Opinie

Het is niet aan BuzzFeed om Trump-roddels te verifiëren

BuzzFeed filterde niet, maar knalde alles online. Zo doe je dat anno 2017, betogen en . Lezers moeten kunnnen controleren wat je duidt.

New York, 11 januari 2017. President-elect Donald Trump tijdens persconferentie. Foto Justin Lane / EPA

Een voormalig officier van de Britse geheime dienst MI-6 heeft inlichtingen over president-elect Donald Trump aan pers en politici (zowel Democraten als Republikeinen) verstrekt. Dinsdagnacht, toen Barack Obama zijn afscheidsspeech hield, publiceerde de website Buzzfeed News een 35 pagina’s tellend dossier met zeer compromitterende informatie over zijn vermeende handelen.

Trump zou hebben samengewerkt met de Russen. Hoewel ongeverifieerd, besloot BuzzFeed het gehele document te publiceren. Sindsdien ligt het mediabedrijf zwaar onder vuur. Trump sprak van een „neprapport” in een „falende vuilnisbelt”. Andere media verweten BuzzFeed onethisch handelen.

De publicatie komt nadat Amerikaanse inlichtingendiensten Obama en Trump hadden geïnformeerd over het bestaan van het document. Volgens experts blijkt daaruit dat de inhoud serieus genomen wordt. Als die op waarheid berust, onthult de publicatie van het rapport een zeer ernstig vergrijp.

Ook als de aantijging over de samenwerking tussen Trump en de Russen onjuist is, bevat het rapport andere relevante informatie. Is de beschuldiging dat Trump Russische prostituees heeft bezocht juist, dan kan hem dat chantabel maken. Toen bekend werd dat Rob Oudkerk veelvuldig naar de hoeren ging, leidde dat in 2004 tot het aftreden van de Amsterdamse PvdA-wethouder. Tijdens zijn eerdere Kamerlidmaatschap waren in verband met zijn prostitueebezoek verschillende pogingen tot chantage gedaan.

De kritiek op BuzzFeed is onterecht. Ieder medium dient zelf op basis van zijn eigen journalistieke waarden en normen een afweging te maken of het bepaalde informatie wenst te publiceren. Wel is het zo dat, nadat de Amerikaanse inlichtingendiensten het rapport met Obama en Trump hadden besproken, de informatie van groot publiek belang werd.

Roomser dan de paus

CNN berichtte als eerste over de aantijgingen zonder de onderliggende documenten te publiceren. BuzzFeed heeft aangegeven het publiek juist zo volledig mogelijk te willen informeren. Bij de publicatie heeft BuzzFeed helder aangegeven niet voor de juistheid van de informatie in te staan. In een tijd waarin WikiLeaks ongefilterde data dumpt en er in verkiezingstijd voortdurend nepnieuws wordt gepubliceerd, is de kritiek vanuit de media enigszins hypocriet.

Het lijkt erop dat de media op zoek zijn naar een nieuwe rol in het post-Trump tijdperk. De vraag is echter of ze zich daarin niet roomser dan de paus opstellen.

In het Nederland van de jaren vijftig werd tijdens de Greet Hofmans-affaire gevoelige informatie krampachtig door het hof en de Rijksvoorlichtingsdienst buiten het publieke domein gehouden.

De zwijgzaamheid van de pers leidde tot internationale kritiek en maakte van de affaire achteraf een veel groter schandaal. De pers en de journalistiek vervullen een essentiële rol in een democratie om het publiek te informeren over misstanden in de samenleving zodat machthebbers verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun handelen.

Daarbij dient de pers zoveel mogelijk transparantie te bieden en duiding te geven. Dat kan niet anders dan door het verstrekken van volledige informatie.

De BuzzFeed-affaire doet denken aan de Spycatcher-zaak uit 1991 over de verspreiding van een boek over de Britse geheime dienst. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (kortweg EHRM) oordeelde dat na het verschijnen van het boek de geheime overheidsinformatie al zoveel verspreid en beschikbaar is geworden, dat het niet proportioneel meer is om het boek te verbieden. Omdat de informatie niet langer vertrouwelijk was, mocht die dus worden gepubliceerd. Voor de BuzzFeed-affaire geldt hetzelfde. Tegenwoordig is online gepubliceerde informatie snel verder verspreid en elders verkrijgbaar. In het geval van mogelijke banden tussen de president-elect en Rusland bestaat een groot publiek belang bij openbaarmaking.