NRC checkt: ‘Meer burgerdoden in Mexico tussen 2007 en 2014 dan in Irak en Afghanistan bij elkaar’

Dat zei Ward Ferdinandusse in NRC.

Foto HENRY ROMERO/Reuters

De aanleiding

Laten we drugs uit het strafrecht halen, betoogde officier van justitie en bijzonder hoogleraar internationaal strafrecht Ward Ferdinandusse laatst in NRC. Er is zoveel vraag naar en aanbod van cocaïne dat een strafrechtelijke aanpak weinig invloed heeft op de beschikbaarheid. Ferdinandusse uitte ook zijn zorgen over het grote aantal doden dat met de drugsbestrijding gepaard gaat: „In Mexico zijn tussen 2007 en 2014 meer burgerdoden gevallen dan in Afghanistan en Irak bij elkaar.”

Waar is het op gebaseerd?

Ferdinandusse stuurt ons een artikel door van Frontline, een tv-programma dat documentaires maakt voor de Amerikaanse tv-zender PBS. In het artikel uit 2015, dat bij een aflevering over de Mexicaanse drugsoorlog hoort, staat dat er tussen 2007 en 2014 164.000 mensen zijn vermoord. De cijfers komen van de Mexicaanse overheid. In Irak en Afghanistan zijn volgens dat stuk in diezelfde periode 103.000 doden gevallen. Deze cijfers komen van de Verenigde Naties en de Britse NGO Iraq Body Count.

En, klopt het?

We bellen met het SIPRI, een vooraanstaand defensie-onderzoeksinstituut in Stockholm. De woordvoerder adviseert ons cijfers te gebruiken van de Uppsala Conflict Data Program, een onderzoeksgroep verbonden aan de Universiteit van Uppsala. Zij houden al jarenlang alle cijfers van burgerdoden wereldwijd bij.

In Irak zijn volgens hun cijfers tussen 2007 en 2014 9.747 doden gevallen. In Afghanistan liggen de cijfers een stuk hoger, daar zijn in diezelfde periode 49.127 doden gevallen. Het gaat om doden als gevolg van conflict. „Maar van sommige doden die tellen is niet bekend hoe ze zijn omgekomen, wegens gebrek aan informatie”, zegt Therese Pettersson, projectleider van UCDP. Om een completer beeld van het aantal burgerslachtoffers te krijgen moeten we cijfers van UNAMA, de VN-organisatie die zich met hulp aan Afghanistan bezighoudt, gebruiken, zegt Pettersson. Nadat er een aanslag plaatsvindt sturen zij mensen naar het gebied om direct de slachtoffers te identificeren en getuigen te spreken, zegt een woordvoerder van UNAMA telefonisch. Als we hun rapporten erbij pakken zien we dat er tussen 2007 en 2014 minder doden zijn gevallen dan in de eerder genoemde stukken: in totaal gaat het om 17.697 Afghaanse doden.

Voor Irak bestaat een soortgelijke VN-organisatie, UNAMI, genaamd. Volgens hun cijfers zijn er tussen 2008 en 2014 (2007 hebben ze niet) 36.786 doden gevallen. Voor het jaar 2007 nemen we een gemiddelde van de verschillende bronnen die we in onderzoeken tegenkomen, 23.500, en tellen dat erbij op: 60.286 burgerdoden in totaal. Samen met de Afghaanse cijfers gaat dus het om 77.983 burgerdoden. Minder dan de 103.000 die in het Frontline-artikel werd genoemd.

Dan de Mexicaanse cijfers. Veel bronnen die we treffen gebruiken dezelfde cijfers van de Mexicaanse overheid. Als we andere cijfers van onafhankelijke instellingen tegenkomen gaat het ook om aantallen boven de 140.000 doden tussen 2007 en 2014. Daarnaast moet er rekening gehouden worden met het feit dat veel doden in Mexico worden verbrand en nooit meer worden teruggevonden, de aantallen zouden daarom nog hoger kunnen zijn dan 165.000.

Conclusie

Al gebruiken we verschillende bronnen, wat we zien is dat er in alle gevallen tussen 2007 en 2014 meer doden zijn gevallen in Mexico dan in Afghanistan en Irak bij elkaar. We beoordelen deze stelling daarom als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt