Italiaanse populist Grillo vangt bot bij Europese liberalen

Protestpartij Italiaanse commentatoren zien de overstap van Grillo’s Vijfsterrenbeweging naar de liberale ALDE-fractie als een poging meer macht te krijgen in het Europees parlement.

Foto AFP

De liberale fractie in het Europese Parlement heeft een voorstel tot samenwerking van de Italiaanse populistische partij van de komiek Beppe Grillo maandagavond afgewezen. De fractie zou hierdoor fors groter zijn geworden, maar volgens fractievoorzitter Guy Verhofstadt is er „onvoldoende gemeenschappelijke grond” en bestaan er „fundamentele verschillen over essentiële Europese zaken”.

In een verrassende koerswending had Grillo zondag op zijn blog geschreven dat zijn Vijfsterrenbeweging (M5S) na het Brexit-referendum beter afscheid kon nemen van de EFDD-fractie (Europa van Vrijheid en Directe Democratie). Naast de eurosceptische Britse partij UKIP zijn hiervan onder andere Alternative für Deutschland en de rechts-radicale Zweden-Democraten lid.

Grillo deelt de euroscepsis met deze partijen. Hij heeft eerder gepleit voor een referendum over de euro in Italië. Op zijn blog schreef hij dat de EFDD met de Brexit in aankomst geen toekomst heeft: UKIP en M5S waren immers de grootste partijen in die fractie. Met de zeventien zetels van M5S zou de ALDE de derde fractie in het Europees Parlement zijn geworden.

Haastige stemming via internet

Grillo had inderhaast een stemming via internet georganiseerd onder de ingeschreven leden van zijn M5S. Van degenen die hen stem uitbrachten was 78,5 procent, bijna 32.000 mensen, voor het voorstel zich aan te sluiten bij ALDE.

Italiaanse commentatoren zien de stap van Grillo als een poging meer macht te krijgen in het Europees Parlement. Dagblad La Repubblica wees er daarnaast op dat M5S veel inkomsten zou kwijtraken als de EFDD-fractie uit elkaar valt of als M5S zich zou scharen onder de groep fractielozen. Volgens Grillo hebben de Europese Groenen een voorstel tot samenwerking afgewezen.

Hoewel Grillo het akkoord maandag als een voldongen feit presenteerde, was er binnen de ALDE-fractie veel kritiek. Dat leidde ’s avonds tot een openlijk en voor Grillo pijnlijk „nee”. Geïrriteerd schreef Grillo, die de touwtjes binnen zijn beweging strak in handen houdt, op zijn blog: „Het establishment heeft besloten de toetreding van de Vijfsterrenbeweging tot de derde groep van het Europees Parlement te blokkeren. Deze positie zou ons hebben toegestaan om veel efficiënter te werken aan de realisering van ons programma. Alle mogelijke krachten zijn tegen ons in beweging gekomen. We hebben het systeem doen schudden zoals nooit eerder.”

Maar ook Italiaanse politici die op onderdelen Grillo’s kritiek op Europa delen, waren verrast. Dit is een „ongelooflijke Europese koerswending van Grillo”, had Matteo Salvini van de Lega Nord zondag gezegd. Deze partij, die probeert met antimigratieretoriek de grootste te worden op rechts in Italië, was tot 2014 lid van de EFDD. M5S „verlaat een eurosceptische groep om lid te worden van ALDE, de fractie die het meest vóór het Europa is van de euro, de banken, de lobby’s en de immigratie”, zei Salvini.

In de Italiaanse politiek weigert Grillo, die in peilingen op rond de dertig procent staat, samenwerking met andere partijen, die hij als oud en corrupt ziet. Het is nog onduidelijk wat M5S nu in het Europees Parlement gaat doen.