Vergeet de ‘Dry January’, nu eet je een maand geen suiker

Hét goede voornemen van 2017: januari doorkomen zonder suiker. Best moeilijk, want het zit in zo’n beetje alles.

Sluipmoordenaar, dikmaker, volksvijand nummer één; suiker heeft weinig vrolijke bijnamen. Na de suikerrijke decembermaand gingen op 1 januari de goede voornemens van start. Dit jaar lijkt de populaire ‘Dry January’, een maand geen alcohol drinken, plaats te maken voor een maand geen suiker eten.

Best ingewikkeld want geraffineerde suiker zit in zo’n beetje alles. In pakweg driekwart van de producten in de supermarkt: beschuit, brood, muesli, ketchup. Ook in producten waar je het niet verwacht: pastasaus, pesto, roerbaksaus, chips, knakworstjes.

Zelfs in humus

Yvonne Lagas (32) en haar man keken eind vorig jaar naar een uitzending van Kassa. November werd uitgeroepen tot suikerloze maand en haar man zei: dat ga ik doen. „Ik hou van taartjes, cakejes en chocola dus ik dacht: ik begin met een week”, zegt Lagas. Ze hield het de hele maand vol. Haar man doet het nu in januari weer. „We zijn meer vers gaan eten, boodschappen waren zo gedaan want ik hoefde alleen langs de groente- en fruitafdeling, en de granen.”

Onbewerkte voeding zonder toegevoegde suikers wint aan populariteit.

Ze was heel strikt: ook geen vervangers van suiker zoals kokosbloesem, honing en agavesiroop. Voor de lunch op kantoor nam ze vegetarische tonijnsalade mee of zelfgemaakte humus. Want ja: zelfs in de humus van Albert Heijn zit suiker, ontdekte ze. Niet veel, maar toch: geen suiker is geen suiker.

Bloggers, foodies en zogeheten ‘fitgirls’ op Instagram roepen hun volgelingen op om een maand geen suiker te eten en sportscholen startten een 30-dagen-geen-suiker challenge. Ook levensmiddelentechnoloog Ralph Moorman herkent de trend. „Onbewerkte voeding zonder toegevoegde suikers wint aan populariteit. Steeds meer mensen worden zich bewust van het belang van suikerreductie of gaan helemaal suikervrij eten.”

Ook Marcus Zegerius (38) eet in januari geen suiker. Drie maanden geleden merkte hij dat hij afhankelijk was van zoet. In elke kop thee moest honing en in de supermarkt werd hij naar de snoepafdeling gezogen. Stoppen viel hem zwaar. Van tevoren had hij niet verwacht dat hij fysieke en geestelijke klachten zou hebben, zegt hij. De eerste paar dagen vreselijke hoofdpijn en weinig energie. Toch zette hij door; de lichamelijke klachten waren voor hem het bewijs dat zijn lichaam hunkerde naar zoet en zijn afkeer tegen suiker groeide juist.

Drankjes en zuivel met toegevoegde suiker laten staan vond hij het moeilijkst. „Vruchtendrank uit een pak, vanillevla en yoghurtjes met een smaakje eet ik niet meer.”

Bepaalde associaties moest hij doorbreken, zoals bij op de bank een serie kijken – iets zoets erbij was vanzelfsprekend. „In plaats van een zak chips maak ik nu zelf popcorn van droge mais. Gebakken in kokosolie.” Verder eet hij veel groente, vlees, vis en eieren. Supermarktvleeswaren voor op zijn desembrood komen er ook niet meer in. „Er wordt suiker toegevoegd aan kipfilet, kalkoenfilet en paardenworst bijvoorbeeld. Belachelijk.”

Willekeurig dieet heeft geen zin

De aandacht voor minder suiker is goed, vindt Ralph Moorman. Maar de tijdelijkheid van een 30-dagen-challenge of één maand bevalt hem niet. „Een voorgekauwd dieet dat mensen klakkeloos dertig dagen volgen, heeft op de lange termijn geen zin. Ik geloof in coaching, een proces waarbij iemand inzicht krijgt in zijn gedragspatroon en kiest voor een maatwerkoplossing voor de lange termijn. Ik hoor mensen vaak zeggen: met Kerst wil ik nog even genieten. Ze eten flink veel zoetigheden en trekken op 1 januari een willekeurig dieet uit de kast. Wat ze in december aten, wordt vergeten. Daar gaat het mis. Een dieet of verandering in je voedingspatroon werkt alleen als je het verleden analyseert. Bekijk je valkuilen. Anders is de werking hetzelfde als bij een crashdieet: onhaalbaar voor de rest van je leven en veel mensen krijgen een terugval plus rente. Daarna doen ze het slechter dan ooit.”

Als er een langetermijnplan achter schuilt, kunnen die eerste dertig dagen wel leiden tot bewustwording, zegt Moorman.

Zo heeft Maurits van Boetzelaer (36) het in elk geval ervaren. In mei 2015 at hij een maand geen suiker en sindsdien leeft hij volgens de 80-20-regel. „Ik wil een biertje kunnen drinken en een taartje eten als iemand jarig is.” Hij noemt het geen dieet, maar een levensstijl. Veel maaltijden zijn blijvend veranderd. Zo ontbeet hij vroeger met cornflakes of cruesli, nu met vers fruit, yoghurt, pitten en lijnzaad. Of havermout met zaden, noten en vruchten. Suikervrij eten kost hem weinig moeite, maar wel veel voorbereidingstijd. Op zondag maakt hij een graansoort, peulvruchten en groentes klaar om mee te nemen naar het werk. Als hij uit eten gaat: vis met groente, de saus apart.

Collega’s en vrienden vonden het onzin. Iets voor meisjes ook.

Om dit vol te houden, moet je sterk in je schoenen staan, zegt hij. Verleiding is overal. En dan moet hij zijn keuze ook nog eens vaak uitleggen, verdedigen. „Collega’s en vrienden vonden het onzin. Iets voor meisjes ook. Als ik de gevolgen van te veel suiker uitleg, neemt de kritiek af. Sommigen worden zelfs enthousiast.” Dat herkent Marcus Zegerius ook: „Vrienden vragen me om een weekmenu voor ze samen te stellen zodat ze ook suikervrij door het leven kunnen gaan.”

In 2015 probeerde Sacha Harland een maand geen suiker te eten. Hij maakte een filmpje over zijn ervaringen en zijn zoektocht naar producten die hij wel kon kopen. (De tekst gaat verder onder de video.)

Afkicken

Suiker is moeilijk om van af te kicken, zegt Moorman, omdat we de zoete smaak ons hele leven al kennen en lekker vinden. Daarbij geeft de combinatie suiker-vet-zout, zoals in koekjes of chocolade met karamel en zeezout, tijdelijk een gelukkig gevoel. Suiker zorgt naast de zoete smaak ook voor aroma, een prettig gevoel in de mond en een aantrekkelijke kleur.

In populaire recepten op sociale media van foodies en hippe kookboekenschrijvers worden vaak ‘natuurlijke suikers’, zoals honing, agavesiroop en kokosbloesemsuiker, gebruikt onder het mom van ‘gezond zonder toegevoegde suikers’. Bijvoorbeeld: knapperige granola uit de oven met honing, walnotenbrood met dadels, cupcakes zonder suiker (maar met agave). Moorman wil dit misverstand graag ophelderen: „Veel mensen denken dat deze natuurlijke suikers een ander effect op het lichaam hebben dan witte kristalsuiker, maar dat is niet zo.” Los van het lichamelijke effect, hebben deze producten geestelijk invloed, zegt hij. Door de zoete smaak wordt de zoet-behoefte gestild en de hunkering in stand gehouden. „Je houdt jezelf voor de gek.”

Eet jij te veel suiker? Doe onze suikertest.

Terug naar de supermarkt; hoe weet je nou wat je precies wel en niet mag eten tijdens een suikervrije maand? Als je achterop een potje woksaus de ingrediënten leest, staat er niet altijd letterlijk ‘suiker’ als bestanddeel. Fabrikanten proberen de consument om de tuin te leiden. Er zijn meer dan vijftig schuilnamen voor suiker, bijvoorbeeld: glucose, fructose, maltodextrine, dextrose, ethylmaltol, maltose, galactose en allerlei stropen.

Zo ontdek je: ontbijtkoek en eierkoeken een verantwoord tussendoortje? Absoluut niet. Boordevol suiker. Van een Snelle Jelle is glucose-fructosestroop zelfs het hoofdbestanddeel. Verder zit erin: suiker, water, kandijstroop, specerijen. Drie keer suiker dus. Op de verpakking staat niet altijd hoeveel er van een bepaald ingrediënt in zit, maar één ding is zeker: ze staan op volgorde. Het eerstgenoemde ingrediënt is het meest aanwezig.

Is het ongezellig, een suikervrij bestaan? Hoe doe je dat als je bij een vriend thuis gaat eten? Marcus Zegerius: „Mijn vrienden tonen begrip en houden er rekening mee. Die paar die het onzin vinden, daar eet ik gewoon geen maaltijd mee.”