Het kabinet deelt nog snel cadeautjes uit

Verkiezingscampagne

Nu de campagnes zijn begonnen, delen bewindslieden cadeautjes uit. Spindoctor Jack de Vries denkt dat in de laatste weken voor 15 maart nog het een en ander te verwachten is.

Foto iStock

Het NOS Journaal was zondag uitgerukt om staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur, PvdA) het goede nieuws te laten vertellen. Ze stelt 25 miljoen euro beschikbaar voor de beveiliging van onbewaakte spoorwegovergangen. In de Volkskrant van woensdag kreeg minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) op de voorpagina de gelegenheid om 5 miljoen euro aan te kondigen waarmee universiteiten worden gestimuleerd meer vrouwelijke hoogleraren aan te trekken.

Goed nieuws waar niemand tegen kan zijn, breed uitgemeten in de landelijke media. Fijn voor de twee bewindslieden in kwestie – en evenzeer prettig voor hun partij zo kort voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart. Dijksma staat hoog op de kandidatenlijst voor de PvdA.

Was de timing van de mediaoptredens van Bussemaker en Dijksma toevallig of was het een poging tot campagnevoeren via hun beleidsterrein en begroting?

Uitzonderlijk is het niet. Toen VVD-minister Melanie Schultz van Haegen in de zomer van 2012 aankondigde de maximumsnelheid op sommige snelwegen te verhogen naar 130 kilometer per uur, kreeg ze een lading kritiek van de Tweede Kamer over zich heen. „Verkiezingsretoriek!”, riep de PvdA. Een kandidaat-Kamerlid van GroenLinks sprak van een stunt. Het was op dat moment reces, dus het debat werd in de media gevoerd.

Och, zegt Jack de Vries, „Camiel opende ook weeens een weg of een tunnel op het juiste moment in een relevante regio.” De voormalig spindoctor van CDA-premier Balkenende verwijst naar Camiel Eurlings die van 2007 tot 2010 minister van Verkeer en Waterstaat was. De Vries: „Misbruik van je machtspositie maken mag niet, gebruikmaken natuurlijk wel.”

Eerst het zuur, dan het zoet

Voor De Vries is het niet vreemd dat bewindslieden aan het eind van een kabinetsperiode met leuke dingen voor de mensen komen. ‘Eerst het zuur, dan het zoet’, heette dat al onder Balkenende I. „Er moet natuurlijk wel geld zijn voor al die mooie plannen. Want je moet er geen gedoe met de Tweede Kamer over krijgen.”

Bij het plan van Dijksma voor de spoorwegovergangen was niet meteen duidelijk waar zij die 25 miljoen vandaan haalt. Ze heeft er nog geen brief over naar de Tweede Kamer geschreven. Een woordvoerder laat weten dat die 25 miljoen een eenmalige investering is uit de bestaande begroting voor infrastructuur (8 miljard euro) „en niet wordt weggetrokken uit andere projecten”.

Het voorstel van Bussemaker behelst een verwaarloosbaar bedrag op het totale budget voor haar departement (ruim 33 miljard). Toch had juist zij behoorlijke gaten op haar begroting, zo bleek bij de behandeling ervan in het afgelopen najaar. Toch is die 5 miljoen voor het aantrekken van honderd vrouwelijke hoogleraren gemakkelijk gevonden, legt een woordvoerder uit. Het komt uit een groter potje van 32 miljoen voor de Nationale Wetenschapsagenda, die Bussemaker al in de zomer van vorig jaar presenteerde. De 5 miljoen wordt uitgesmeerd over vijf jaar. Daarna zullen de universiteiten zelf de financiering moeten overnemen.

Volgens de woordvoerders van beide bewindslieden heeft het naar buiten brengen van hun positieve voornemens niets te maken met de aanstaande verkiezingscampagne. Het beveiligen van onbewaakte spoorwegovergangen kwam op verzoek van de Kamer, nadat er in november een groot ongeluk in het Groningse Winsum was gebeurd (18 gewonden). In december kondigde Dijksma al aan naar extra geld te zoeken; het bestaande budget van 10 miljoen euro was niet voldoende.

Extra vrouwelijke hoogleraren

Het voornemen van Bussemaker om extra vrouwelijke hoogleraren aan te stellen hangt samen met de opening van het Westerdijk-jaar op 8 februari, vernoemd naar Johanna Westerdijk die honderd jaar geleden als eerste vrouwelijke hoogleraar in Nederland werd benoemd. En Bussemaker wilde de dekking van dit besluit bekendmaken voor het eerstvolgende overleg met de Kamer, over twee weken.

Woordvoerder Karin van Rooijen van staatssecretaris Dijksma vindt het onzinnig om goednieuwsberichten meteen te koppelen aan campagnepolitiek. „Zou het kabinet dan in de laatste maanden helemaal niets meer mogen uitvoeren?”

Voormalig campagneleider Jack de Vries ziet dat het voorstel van Dijksma niet door de verkiezingskalender is ingegeven. Hij vindt het nu ook wel wat aan de vroege kant om met politiek strooigoed te komen. Let maar op, zegt hij, in de laatste weken voor 15 maart komt er nog wel meer positief nieuws. „Vanuit het hele kabinet.”