In de vrieskou in een tentje

Lesbos Het vluchtelingenkamp op het Griekse Lesbos werd deze week grotendeels verwoest door sneeuw. Het is niet berekend op mensen die er maandenlang wonen.

Vluchtelingen lopen door de sneeuw in het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. Foto Stratis Balaskas/EPA

De sneeuw op het Griekse Lesbos is gesmolten. In Moria, het grootste vluchtelingenkamp op het eiland, giet een man liters regen van een UNHCR-zeil af, en gaat er even later op bidden, richting Mekka. De tenten in Moria raakten verwoest door heftige sneeuw- en regenbuien die eind vorige week begonnen. Op beelden is te zien hoe bewoners bibberend in een lange rij wachten op een hap eten. Volgens de woordvoerder van UNHCR, de vluchtelingentak van de VN, zijn er tot nu toe in Europa vijf vluchtelingen gestorven als gevolg van de kou.

Tekst gaat verder onder video

„Het was alsof iemand door het kamp liep en alle tenten losrukte”, vertelt Felix, een politicologiestudent uit de Nigeriaanse stad Lagos die nu twee maanden in Moria woont. Vorige week zag de 26-jarige Felix voor het eerst in zijn leven sneeuw. „Mensen begonnen het te filmen, maar mijn lichaam was zo koud dat ik mijn telefoon niet omhoog kon houden. Veel vluchtelingen hier zijn echt niet gewend aan kou”, zegt hij.

„Het was een verschrikkelijke ervaring. Ik hoop dat ik sneeuw ooit weer leuk kan vinden.”

Dat het koud ging worden in Griekenland, zag de Griekse regering wel aankomen. Yiannis Mouzalas, de Griekse minister van Immigratie, beloofde daarom vorige week al dat de vluchtelingen in de kampen geen last zouden krijgen van de kou. Maar hij kon zijn belofte niet waarmaken, toen bleek dat er nog steeds geen verwarmde tenten zijn op het eiland Samos, en tenten in Moria door de sneeuwval in elkaar donderden. Ook in het noorden van Griekenland, waar meer dan tien vluchtelingenkampen zijn, raakten de opvangplaatsen bedolven onder de sneeuw.

Sneeuw bedekt de tenten in vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. Foto Stratis Balaskas/epa

Slechte voorzieningen

„Vorig jaar sneeuwde het ook in Moria maar toen was het een registratiecentrum waar mensen 1 à 2 dagen verbleven”, vertelt Eva Cossé van Human Rights Watch (HRW), naast het kamp. „Nu wonen mensen hier maandenlang. Dan moet je betere voorzieningen hebben”, zegt ze.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International schreef donderdag in een verklaring dat andere EU-landen de verantwoordelijkheid moeten nemen de vluchtelingen op de Griekse eilanden op te vangen. Nu de temperatuur ‘onder nul’ is gekomen, moet toch duidelijk zijn dat er „mensenlevens gevaar lopen”.

De Griekse regering heeft woensdag een militair schip naar Lesbos gestuurd dat vijfhonderd vluchtelingen kan opvangen; ze kunnen hier slapen, het is er warm. Maar bij het schip in de haven van Mytilini is niets te zien. Zitten er wel mensen? Cossé van HRW:

„Wij hoorden van sommige mensen dat ze niet op het schip wilden uit angst te worden uitgezet.”

In Moria, waar zo’n 4.800 asielzoekers verblijven – voornamelijk mannen uit Syrië, Afghanistan, Pakistan en verschillende Afrikaanse landen – komen nog dagelijks nieuwe mensen aan. Dit jaar bereikten 437 mensen Griekenland, 27 asielzoekers overleefden de oversteek vanuit Turkije niet. De Grieken hebben bij lange na niet de faciliteiten om al deze mensen op te vangen. Zo is er een gebrek aan sanitaire voorzieningen. Niet zonder reden liggen voor de hekken van kamp Moria overal grote flessen gevuld met plas, en door de kou versteende drollen.

Lees ook het verhaal over het bezoek van de Paus aan Lesbos: Paus Franciscus op Lesbos: ‘Jullie zijn niet alleen’

Op vrijdag schijnt de zon weer op het eiland. Vanachter het hek is te zien hoe de mannen proberen hun zaakjes weer op orde te krijgen. Natte kleding wordt aan het hek gedroogd, verlengsnoeren worden gerepareerd. En nu de grote regenplassen in het kamp zijn opgedroogd worden er weer vuurtjes gestookt om de handen bij te warmen. Maar het is er nog steeds modderig en smerig, zegt Felix, die niet met zijn achternaam in de krant wil: „Het is dat ik je niet mee naar binnen kan nemen. Ik weet zeker dat je er spontaan van zou overgeven, als je het zou zien.”

Ook zijn veel mensen in Moria ziek geworden door het koude weer. „Vooral kinderen”, vertellen twee jongen Afghaanse vrouwen. De 20-jarige Roya uit Kunduz:

„Mijn dochter van vier is al wekenlang aan het hoesten, de medicijnen die we krijgen werken niet. En ik kan haar niet naar het ziekenhuis meenemen omdat geen van de artsen Grieks én Afghaans spreekt. Hoe moet ik ze dan uitleggen wat er aan de hand is?”

Een 16-jarig Afghaans meisje uit Kabul, dat haar keel goed heeft verpakt neemt het woord over: „Ik ben zelf al wekenlang ziek maar het is zo lastig aan de artsen uit te leggen wat ik voel. Ik word gewoon niet beter.” Terug naar Roya: „Mensen worden depressief in dit kamp.” Is het een optie om naar het militaire schip te gaan verhuizen? „Een schip?”, zeggen ze in koor. „Daar hebben we niets over gehoord.”

Lees ook het bericht over de brand in het vluchtelingenkamp: Vluchtelingenkamp op Lesbos geëvacueerd na grote brand en vechtpartijen