Piraten worden gewelddadiger

Scheepvaart

Piraterij is sterk afgenomen in 2016. Maar volgens onderzoekers gebruiken de piraten wel steeds meer geweld.

Een vissersboot wordt geïnspecteerd aan de Philipijnse kust, nadat de boot is aangevallen door piraten in de nacht van 9 op 10 januari 2017. Foto Philippine Coast Guard via EPA.

Op 2 februari 2016, rond drie uur in de middag, ziet de kapitein van bulktanker Nave Jupiter vanaf de brug twee snelle sloepjes naderen. Hij weet direct hoe laat het is en begint ontwijkende manoeuvres uit te voeren. Eenmaal dichterbij gekomen openen de piraten het geweervuur en bekogelen ze het schip met zelfgemaakte explosieven.

Het lukt drie kapers om via een meegebrachte ladder aan boord te klimmen en de brandstoftoevoer naar de machinekamer af te snijden. Op bevel van de kapitein heeft de bemanning zich al teruggetrokken in de citadel, het meest ondoordringbare deel van het schip.

De piraten proberen met geweld toegang tot de citadel te verkrijgen, maar dat mislukt. Nadat ze de meeste communicatie-apparatuur van het schip hebben vernield en persoonlijke bezittingen van de bemanning hebben ingeladen, vertrekken ze.

Het aantal gevallen van piraterij op zee was sinds 1998 niet zo laag als afgelopen jaar, maar ze worden wel steeds gewelddadiger. Dat blijkt uit het dinsdag gepresenteerde jaarrapport van het Internationale Maritieme Bureau (IMB), de maritieme waakhond van de Internationale Kamer van Koophandel.

Wereldwijd waren er in 2016 191 incidenten waarbij schepen werden geënterd of dat werd geprobeerd, in totaal ruim vijftig minder dan in 2015. Tegelijkertijd steeg bijvoorbeeld het aantal mensen dat werd ontvoerd voor losgeld van 19 naar 62.

Gewapende bewaking aan boord

Relatief veel incidenten deden zich voor aan de westkust van Afrika, zoals bij de Nave Jupiter. Vooral voor de kust van Nigeria was het gevaarlijk, met 36 kapingen of pogingen daartoe.

Goed georganiseerde groepen belaagden tientallen malen schepen, vaak met veel (wapen)geweld en dreiging richting de bemanning.

Gemeten in absolute aantallen zijn de wateren in Zuidoost-Azië het gevaarlijkst. Daar waren vorig jaar 68 incidenten. Al zijn dat er wel veel minder dan de 149 in dat gebied in 2015.

„De daling is goed nieuws, maar sommige scheepsroutes blijven gevaarlijk”, zegt Pottengal Mukundan, de directeur van het IMB. „De escalatie van het ontvoeren van bemanning is een zorgelijke trend.”

Mukundan spoort overheden aan om de piraten op te sporen en te vervolgen. Het IBM heeft waarschuwingen afgegeven om de Suluzee bij de Filippijnen en de Golf van Guinee aan de westkust van Afrika te mijden.

Opvallend is dat piraterij voor de Somalische kust en in de Golf van Aden net als in 2015 nagenoeg gestopt is. Er werden het afgelopen jaar slechts twee pogingen geteld. Dat is volgens het IMB mede te danken aan de internationale antipiraterijmissies, waaraan ook de Nederlandse marine deelnam.

Het feit dat Somalië weer een soort van centraal gezag kent, heeft bijgedragen aan de afname in dat gebied, aldus het IMB.

En wat eveneens helpt, is dat veel koopvaardijschepen tegenwoordig gewapende bewaking aan boord hebben, en die schiet ook regelmatig succesvol terug. Zo weten ze het enteren van een schip te voorkomen. Op schepen die onder koninkrijksvlag varen, is dit vooralsnog niet toegestaan.