Column

De strijd met het water, niet alleen bij een kapotte stuw

Pas als de riolering stuk gaat, valt hij op. Dat geldt voor de meeste infrastructuur. Dag in dag uit wordt die voor lief genomen. Maar elk systeem is kwetsbaar. En pas als het fout gaat, wordt duidelijk hoe essentieel zulke systemen zijn. Vorige week ramde een onoplettende schipper de stuw in de Maas bij Grave. Sindsdien hebben veel burgers, wellicht voor het eerst, geleerd dat de Maas niet zomaar bevaarbaar is. De rivier dankt zijn functie als slagader van het vervoer over water onder meer aan zeven stuwen, die aflopend zorgen voor afzonderlijke stukken bevaarbare rivier. Gaat één zo’n stuw kapot, dan raakt het waterpeil van slag en stokt het vervoer. En pas dan blijkt hoe verfijnd, kwetsbaar en stipt de keten van aan- en afvoer van het water is, naar het achterland en de tussenliggende industrie.

Het gaat, stelt Rijkswaterstaat, lang duren voordat de zaak is gerepareerd. Overgangsmaatregelen zorgen er nu voor dat het vervoer deels weer op gang is gekomen. Een tijdelijke dam zou over twee weken het stuk Maas zelf weer bevaarbaar moeten maken.

De schade is intussen enorm, voor de binnenvaart, voor bedrijven die niet of nauwelijks kunnen functioneren en voor de bezitters van woonschepen. Rijkswaterstaat en de betrokken lagere overheden laten een extern onderzoek uitvoeren naar de oorzaak van het ongeval. Het is begrijpelijk dat er voor verdergaande veiligheidsmaatregelen en protocollen wordt gepleit om te voorkomen dat een soortgelijk ongeval zich opnieuw voordoet. Maar als het waar is dat dit de eerste maal is sinds 1928, dan moet er enige beduchtheid zijn voor een overreactie. Kennelijk werkt het systeem over het algemeen goed en het zal de vraag zijn of extra kosten opwegen tegen de geringe kans op een ongeval.

Het debat over de schade en eventuele vergoedingen ontwikkelt zich intussen langs voorspelbare lijnen: veel gedupeerden zijn niet goed verzekerd en wijzen op de hoge premies. Het oog richt zich dan al snel op de overheid, een reflex die herinnert aan de hagelstorm van vorig jaar. Het vervoer is een particuliere aangelegenheid. Mocht de staat niet onrechtmatig hebben gehandeld, dan is er weinig reden om aan de vraag naar vergoeding tegemoet te komen.

Dat laat onverlet dat het land er weer eens op gewezen is dat het strijd met het water niet zozeer buiten, maar binnen de kustlijn wordt gevoerd. De waterhuishouding zal, zeker door de klimaatverandering, vaker op de proef worden gesteld. Er is een noodzaak voor een flexibel en modern systeem. Het ongeval bij Grave onderstreept dat sommige delen van deze infrastructuur oud zijn, en tegen het licht moeten worden gehouden.