‘Niet alles was opgeruimd, dus nam ik die MH17-resten mee’

Michel Spekkers

De journalist Michel Spekkers werd op Schiphol staande gehouden met een zak vol MH17-resten. Waarom had hij die bij zich? Wat deed hij in Oekraïne? En wie is hij?

Journalist Michel Spekkers: „In Oost-Oekraïne kom je nergens zonder mensen die omstreden zijn.” Foto ANP, NIELS WENSTEDT

Keer op keer raakt Michel Spekkers in opspraak. Zaterdag nog toen hij met een zak vol MH17-resten uit Oost-Oekraïne aankwam op Schiphol en die zak inclusief zijn telefoon, laptop en videocamera door de politie in beslag werden genomen.

Toen hij nog in rebellengebied in Oekraïne was, vroeg Spekkers op Twitter aan zijn volgers wat hij met die zak moest doen; afleveren bij „de Tweede Kamer, het OM of mijn moeder?” Dat viel bij nabestaanden van de MH17-ramp niet in goede aarde. De politie mailde hem vervolgens dat het ontvreemden van voorwerpen van een plaats delict strafbaar kan zijn en wachtte hem op Schiphol op.

Michel Spekkers (33) is beginnend journalist, ex-dakloze, voormalig SP-raadslid in Breda en veroordeeld crimineel in de VS wegens frauderen met betaalkaarten. Hij begon zijn werk als journalist in 2015 en maakte al reizen naar Venezuela, Syrië en Turkije, tijdens de coup. Daar zat hij kort vast na het filmen van aanhangers van president Erdogan.

Donderdag besloot de rechter-commissaris dat zijn telefoon, videocamera en laptop voorlopig in bezit blijven van de politie om later, onder voorwaarden, te worden onderzocht in het kader van het MH17-onderzoek. Wat gebeurde er precies op Schiphol? Waarom nam Spekkers die zak überhaupt mee en hoe financiert hij zijn reizen? NRC sprak met hem.

Wat gebeurde er op Schiphol?

„Bij aankomst stonden het hoofd van het politie-onderzoek, twee forensisch experts en twee leden van de marechaussee voor mij klaar. Mijn collega Stefan Beck reisde apart en pakte per ongeluk de tas waar de resten in zaten van de band. Ik heb hem gebeld en binnen een minuut was die tas bij mij. Het was nooit de intentie om die niet te geven, maar dat dacht de politie wel. Vervolgens wilde de teamleider kopieën van al mijn data hebben. Dat heb ik geweigerd. Ik wilde wel relevante beelden voor het onderzoek delen, maar ook mijn bronnen beschermen die op sommige beelden voorkomen.”

De data werden verzegeld. De rechter-commissaris stelt nu dat de relevante beelden en data onder toezicht van een rechter of onafhankelijke instantie mogen worden bekeken. Wat vind je daarvan?

„Ik wil dat de beelden eerst worden bewerkt, zodat mijn bronnen er niet meer op voorkomen. Daarna mogen ze naar de politie. Ik ga in overleg met de Nederlandse Vereniging van Journalisten om dat voor elkaar te krijgen. Je moet je voorstellen dat deze mensen in Oekraïne als terroristen worden gezien en gevaar lopen.”

Waarom ging je naar Oost-Oekraïne?

„Het is een gebied waarover volgens mij eenzijdige berichtgeving bestaat. Daarom wilde ik er al langer heen.”

Waarom verzamelde je die MH17-resten?

„Ik was in de veronderstelling dat alles daar al was opgeruimd. Dat blijkt dus absoluut niet het geval. Dat is toch onze eer te na zou je zeggen? Daar wilde ik aandacht voor vragen. Ik heb ook een bot meegenomen dat ik vond, omdat twee MH17-slachtoffers nog niet zijn geïdentificeerd. Wie weet kan ik daarbij helpen.”

Je bent op een Russisch visum het rebellengebied ingegaan en daar rondgeleid door de pro-Russische journalist Graham Phillips. Kon je wel objectief verslag doen?

„Mensen moeten begrijpen dat je in de regio’s Donetsk en Loegansk nergens komt zonder hulp van mensen die in Oekraïne en het Westen omstreden zijn. Over Philips ga ik nog een verhaal schrijven waar hij niet per se blij mee zal zijn.”

Waarom niet. Heb jij het idee dat hij door de Russen wordt betaald?

„Ja.”

Door wie dan precies?

„Ja door papa hè. Nee, daar kan ik niet achter komen. Maar dat idee heb ik deels van hem, omdat hij niet zo goed tegen alcohol kan en dan nogal makkelijk praat. De rest lees je wel in mijn artikel”

Je bent erg reislustig en hebt weinig opdrachtgevers. Hoe betaal je dat?

„Ik was tijdelijk dakloos en heb toen een bedrijfsplan opgesteld voor Halte Werk in Purmerend. Zij proberen mensen vanuit een bijstandssituatie aan werk te helpen. Zij hebben mij een lening en inkomensondersteuning gegeven om te kunnen starten als zelfstandig journalist. Dat is mijn belangrijkste bron van inkomen. Een onderdeel daarvan is dat ik voorlichting geef op scholen om scholieren te behoeden voor dakloosheid en criminaliteit.”

Correctie: eerder stond in dit artikel dat Michel Spekkers van Halte Werk een subsidie had gekregen. Dat hebben we veranderd in ‘een lening’.