hoewel het bij de SP in Tilburg vandaag officieel gaat over het verkiezingsprogramma en de kandidatenlijst, zullen de SP'ers het onderling vermoedelijk vooral hebben over de positie van lijsttrekker Roemer. SP'ers uit de partijtop gaven afgelopen week in NRC toe dat 'het verhaal' van Roemer niet goed overkomt. Hoewel de PvdA al lange tijd dramatisch scoort in de peilingen, weet de SP daar niet van te profiteren. In de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de belangrijkste landelijke peilingen, staat de SP al lange tijd tussen de 11 en 14 zetels, terwijl de socialisten er in de Tweede Kamer nu vijftien hebben.

Partijvoorzitter Meyer riep zijn partijgenoten in NRC op er de komende tijd in de campagne een schepje bovenop te doen. „Een sprintje erbij, een tackle extra, ook als dat misschien een overtreding is", aldus Meyer. Roemer zelf zal zijn partijgenoten vanmiddag (hij spreekt rond 17.30 uur) moeten overtuigen dat hij de SP winst kan bezorgen bij de verkiezingen. Hij nam vanochtend in het AD alvast een voorschot op zijn speech: de SP-leider sluit uit dat hij na de verkiezingen in een kabinet stapt met de VVD. ,,U krijgt van mij bij deze de garantie dat wij rechts niet aan een meerderheid gaan helpen. En ik bedonder niemand."

Roemer bij de aftrap van de campagne rond het Nationaal Zorgfonds, eind november. Foto ANP / Remko de Waal

Asscher spreekt morgen, maar toch ook vandaag al

De PvdA congresseert traditiegetrouw twee dagen, maar het zwaartepunt ligt op de zondag. Het enige belangrijke programmapunt van vandaag is het vaststellen van het verkiezingsprogramma. Lijsttrekker Lodewijk Asscher wil het programma aanscherpen met hogere belastingen voor vermogende Nederlanders en een hardere opstelling over arbeidsmigratie in de EU. De verwachting is dat de PvdA-leden hiermee instemmen.

Hoewel Asscher pas morgenmiddag het congres toespreekt, liet hij zich vanochtend al wel gelden in een interview met Trouw. Daarin vergelijkt hij PVV-leider Wilders met mensen die met Oud en Nieuw vuurwerk naar agenten gooien:

"Als agenten in de nieuwjaarsnacht worden bekogeld, is dat schadelijk voor onze vrijheid en veiligheid. Zij zijn de mensen die voor ons naar voren stappen als er gevaar is. Op het moment dat je de rechters aanvalt, zoals Geert Wilders doet, doe je precies hetzelfde. Dat is het gooien van een vuurwerkbom naar mensen die, onafhankelijk, de vrijheid voor iedereen beschermen. Op het moment dat je de vrije pers aanvalt, omdat die kritisch is, dan val je de vrijheid aan. Op het moment dat je het parlement aanvalt, of zegt 'als ik mijn zin niet krijg komt er een revolte', dan gooi je een vuurwerkbom naar wat de parlementaire democratie inhoudt."

De entree van de Fabrique in Utrecht, waar dit weekend het PvdA-congres plaatsvindt. Foto ANP / Bart Maat

Homohuwelijk en doodstraf niet alsnog in SGP-programma

Het eerste SGP-congres dat wijzigingen mag aanbrengen op het verkiezingsprogramma, brengt het partijbestuur voorlopig niet in de problemen, meldt verslaggever Christiaan Pelgrim. De lokale afgevaardigden stemmen tot nu toe consequent mee met het stemadvies van de partijtop. Na de vraag 'wie volgt het stemadvies van het bestuur', gaan steeds vrijwel alle handen de lucht in.

Over twee punten was wel veel discussie: afschaffing van het homohuwelijk en invoering van de doodstraf. Het partijbestuur wilde hun standpunten daarover voor het eerst niet letterlijk in het progamma zetten: dat genereert te veel negatieve media-aandacht, terwijl het politiek onhaalbaar is. Het opnemen van afschaffing van het homohuwelijk werd door een ruime meerderheid verworpen. De stemming over de doodstraf was spannender: de handen moesten geteld worden. Maar ook daar werd de partijtop gevolgd. Een nipte minderheid van 45 procent van de afgevaardigden (108 van de 240 stemmen) wilde een zin over de doodstraf in het programma zetten.

Later ontstond er nog discussie over een zin over het Zuid-Afrikaanse apartheidssysteem. Dat werd in het programma "verfoeilijk" genoemd. 44% wilde die zin schrappen. Dat systeem was helemaal niet verfoeilijk, zei een inspreker. Op advies van het bestuur werd de zin afgezwakt naar "afkeurenswaardig systeem".

Intussen zijn de SGP'ers bijna toe aan de lunch:

Binnen stemmen, buiten campagne voeren

Terwijl binnen in zaaltjes druk wordt gestemd - met stemkastjes - over 338 amendementen, voert Tweede Kamerlid Martijn van Helvert buiten campagne. De kandidatenlijst staat al vast - Van Helvert staat op 16 - maar hij wil over twee maanden zo veel mogelijk stemmen krijgen. Straks schenkt hij ook wijn, met een keuze voor alcoholvrij. "Als woordvoerder verkeer moet ik aan de verkeersveiligheid denken", zo legt hij uit aan Titia Ketelaar.

In de zaal 'Zorg voor Elkaar' zijn de debatten het hevigst over zware beroepen en de AOW-leeftijd, en over de vervanging van de ov-kaart. En straks komt nog de omstreden suikertaks aan de orde.

Foto Titia Ketelaar.

SP-congres: 45 sprekers, 600 amendementen

Bij de SP zijn ze het congres in Tilburg begonnen met het zingen van 'Kom socialisten trek ten strijde', laat onze verslaggeefster Petra de Koning weten. De stemming moet er nog een beetje in komen, want niet heel veel mensen zongen mee. Vanaf nu spreken 45 mensen uit de afdelingen over meer dan 600 wijzigingsvoorstellen op het verkiezingsprogramma - dat van naam zal veranderen door een amendement van vier afdelingen: niet meer Nu Wij maar Pak de Macht.

Twitter avatar pdekoning petra de koning SP stemt over ruim 600 amendementen verk progr, 45 SP'ers komen a/h woord vandaag in Tilburg #SP

De partijtop van de SP beaamt dat het aantal van de 600 ingediende amendementen extreem hoog is. Flink veel afdelingen wilden ook af van passages in het verkiezingsprogramma die volgens hen stigmatiserend zijn, zoals het noemen van ‘eergerelateerd geweld’ of ‘salafistische organisaties’ die volgens de SP-programmacommissie haat zaaien en geweld goedpraten. Alle amendementen die daarover gaan, worden door de SP-commissie afgeraden: je moet noemen waar het om gaat, vindt de partijtop.

Er is ook een motie die de partij oproept om bij de verkiezingen een lijstverbinding aan te gaan met PvdA en GroenLinks – die wordt ook dringend afgeraden.

Verder zal de Rotterdamse fractievoorzitter Leo de Kleijn aandacht trekken: hij wil in de Tweede Kamer komen, maar de selectiecommissie wilde hem niet. Op dit congres zal hij de nummer 9 (Bart van Kent) uitdagen, want zo gaat het bij de SP: je kunt alleen alsnog op de lijst komen als je jezelf tegenkandidaat stelt en iemand uitkiest die er helemaal af valt als jij gekozen wordt. De partijtop viindt De Kleijn lastig en gaat ervan uit dat het hem op dit congres niet lukt om op de lijst te komen.

Twitter avatar pdekoning petra de koning SP jongeren zingen, ze 'trekken ten strijde' #SP https://t.co/TdGoyynu4H

SGP-congres al in volle gang

Bij de SGP, bijeen in Hoevelaken, is het vooral de vraag of leden het homohuwelijk en de doodstraf weer expliciet in het verkiezingsprogramma willen zetten, schrijft onze verslaggever Christiaan Pelgrim. Het partijbestuur wilde de invoering van de doodstraf en de afschaffing van het homohuwelijk voor het eerst niet expliciet noemen in het programma. Maar de lokale afdelingen van onder meer Apeldoorn en Zwartewater hebben voorgesteld om die onderwerpen wel te noemen.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Het eerste #SGP-congres is begonnen. Met psalmgezang, Bijbellezing en gebed door plv voorzitter dominee Van Heteren https://t.co/jeKQyGOok9

Dit is het eerste SGP-congres waar leden echt iets te zeggen hebben. Voor het eersten mochten lokale afdelingen en de SGP-Jongeren wijzigingsvoorstellen indienen op een verkiezingsprogramma. Een meerderheid van de leden bepaalt of die wijzigingen worden doorgevoerd.

1300 CDA'ers in Barneveld - suikertaks heet hangijzer

Het CDA is vandaag bijeen in Barneveld. De kandidatenlijst werd al in november vastgesteld, nu debatteren de leden over het verkiezingsprogramma. Er zijn 338 amendementen ingediend, dat zijn wijzigingen op het concept-programma. Dat klinkt veel, maar vier jaar geleden kwamen de leden nog met 1.400 amendementen, weet onze verslaggeefster ter plekke Titia Ketelaar.

Het grootste debat gaat vandaag waarschijnlijk over de suikertaks. Het partijbestuur wil zo’n suikerbelasting; afspraken over het verminderen van suiker, zout en vet in voedingsproducten moeten minder vrijblijvend worden. De leden vinden dit echter onzin.

CDA-leider Sybrand Buma spreekt zijn partijgenoten rond 16.00 uur toe.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Bij @cdavandaag in Barneveld, bijna 1.300 leden zijn er https://t.co/HHF9xWgbNf

'Tikkeltje ongebruikelijk': Klaver wil premier worden

GroenLinks-leider Jesse Klaver probeerde het volle campagneweekend vrijdagavond voor een moment te kapen door op zijn partijbijeenkomst in Nijmegen grote woorden te spreken. "Ik wil premier worden."

De nog maar 30-jarige partijleider vindt dat Nederland een premier nodig heeft "die vasthoudt aan zijn idealen." Het Torentje is "niet het eindpunt van een politieke loopbaan maar het begin van maatschappelijke verandering. Dat is waarom ik premier wil worden", zo sprak Klaver.

Gesterkt door recente peilingen, waarin GroenLinks opnieuw een opmars maakt en bij I&O; zelfs de derde partij is (na PVV en VVD), denkt Klaver niet eens dat deze ambitie irreëel is, schrijft onze verslaggever Philip de Witt Wijnen. Hij hoopt in elk geval het progressieve alternatief te kunnen zijn, zeker als andere linkse partijen - PvdA, SP, D66 - zich bij hem aansluiten.

"Als wij elkaar vasthouden na de verkiezingen dan houden we Rutte en Wilders uit de regering en krijgt Nederland na 40 jaar weer een progressief kabinet", sprak hij voor een (bijna) volle theaterzaal van De Vereeniging. Volgens GroenLinks waren er ruim 1.200 mensen op de 'meetup' van Klaver afgekomen, waarvan driekwart geen lid van de partij is. Klaver:

"Als we de komende weken nog een paar van dit soort avonden hebben dan is een overwinning op 15 maart echt mogelijk."

Foto ANP / Piroschka van de Wouw.

'Medewerkers PVV slepen partij voor de rechter'

Geen PVV-congres vandaag, maar wel nieuws over de partij van Wilders. Het AD meldt dat twee medewerkers van de PVV een rechtszaak begonnen tegen de partij. Ze zouden zijn gepest op de werkvloer, gedwongen zijn om overuren te maken en niet zijn beloond voor hun werk. Eén van de twee medewerkers is volgens de krant arbeidsongeschikt verklaard vanwege "disproportionele druk".

De medewerkers, die onafhankelijk van elkaar een rechtszaak zouden zijn begonnen, eisen van de partij een schadevergoeding van 328.000 euro en 221.000 euro, aldus het AD. De zaak zou deze maand voor de rechter komen.

Volgens het AD zou de arbeidsinspectie bezig zijn met onderzoek maar de arbeidsinspectie ontkent dit. De inspectie zegt op dit moment niet bezig te zijn met een onderzoek. Volgens een woordvoerder heeft de inspectie vorig jaar naar aanleiding van een klacht van een medewerker een onderzoek uitgevoerd en geconstateerd dat de werkdagen niet goed werden ingedeeld en dat er geen officiële regeling was voor het draaien van piketdiensten. De inspectie heeft de PVV ten slotte een waarschuwingsbrief gestuurd.

Het is niet voor het eerst dat PVV'ers klagen over de werkdruk. Michael Heemels, ex-fractievoorzitter van de PVV in Provinciale Staten van Limburg en voormalig woordvoerder van Geert Wilders, zei dat hij zijn toevlucht zocht in drank en drugs om de werkdruk aan te kunnen. In het voorjaar werd bekend dat hij in vijf jaar tijd ongeveer 175.000 euro had gestolen uit de kas van de provinciale fractie om zijn drank- en drugsverslaving te kunnen financieren.

Campagne van start in sfeer van onbestemdheid

Verkiezingscongressen van vier grotere partijen zijn er vandaag en morgen verspreid door het hele land. Het CDA congresseert vandaag in het Gelderse Barneveld, de SP komt bijeen in Tilburg. Het PvdA-congres, in Utrecht, duurt zelfs twee dagen. De SGP verzamelt vandaag in Hoevelaken. Ten slotte houdt ook een nieuwe partij congres: het Forum voor Democratie van Thierry Baudet vergadert in Amsterdam.

De achterban van de partijen zal op de congressen ongetwijfeld vol goede moed zijn, maar daar houdt de zekerheid van de campagneteams wel ongeveer op, schrijft Annemarie Kas vandaag in NRC. Achter de schermen overheerst bij de meeste partijen een ander sentiment. Ze voelen onbestemdheid, sommigen zelfs angst:

Sommige partijstrategen maken de vergelijking met 2002. Pim Fortuyn benoemde toen luid en duidelijk wat volgens hem allemaal mankeerde aan de gevestigde politiek. Nu heeft Geert Wilders die rol. Er is een grotere internationale onzekerheid. Groot-Brittannië dat uit de Europese Unie vertrekt, de verkiezing van Donald Trump tot president in de Verenigde Staten. Dat heeft invloed op het gemoed van Nederlanders. En wie weet wat voor nep-nieuws er nog langskomt of hoe groot de invloed van hackende Russen blijkt te zijn.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Vanavond gehoord in Den Haag: er heerst geen campagnespanning - er heerst campagneangst