‘Hou proef met verzekering voor alle zzp’ers in Nederland’

Arbeidsongeschiktheid

De hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken, secretaris-generaal Maarten Camps, vindt dat de overheid burgers en bedrijven vaker moet betrekken bij het maken van beleid.

Man aan het werk in een garage.

De overheid zou binnen een jaar een experiment moeten starten met een collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen in Nederland. Daarvoor pleit secretaris-generaal Maarten Camps van het ministerie van Economische Zaken in zijn traditionele nieuwjaarsartikel in economenblad ESB. Met het voorstel wil hij de politieke impasse rondom zelfstandigen zonder personeel doorbreken.

In het experiment, met een looptijd van bijvoorbeeld een jaar, worden alle zelfstandigen, onder wie de ruim één miljoen zelfstandigen zonder personeel, automatisch verzekerd, tenzij een zzp’er zelf laat weten dit niet te willen of nodig te hebben.

Het zittende kabinet VVD-PvdA was te verdeeld om maatregelen te nemen om zzp’ers beter te beschermen tegen een inkomensval bij ziekte, arbeidsongeschiktheid of bij pensionering. De PvdA wilde voorkomen dat met name kleine zelfstandigen aan de onderkant van de arbeidsmarkt geen sociaal vangnet hebben. De VVD wilde vrije ondernemers niet verplichten zich te verzekeren. Het huidige voorstel van Camps kan een rol gaan spelen bij een nieuwe kabinetsformatie na de verkiezingen van 15 maart.

Het doel van Camps’ experiment is om te kijken of er een inkomensgrens bestaat tussen zzp’ers die wel of niet kiezen voor een verzekering. De groep „afhankelijke zelfstandigen” onder die inkomensgrens zou vervolgens verplicht kunnen worden om zich te verzekeren. De conclusie kan ook zijn om alle zzp’ers automatisch te blijven verzekeren, behalve de groep die niet wil. „Dan moet je vervolgens kijken, laat ik zzp’ers de premie volledig betalen of moet er iets van solidariteit georganiseerd worden”, zegt Camps in een toelichting aan NRC.

Een alternatief is dat de overheid begint met een kleiner experiment voor bepaalde sectoren, zoals de bouw, zegt Camps. Van deze sector is bekend dat er veel kleine zzp’ers en zogenoemde schijn-zzp’ers zijn. „Zo kun je lessen leren, waarmee je een systeem van arbeidsongeschiktheidsverzekering kunt introduceren.”

Twee op de drie zzp’ers zijn niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, volgens overheidsonderzoek van eind 2015. Voor veel kleine zelfstandigen is het te duur: zzp’ers betalen een premie van 8 tot 17 procent van hun loon. Ongeveer de helft van de zzp’ers bouwt geen pensioen op, volgens het onderzoek.

De tarieven van zzp’ers die nu geen arbeidsongeschiktheidsverzekering kunnen betalen, zullen stijgen, verwacht Camps. „Ik denk dat daar de markt zijn werk moet doen”, zegt de secretaris-generaal. Hij sluit niet uit dat zpp’ers een toeslag van opdrachtgevers vragen om een dergelijke verzekering te kunnen betalen. „Dat kan. Dat is onderdeel van het experiment.”