Column

Camps’ experiment met zzp’ers verdient steun

Een experiment met een collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers), daarvoor pleit deze donderdag secretaris-generaal Maarten Camps van Economische Zaken. Binnen een jaar zou dat kunnen beginnen. Zo zou kunnen worden uitgewezen of er behoefte aan is, en bij welke groepen het aanslaat.

Camps idee komt niet uit de lucht vallen. De Nederlandse arbeidsmarkt is de afgelopen twee decennia ingrijpend veranderd. Met name de opkomst van de zzp’er is ingrijpend geweest. Afhankelijk van de definitie kunnen het er nu tegen de miljoen zijn. Deze groep is niet homogeen. Er zijn zelfstandigen die bewust voor deze vorm hebben gekozen en de trots en risico’s van het ondernemerschap en de onafhankelijkheid dragen. Maar er zijn ook veel zzp’ers die in wezen onvrijwillig zelfstandig zijn. Zij zijn ondernemer tegen wil en dank, werkten liever vast en missen node het vangnet van de sociale zekerheid.

De heterogeniteit van de groep maakt beleid lastig. Arbeidsongeschiktheid kan een val naar de armoede met zich meebrengen, waar de maatschappij zich vroeg of laat toch over zal moeten ontfermen. Hetzelfde geldt overigens voor de oudedagsvoorziening. Voor vaste werknemers wordt deze keuze in de regel simpelweg gemaakt, in de vorm van een verplichte premie voor arbeidsongeschiktheid en pensioen.

Het kan niet worden gezegd dat er niet al is geëxperimenteerd met beleid dat de verhouding tussen vast en flexibel werken regelt. De tragiek is dat dit de afgelopen vier jaar is gebeurd in de vorm van wetgeving die een onrijpe indruk maakte en haar doel nog nauwelijks heeft bereikt. De Wet werk en zekerheid kan rekenen op veel kritiek. Hetzelfde geldt voor de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelatie, waarvan de bekrachtiging, na veel commotie, in de praktijk een jaar is uitgesteld.

Een en ander toont hoe lastig het is om beleid te maken voor een fenomeen dat zo jong is en zo snel gegroeid als de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Juist daarom is het aantrekkelijk deze kwestie daadwerkelijk experimenteel te benaderen. Zo kan worden gekeken wat effectief is en wat niet, en bij welke groepen welke behoeften leven. Het initiatief van Camps verdient daarom steun. Al zal tot na de verkiezingen van maart moeten worden gewacht met verdere stappen. De arbeidsmarkt belooft een belangrijk onderwerp te worden bij de electorale strijd. Het is goed even te wachten op hoe een nieuw kabinet daarover denkt, en in welke richting het beleid zich in grote lijnen zal gaan ontwikkelen.