Overactief gebied in brein voorspelt hartrisico stress

Hart- en vaatziekten

Stress verhoogt het risico op hart- en vaatziekten maar niet iedereen met stress krijgt hartklachten. Een hersenscan zegt wie wel.

Gestresste mensen krijgen vaker een hartaanval, beroerte of andere hart- en vaatziekte dan mensen die geen psychische druk ervaren. Maar er zijn ook gestresste mensen die geen last van hun hart krijgen. Voor het eerst is nu een meetbare voorspeller gevonden. Mensen met een overactieve amygdala hebben een beduidend hogere kans op hart- en vaatziekten dan mensen met een rustige amygdala in hun brein.

Een actieve amygdala is een nieuwe risicofactor voor hart- en vaatziekten, schrijven onderzoekers uit Boston en New York in een woensdagnacht gepubliceerd artikel in The Lancet. De actieve amygdala is een risicofactor die naast andere bekende risicofactoren zoals roken, hoge bloeddruk, cholesterolgehalte en diabetes staat.

In 2004 en 2013 is in grote onderzoeken met duizenden mensen aangetoond dat chronische stress de kans op hartziekten vergroot. Alleen was stress geen goede voorspeller, omdat mensen heel verschillend op een gelijke dosis stress reageren.

Artsen zien stress nog niet als een aparte risicofactor. In de richtlijn die Nederlandse huisartsen gebruiken om de kans op hart- en vaatziekten te verminderen komt stressreductie met psychologische hulp pas aan de orde als mensen roken, of hoge bloeddruk of hoog cholesterol hebben.

Dit nieuwe onderzoek levert dus wel een voorspeller, maar geen makkelijke, want een overactieve amygdala is alleen te zien tijdens een PET/CT-scan. Daartegenover staat dat de onderzoekers wel een begin van een moleculair-fysiologische verklaring geven. Ze laten niet slechts een epidemiologisch verband zien. De geactiveerde amygdala gaat samen met actiever beenmerg, waar witte bloedcellen van het afweersysteem worden gemaakt. En met ontstekingsprocessen in de vaatwanden, waardoor artherosclerose (aderverkalking) kan ontstaan. Die cascade van gebeurtenissen na stress was in muizen en ratten al aangetoond, maar onbekend was of het ook bij mensen zo gaat.

Ilze Bot en Johan Kuiper, vaatonderzoekers aan het Leiden Academic Centre for Drug Research, prijzen het onderzoek in een begeleidend commentaar in The Lancet. Ze vinden dat, gezien het toenemend aantal mensen dat stress ervaart, de risicofactor stress in de patiëntbehandelrichtlijnen moet worden opgenomen. Maar ze maken ook duidelijk dat meer en grotere onderzoeken nodig zijn om het verband tussen stress, amygdala en hartziekten te onderbouwen.

    • Wim Köhler