Italiaanse populist Grillo vangt bot bij Europese liberalen

Europees Parlement

Hij zag het wel zitten: meer invloed, meer geld. Maar de liberalen in Straatsburg gooiden de deur dicht voor euroscepticus Beppe Grillo.

Foto MARCO BERTORELLO/AFP

De liberale fractie in het Europese Parlement heeft een voorstel tot samenwerking van de Italiaanse populistische partij van de komiek Beppe Grillo maandagavond afgewezen. De fractie zou zo fors zijn gegroeid, maar volgens fractievoorzitter Guy Verhofstadt is er „onvoldoende gemeenschappelijke grond” en zijn er „fundamentele verschillen over essentiële Europese zaken”.

In een verrassende koerswending blogde Grillo zondag dat zijn Vijfsterrenbeweging (M5S) na de Brexit beter afscheid kon nemen van de EFDD-fractie (Europa van Vrijheid en Directe Democratie). Naast de eurosceptische Britse UKIP zijn onder andere de Duitse AfD en de rechts-radicale Zweden-Democraten ervan lid.

Grillo deelt de euroscepsis met deze partijen. Hij pleitte eerder voor een referendum over de euro in Italië. Op zijn blog schreef hij dat de EFDD met de Brexit in aankomst geen toekomst heeft: UKIP en M5S waren immers de grootste partijen in die fractie. Met de zeventien zetels van M5S zou de ALDE de derde fractie in het Europees Parlement zijn geworden.

Grillo had snel een stemming via internet georganiseerd onder de ingeschreven leden van zijn M5S; 78,5 procent van de kiezers, bijna 32.000 mensen, was vóór aansluiting.

Commentatoren zien Grillo’s stap als een poging meer macht te krijgen in het Europees Parlement. La Repubblica wees er op dat M5S veel inkomsten kwijtraakt als de EFDD-fractie uit elkaar valt of als M5S zich zou scharen onder de groep fractielozen. Volgens Grillo wezen de Europese Groenen een voorstel tot samenwerking af.

Hoewel hij het akkoord als feit presenteerde, was binnen de ALDE-fractie kritiek. Dat leidde ’s avonds tot een openlijk en voor Grillo pijnlijk ‘nee’. Geïrriteerd schreef hij op zijn blog: „Het establishment heeft besloten de toetreding van de Vijfsterrenbeweging tot de derde groep van het Europarlement te blokkeren. Alle mogelijke krachten zijn tegen ons in beweging gekomen. We hebben het systeem opgeschud zoals nooit eerder.”

Maar ook Italiaanse politici die op onderdelen Grillo's kritiek op Europa delen, waren verrast. Dit is een „ongelooflijke Europese koerswending van Grillo”, had Matteo Salvini van de Lega Nord zondag gezegd. Deze partij, die probeert met antimigratieretoriek de grootste te worden op rechts in Italië, was tot 2014 lid van de EFDD. M5S „verlaat een eurosceptische groep om lid te worden van ALDE, de fractie die het meest vóór het Europa is van de euro, de banken, de lobby’s en de immigratie”, zei Salvini.

In de Italiaanse politiek weigert Grillo, die in peilingen op rond de 30 procent staat, samenwerking met andere partijen, die hij als oud en corrupt ziet. Het is nog onduidelijk wat M5S nu in het Europees Parlement gaat doen.