Trainer van het volk

Graham Taylor (1944-2017)

Het Engelse voetbal neemt dit weekeinde met groot eerbetoon afscheid van Graham Taylor, een van de meest geliefde – maar tevens meest bekritiseerde – trainers van het land. De voormalige bondscoach overleed donderdag plotseling, op 72-jarige leeftijd.

Toenmalig bondscoach Taylor tijdens een voetbaltraining van de Engelse ploeg in 1991. Foto: Nick Kidd

Er zal menig traan vloeien, zaterdagmiddag op Vicarage Road, bij de thuiswedstrijd van Watford tegen Middlesbrough. De gebruikelijke minuut stilte die in acht wordt genomen bij het overlijden van een voornaam persoon, zal intenser zijn dan ooit. Nu al ligt er een bloemenzee bij het stadion, net ten noorden van Londen. De verslagenheid is groot. Niemand is populairder bij de fans van Watford dan Graham Taylor, de trainer die door voorzitter Elton John werd weggehaald bij Lincoln City. Taylor leidde de ploeg tussen 1977 en 1984 van de Fourth Division naar de First Divison én naar een – van Everton verloren – FA Cupfinal.

Maar Taylor heeft zijn populariteit niet alleen te danken aan zijn sportieve succes bij Watford. In heel Engeland was hij geliefd, als man van het volk. Alle wedstrijden in de Football League zullen komend weekeinde vooraf worden gegaan door een minuut applaus, ter ere van de overleden trainer.

Graham Taylor was een no-nonsense coach, met een groot gevoel voor humor en het hart op de tong. Iemand die het woord ‘fucking’ een nieuwe dimensie gaf. Hij stond bekend als ‘de meest vloekende trainer in het voetbal’, maar was heel sociaal bewogen. Tijdens een wedstrijd nam hij het eens op voor de racistisch bejegende John Barnes. „Je hebt het over een mens”, riep hij vanaf de bank naar een supporter, „dus let op je woorden!”

Taylor was wars van glitter and glamour. En toch klikte het met de extravagante Elton John. Een van de meest typerende interviews gaf het duo na een met 3-0 gewonnen wedstrijd van Watford tegen Norwich City. De zanger vertelde dat hij zich had moeten haasten om op tijd bij de wedstrijd te zijn en dat hij met een privéjet was ingevlogen. „Oh”, zei Taylor, zittend naast hem. „Ik ben op de fiets.”

Graham Taylor raakte in Nederland vooral bekend door zijn periode als bondscoach, tussen 1990 en 1993. Het was een grote mislukking. Door zijn successen bij Watford en later ook Aston Villa dacht hij het ook als manager van het Engelse nationale elftal te gaan maken, maar dat bleek een misrekening. Tijdens het EK van 1992 werd Engeland roemloos uitgeschakeld in de groepsfase. Taylor kreeg de hoon van de natie over zich heen door in de beslissende wedstrijd tegen Zweden, bij een 2-1 achterstand, de populaire spits Gary Lineker te wisselen.

Vervolgens moest Taylor zich met zijn team zien te plaatsen voor het WK van 1994. Het was zijn grote droom de wereldbeker te winnen. Hij was zo overtuigd van zijn zaak, dat hij toestemming gaf voor een documentaire die de weg naar het WK zou weergeven. Tijdens wedstrijden droeg hij een microfoon, waardoor alles wat hij zei werd geregistreerd. De film die volgde, The Impossible Job, deed zijn imago geen goed.

De pers ridiculiseerde zijn gedrag langs de lijn. Nooit werd een bondscoach zo hard aangepakt als de aimabele Graham Taylor. De tabloids waren nietsontziend en zetten de coach neer als een clown. Toen Engeland in de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Polen de 1-1 te verwerken kreeg, deed hij de uitspraak waarmee hij later veelvuldig belachelijk werd gemaakt: „Do I not like that.”

Ook in de wedstrijden tegen Oranje liet hij zich niet onbetuigd. Op Wembley werd het 2-2, na een 2-0 voorsprong voor Engeland. Het was de wedstrijd waarin Jan Wouters een elleboogstoot uitdeelde aan Paul Gascoigne, maar toch mocht blijven staan. Taylor schold scheidsrechter Peter Mikkelsen stijf.

Op 13 oktober 1993 volgde de return in De Kuip. De winnaar zou zich plaatsen voor het WK, zoveel was duidelijk. Engeland raakte twee keer de paal en bij een 0-0 stand haalde Ronald Koeman op de rand van het strafschopgebied David Platt onderuit. Engeland kreeg van de Duitse arbiter Karl-Josef Assenmacher geen strafschop en Koeman kwam weg met geel. Taylor was furieus, zeker nadat juist Koeman vlak daarna uit een vrije trap de 1-0 had gemaakt. Langs de lijn wond de coach zich op tegen vierde man Markus Merk en de grensrechter. „The referee just got me the sack, thank him ever so much for that”, voegde hij hen na de uiteindelijke 2-0 van Dennis Bergkamp toe.

Na zijn ontslag als bondscoach werd hij trainer van Wolverhampton Wanderers, opnieuw Watford – dat hij terugbracht naar het hoogste niveau – en Aston Villa. Hij zat meer dan duizend wedstrijden als trainer op de bank in het betaalde voetbal. Geen trainer promoveerde vaker dan hij: zeven keer. Bij Watford werd nog tijdens zijn leven een tribune naar hem vernoemd. Graham Taylor was diep ontroerd. „Deze eer krijgen normaal gesproken alleen mensen die zijn overleden”, zei hij in 2014 na de onthulling.

Nu, nog geen drie jaar later, krijgen die woorden opeens een andere lading.