Het regeerakkoord, wat is daar van terecht gekomen?

Wat zijn de mooie plannen in een regeerakkoord waard? De parlementaire redactie van NRC checkte de honderden voornemens van het kabinet-Rutte II uit het regeerakkoord.

Van de voorgenomen bezuinigingen van 16 miljard euro tot de verbanning van wilde dieren uit het circus. Wat is er gelukt, een beetje gelukt of helemaal niet gelukt? Hieronder staat een selectie van de belangrijkste zaken uit het regeerakkoord en onze beoordeling daarvan. Het hele regeerakkoord doorpluizen op wel of niet geslaagde plannen? Kijk dan op onze speciale overzichtspagina.

Nederland uit de crisis

Hoofdstuk I

Nederland uit de crisis: solide en sociaal

Afspraak regeerakkoord

Met de maatregelen besparen we netto 16 miljard, conform de aanbeveling van de Studiegroep Begrotingsruimte.

Toelichting

Het pakket bestond voor bijna 13 miljard euro uit bezuinigingen en ruim vier miljard aan lastenverzwaringen. Daarnaast was er een beperkt aantal extra uitgeven. Het saldo van 16 miljard is gehaald.

Nederland uit de crisis

Hoofdstuk I

Nederland uit de crisis: solide en sociaal

Afspraak regeerakkoord

Op grond van de effecten van het regeerakkoord stijgt de mediane koopkracht van mensen met een inkomen tot modaal met gemiddeld 0,2 procent per jaar. De mediane koopkracht van mensen met meer dan drie keer modaal daalt met gemiddeld 0,6 procent per jaar.

Toelichting

De koopkracht voor iemand met een modaal inkomen daalde in 2013 met 0,6 procent, maar steeg in de drie daaropvolgende jaren met 2,1 (2014), 1,2 (2015) en 4,1. Voor mensen met driemaal modaal was er ook een stijging, maar iets minder groot.

Sociale Zekerheid en Inkomstenbeleid

Hoofdstuk II

Sociale Zekerheid en Inkomensbeleid

Afspraak regeerakkoord

De AOW-leeftijd wordt geleidelijk verhoogd tot 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021 en daarna gekoppeld aan de stijging van de levensverwachting.

Toelichting

De wet is veranderd en het plan van het kabinet is geslaagd, zonder problemen in de Tweede of Eerste Kamer.

Er komt een verplichte tegenprestatie in de Bijstand om mensen te activeren.

Sociale Zekerheid en Inkomstenbeleid

Hoofdstuk II

Sociale Zekerheid en Inkomensbeleid

Afspraak regeerakkoord

De wet is veranderd en het plan van het kabinet is geslaagd, zonder problemen in de Tweede of Eerste Kamer.

Toelichting

Op zo’n twintig na hebben alle gemeenten een verplichte tegenprestatie in een verordening staan. Maar er zijn nog steeds veel gemeenten die de regels daarover niet heel streng toepassen.

Duurzaamheid

Hoofdstuk III

Duurzaam groeien en vernieuwen

Afspraak regeerakkoord

Wij streven internationaal naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050.

Toelichting

Volgens het oordeel van de zogeheten borgingscommissie van het in 2013 gesloten Energieakkoord vraagt deze lange termijndoelstelling de komende decennia nog „een enorme inspanning”. „Daarover moeten afspraken worden gemaakt in het nieuwe Regeerakkoord.”

Duurzaamheid

Hoofdstuk III

Duurzaam groeien en vernieuwen

Afspraak regeerakkoord

Er komt een verplichte bankierseed met strenge sancties bij overtreding.

Toelichting

Voor bestuurders, commissaris en medewerkers met inhoudelijk klantcontact en die het risicoprofiel van een bank wezenlijk kunnen beïnvloeden is het afleggen van de bankierseed met ingang van april 2015 verplicht. Portée: „Ik zweer (of beloof) dat ik mijn functie integer en zorgvuldig zal uitoefenen.”

Nederland in de Europa

Hoofdstuk IV

Nederland in Europa

Afspraak regeerakkoord

Landen hebben de verantwoordelijkheid hun begroting op orde te brengen en hun economie te versterken. Als er sprake is van steun moet die hand in hand gaan met hun inzet voor een gestaag herstel. Structurele steun van landen die hun verantwoordelijkheid wel nemen richting landen die deze verantwoordelijkheid niet nemen, kan niet aan de orde zijn.

Toelichting

Griekenland was het probleemkind van Europa bij het aantreden van het kabinet. ,,Geen cent meer naar de Grieken’’, had VVD-leider Rutte in de verkiezingscampagne gezegd. In 2015 werd besloten tot een nieuw steunpakket aan Griekenland.

Nederland in de wereld

Hoofdstuk V

Nederland in de wereld

Afspraak regeerakkoord

Het kabinet zal eind 2013 een beslissing nemen over de vervanging van de F16.

Toelichting

Het kabinet besloot in 2013 definitief de Nederlandse F16 luchtvloot te vervangen door 37 JSF-gevechtstoestellen voor een bedrag van 4,5 miljard euro.

Onderwijs

Hoofdstuk VI

Van goed naar excellent onderwijs

Afspraak regeerakkoord

Er komt een sociaal leenstelsel in het hoger beroeps- en universitair onderwijs voor de basisbeurs in de bachelor- en in de masterfase. Dit geldt voor nieuwe studenten met ingang van september 2014. De aanvullende beurs blijft buiten het sociale leenstelsel, om de toegankelijkheid van het onderwijs te garanderen.

Toelichting

Aanvullende beurs is verhoogd.

Zorg

Hoofdstuk VII

Zorg dichtbij

Afspraak regeerakkoord

Het bestaande eigen risico wordt budgettair neutraal omgezet in een inkomensafhankelijk eigen risico

Toelichting

Het inkomensafhankelijke eigen risico, een wens van de PvdA, werd na een jaar uit het regeerakkoord geschrapt. Hij zou moeten ingaan in 2015. De maatregel werd geschrapt omdat hij moeilijk uit te voeren was: zorgverzekeraars zouden dan inzage moeten hebben in het loon van hun cliënten. Lagere inkomens werden voor het schrappen van de maatregel gecompenseerd met een hogere zorgtoeslag.

Zorg

Hoofdstuk VII

Zorg dichtbij

Afspraak regeerakkoord

Het kabinet streeft naar meer gymlesuren per week in het primair onderwijs.

Toelichting

Op basisscholen wordt niet aantoonbaar meer gymles geven. SP-Kamerlid Van Nispen is met een initiatiefwetsvoorstel gekomen om scholen tot drie uur per week te verplichten. Dat zou een serieuze vermeerdering zijn.

Veiligheid

Hoofdstuk VIII

Veiligheid en Justitie

Afspraak regeerakkoord

Er komt een eigenbijdrageregeling voor gedetineerden.

Toelichting

Ingetrokken omdat er te weinig steun was in de Eerste Kamer.

Veiligheid

Hoofdstuk VIII

Veiligheid en Justitie

Afspraak regeerakkoord

Mensenhandel en de daaraan gerelateerde prostitutie worden harder bestreden.

Toelichting

Onder andere door de maximale straffen voor mensenhandel te verhogen. Ook zijn er tussen 2012 en 2016 meer mensen als verdachte van mensenhandel aangemerkt dan tussen 2007 en 2011.

Veiligheid

Hoofdstuk VIII

Veiligheid en Justitie

Afspraak regeerakkoord

Het wordt mogelijk levenslang toezicht te houden op zeden- en geweldsdelinquenten.

Toelichting

In november 2015 aangenomen in de Eerste Kamer.

In november 2015 aangenomen in de Eerste Kamer.

Veiligheid

Hoofdstuk VIII

Veiligheid en Justitie

Afspraak regeerakkoord

De Raad van State wordt gesplitst in een rechtsprekend deel en een adviserend deel. Het rechtsprekende gedeelte wordt samengevoegd met de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Toelichting

Wetsvoorstel werd in 2016 ingetrokken wegens meningsverschillen tussen de Tweede Kamer, inclusief coalitiefracties, en het kabinet.

Immigratie

Hoofdstuk IX

Immigratie, integratie en asiel

Afspraak regeerakkoord

De DNA-test wordt gebruikt als middel tegen identiteitsfraude.

Toelichting

Sinds 2014 is het wettelijk mogelijk om vingerafdrukken en een gelaatsscan af te nemen van asielzoekers zodat hun identiteit beter kan worden vastgesteld.

Immigratie

Hoofdstuk IX

Immigratie, integratie en asiel

Afspraak regeerakkoord

Illegaal verblijf wordt strafbaar gesteld. Daarbij zijn particulieren en particuliere organisaties die individuele hulp bieden niet strafbaar.

Toelichting

Ingetrokken wegens verzet vanuit de PvdA en van de ‘constructieve oppositie’, die nodig was voor een meerderheid in de Eerste Kamer.

Woningmarkt

Hoofdstuk X

Woningmarkt

Afspraak regeerakkoord

De leegstandswet wordt met voorrang gewijzigd zodat te koop staande, maar nog niet verkochte woningen langer tijdelijk verhuurd kunnen worden.

Toelichting

In 2013 gingen Eerste en Tweede kamer akkoord met wijziging van de Leegstandswet, die dat mogelijk maakt. In februari 2016 ging de Tweede Kamer akkoord met een wetsvoorstel dat de mogelijkheden om woonruimtes tijdelijk te verhuren, verder vergroot.

Arbeidsmarkt

Hoofdstuk XI

Arbeidsmarkt

Afspraak regeerakkoord

De herbeoordeling van gehandicapten met een Wajonguitkering wordt geschrapt en ook de verlaging van de uitkering voor deze groep.

Toelichting

Dat is anders gegaan. Mensen met zo’n uitkering worden wel opnieuw gekeurd en als ze kunnen werken, gaat hun uitkering omlaag.

Arbeidsmarkt

Hoofdstuk XI

Arbeidsmarkt

Afspraak regeerakkoord

Door openstelling van de laagste loonschalen kunnen flexwerkers aan de onderkant van de arbeidsmarkt, zoals schoonmakers en cateringmedewerkers, weer in dienst worden genomen. De Rijksoverheid zal op dit punt het goede voorbeeld geven.

Toelichting

Het is een afspraak geworden in het Sociaal Akkoord tussen werkgevers en werknemers, in de cao’s worden er nu nog afspraken over gemaakt – dat loopt nog. De Rijksoverheid heeft het goede voorbeeld gegeven en de schoonmakers van de ministeries weer in vaste dienst genomen.

Mobiliteit

Hoofdstuk XII

Ruimte en mobiliteit

Afspraak regeerakkoord

Alle alternatieven voor natuurcompensatie rond de verdieping van de Westerschelde zijn zorgvuldig gewogen op kosten en effecten. Op grond daarvan besluiten we de volledige ontpoldering van de Hedwigepolder zo spoedig mogelijk ter hand te nemen.

Toelichting

Toenmalig staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) maakte in 2012 bekend dat de Hedwigepolder in 2019 helemaal onder water komt te staan. Op 12 november 2014 bevestigde de Raad van State de rechtsgeldigheid van dat besluit.

Mobiliteit

Hoofdstuk XII

Ruimte en mobiliteit

Afspraak regeerakkoord

Er komt een verbod op het gebruik van wilde dieren in circussen.

Toelichting

Sinds september 2015, met de publicatie van het ‘besluit verbod wilde dieren in circussen’, is dat verbod van kracht.

Bestuur

Hoofdstuk XIII

Bestuur

Afspraak regeerakkoord

De provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland worden samengevoegd, waarbij over de positie van de Noordoostpolder later een beslissing valt.

Toelichting

Er bleek geen politieke steun in de Eerste Kamer te zijn. D66 en GroenLinks zagen het niet zitten.