Baudet wil ratificatie Oekraïne-verdrag alsnog terugdraaien via rechter

Oekraïne-verdrag Ondanks het ‘nee’, besloot het kabinet het verdrag toch te ratificeren. Thierry Baudet, oprichter van het Forum voor Democratie, wil dat ‘geitenpaadje’ van Rutte alsnog afsnijden.

Thierry Baudet, de oprichter van Forum voor Democratie. Foto Bas Czerwinski/ANP

Lukt het niet via de politieke weg, dan probeer je het bij de rechter. Vrijdag dient bij de rechtbank in Den Haag een zaak van de politieke partij Forum voor Democratie (FvD) tegen het kabinet: de partij wil de voorgenomen ratificatie van het Oekraïneverdrag alsnog terugdraaien.

FvD-lijsttrekker Thierry Baudet was vorig jaar een van de drijvende krachten achter het Oekraïnereferendum. Een ruime meerderheid van de opgekomen kiezers sprak zich toen uit tegen de associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne. Ondanks dat ‘nee’ besloot het kabinet het verdrag toch te ratificeren, volgens premier Rutte omdat de geopolitieke omstandigheden (lees: het gevaar van Rusland) zwaarder wegen. Eind vorig jaar bedong Rutte bij de overige EU-lidstaten een ‘bijsluiter’ voor het verdrag, waarin volgens hem tegemoet wordt gekomen aan de zorgen van de nee-stemmers. „Dat geitenpaadje willen we alsnog afsnijden”, zegt Baudet, verwijzend naar Ruttes eigen omschrijving van zijn Brusselse kunststukje.

Referendumwet

Forum voor Democratie vs. Rutte draait om artikel 11 van de Wet op het raadgevend referendum. Daarin staat dat het kabinet „zo spoedig mogelijk” moet besluiten een nee-stem te volgen dan wel naast zich neer te leggen. De acht maanden die het Rutte heeft gekost om alsnog tot ratificatie over te gaan, zegt Baudet, voldoen onmogelijk aan die voorwaarde.

Volgens Baudet geeft de referendumwet maar twee opties: óf de ratificatie intrekken, óf hem alsnog doorzetten. „Er valt niets aan te passen, er is geen compromis mogelijk.”

Volgens hem is het gebruikelijk dat een referendum „snelle opvolging” krijgt: de premiers Cameron (Groot-Brittannië) en Renzi (Italië) traden afgelopen jaar allebei meteen af toen ze een referendum verloren.

Interpretatie

Het kabinet verwerpt Baudets interpretatie. De landsadvocaat zal vrijdag bepleiten dat er in de Referendumwet niet voor niets „zo spoedig mogelijk” staat, en niet „onmiddellijk” of „onverwijld”. De Tweede Kamer heeft Rutte een week na het referendum een mandaat gegeven om in Europa te gaan praten over een toevoeging aan het verdrag, en daarmee bepaald wat „zo spoedig mogelijk” inhoudt: zo lang als het nodig is om met de andere EU-landen tot een vergelijk te komen. Baudets interpretatie van de wet houdt volgens het kabinet geen rekening met de politieke werkelijkheid: het aanpassen van afspraken met 28 EU-lidstaten kost nu eenmaal héél veel tijd.

De kans lijkt klein dat FvD de ratificatie van het Oekraïneverdrag met deze rechtsgang alsnog van tafel krijgt. Ook als de rechter het met hem eens is dat Ruttes ‘geitenpaadje’ onrechtmatig was, zal het kabinet de goedkeuringswet – die op korte termijn aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd – niet meteen intrekken. „In ieder geval is er dan meer duidelijkheid wat er bij een volgend referendum moet gebeuren”, zegt Baudet.

In de aanloop naar het referendum voerde Forum voor Democratie ook enkele rechtszaken tegen de overheid. Eenmaal hadden ze succes: de rechter sommeerde de gemeente Son en Breugel om meer stembureaus te plaatsen dan het plan was.