Column

De stoere dealmakers van Trump komen eraan

Time’s up voor Kerry en zijn jongensachtige idealisme, schrijft Michel Kerres.

De machtsoverdracht in Washington heeft surrealistische trekken aangenomen. Beoogde kabinetsleden constateren dat de formulieren waarop ze hun bezittingen moeten registreren te kort zijn omdat zij te rijk zijn. De bijna-president bijt 24/7 van zich af op Twitter, soms zó rancuneus dat het spuug van het scherm spat.

Het voorlopige dieptepunt in de Trumpsaga zijn de, niet-geverifieerde, berichten over Trumps banden met het Kremlin en het verhaal dat hij chantabel zou zijn met Russische seksfilmpjes waarop te zien is wat je zoal kunt doen in de suites van het Ritz-Carlton. Mogelijk is het niet meer dan een gerucht, maar het is pijnlijk dat het niet meteen van hem afglijdt. Niemand riep spontaan: dat kán niet waar zijn, zo’n man is het niet.

In het Trump-kabaal ging het kalme optreden van John Kerry, de gaande minister van Buitenlandse Zaken, op een conferentie over de machtsoverdracht, bijna verloren. Nee, zijn opvolger Rex Tillerson had hij tien dagen voor de sleuteloverdracht nog niet ontmoet. Over de machtsoverdracht kon hij niets zeggen, eenvoudig omdat er nog niet zo veel overdracht wás.

Met Trump sijpelt steeds meer onrust in een toch al fragiel geopolitiek systeem. Onrust over Trumps toekomstige beleid. Onrust over zijn oordeelsvermogen. Onrust over belangenconflicten. Onrust over de gevaarlijke ruzie tussen de bijna-president en de geheime diensten op wier rapporten hij zich moet baseren om te besturen. De meeste presidenten mochten beginnen met een vertrouwensvoorschot, Trump begint met een vertrouwenstekort.

De vertrouwenscrisis komt op een lastig geopolitiek moment. De 45ste president erft een moeilijk internationaal speelveld, veel moeilijker dan Obama in 2008. Obama kwam weliswaar in een rampzalige financiële crisis terecht, maar acht jaar geleden was er nog geen IS, geen burgeroorlog in Syrië, geen Brexit. Rusland werd geleid door president Medvedev en bemoeide zich hoofdzakelijk met Rusland. De Krim was nog onderdeel van een onverdeeld Oekraïne. De NAVO had in Europa weinig te doen.

Tillerson nam tijdens een hoorzitting in de Senaat iets van de ongerustheid weg. Hoewel hij veel vragen ontweek, kondigde hij aan hard op te zullen treden tegen Poetin – in Oekraïne, in Syrië, in cyberspace. Hij is een voorstander van sancties tegen Rusland en wil Amerikaanse verplichtingen in de Alliantie nakomen. De nucleaire deal met Iran en het klimaatakkoord zullen niet zonder meer ontbonden worden. Hoeveel ruimte zal hij krijgen om de campagnebeloftes van zijn chef in de prullenbak te schuiven?

In een poging de erfenis van zijn chef in veiligheid te brengen, somde Kerry Obama-successen op. De opening naar Cuba, vrede in Colombia, samenwerking met China die uitmondde in het klimaatakkoord van Parijs. De strijd tegen ebola, aids en terreur. Militaire steun voor de Baltische landen. Kerry kon er niet omheen dat er nog jaren gediscussieerd zal worden over het besluit van Obama om niet in te grijpen in Syrië. Een besluit dat Kerry loyaal verdedigde, maar waar hij destijds tegen was.

Kerry, met 73 jaar nog een jongensachtige kruising tussen aristocraat, wielrenner en diplomaat, hamerde op de rol van de VS in de wereld. „Vaak is het zo: als wij niets doen, gebeurt er ook niets.” De man was niet te stuiten. Het liefst zou hij nog een Marshall-plan lanceren om de uiterst jonge bevolking van Noord-Afrika en het Midden-Oosten een perspectief te bieden en de ontwikkelingshulp verhogen.

Voor John Kerry en zijn aanstekelijke idealisme geldt: time’s up. De wereld maakt zich op voor de komst van Trumps stoere dealmakers en verschuivingen in de internationale orde.