VW hoopt met miljardenschikking van dieselschandaal af te zijn

Emissiefraude Gearresteerde topman in VS was op de hoogte van dieselfraude lang voordat VW de manipulatie in september 2015 erkende.

Herbert Diess (Volkswagen) naast een elektrisch busje tijdens de Auto Show in Detroit. Foto Brendan McDermid / Reuters

Keer op keer heeft Volkswagen onderschat hoe zwaar de Amerikaanse autoriteiten de emissiefraude van het Duitse autoconcern opnemen. Met de arrestatie van een belangrijke Duitse Volkswagen-manager in Florida, dit weekeinde op de luchthaven van Miami, is opnieuw gebleken dat het schandaal voor de autobouwer uit Wolfsburg nog lang niet voorbij is.

De arrestatie kwam uitgerekend aan de vooravond van de grote autoshow in Detroit. Volkswagen wilde zich daar weer van zijn goede kant laten zien, met de presentatie van de Buzz, een qua uiterlijk op het oude VW-busje geïnspireerde, maar elektrisch aangedreven SUV. Voor VW moest 2017 het jaar worden waarin de bladzijde van het dieselschandaal kon worden omgeslagen en het bedrijf zich weer voluit op de toekomst kon richten.

Vervolging

De hoop daarop werd afgelopen dagen in Duitsland nog versterkt, door berichten dat het concern bijna overeenstemming heeft bereikt met het Amerikaanse ministerie van Justitie over een boete van enkele miljarden euro’s. Daarmee, hoopte men, zou de strafvervolging van het concern in de VS verder van de baan zijn.

Maar de eventuele strafbaarheid van individuele managers is een ander verhaal. En de zaterdag opgepakte manager, een sleutelfiguur in het schandaal, moet zich ervan bewust zijn geweest dat de Amerikaanse autoriteiten hem in het vizier hadden. Afgelopen zomer merkte de openbare aanklager in New York vijf VW-managers aan als hoofdverdachten in het bedrog – de installatie van frauduleuze software in dieselauto’s, waardoor de uitstoot van schadelijke gassen in een testsituatie lager voorgesteld werd dan hij in de alledaagse werkelijkheid op de weg was.

De arrestatie betekent een groot risico voor Volkswagen en voormalige managers als ex-topman Winterkorn, die in 2015 vanwege het schandaal terugtrad.

Het is dan ook een raadsel waarom de 48-jarige Oliver Schmidt het risico nam naar de Verenigde Staten te reizen. Was het overmoed dat hij dacht nog wel even in Florida op vakantie te kunnen gaan?

Van 2013 tot 2015 was de man bij de Amerikaanse vestiging van Volkswagen verantwoordelijk voor alles wat te maken had met de Amerikaanse milieueisen. Hij voerde de gesprekken daarover met de Amerikaanse autoriteiten, en bezwoer herhaaldelijk dat van bedrog geen sprake was. Met het terugroepen van auto’s naar de garage zouden de problemen met de software wel opgelost kunnen worden. Maar volgens de Amerikaanse Justitie was hij precies op de hoogte van het omvangrijke bedrog, lang voordat Volkswagen de manipulatie in september 2015 erkende.

Groot risico

Al een jaar waren de Amerikanen de fraude op het spoor. In juli 2015 zou Schmidt volgens de FBI de leiding van Volkswagen in Duitsland volledig hebben bijgepraat over de kwestie en de grote juridische risico’s die het bedrijf met de manipulatie liep. Niettemin zou de concerntop toen hebben besloten dat tegenover de Amerikanen moest worden volgehouden dat van bedrog geen sprake was.

Met afgrijzen melden Duitse media dat Schmidt in handboeien en gevangenistenue, „klaar om gefilmd te worden”, aan de rechter is voorgeleid. Het bedrijf liet vanuit Wolfsburg weten volkomen verrast te zijn door de aanhouding. De arrestatie betekent een groot risico voor Volkswagen en voormalige managers als ex-topman Winterkorn, die in 2015 vanwege het schandaal terugtrad. De Amerikaanse Justitie heeft al één kroongetuige, een ingenieur van VW die in ruil voor strafvermindering samenwerkt met de aanklager.

Toen de FBI-onderzoekers er lucht van kregen dat Schmidt zich in de Verenigde Staten bevond, werd hen onverwachts de mogelijkheid in de schoot geworpen van een tweede kroongetuige, en nog wel de man in het hart van de affaire.

Eerder heeft Volkswagen een civiele schikking getroffen met autobezitters, handelaren en verschillende Amerikaanse autoriteiten, ter waarde van zo’n 17 miljard dollar. Volkswagen hoopt de onderhandelingen met de Amerikaanse Justitie over de strafzaak af te ronden voor Donald Trump op 20 januari aantreedt als president.

In Europa neemt ook het aantal klachten tegen VW toe. In Duitsland loopt een onderzoek of de VW-top beleggers niet onrechtmatig heeft benadeeld door ze niet meteen van de kwestie op de hoogte te stellen. Over de hele wereld zijn elf miljoen auto’s van VW met de frauduleuze software uitgerust.