Opinie

Vastgelopen wietbeleid smeekt om politieke moed

Dat de oudste Amsterdamse coffeeshop Mellow Yellow het nieuwe jaar niet heeft gehaald is een nieuwsfeit waar menigeen de schouders over zal hebben opgehaald. Er is immers geen gebrek aan verkooppunten voor wiet, in Amsterdam noch elders. Alleen de aanleiding is interessant – de sluiting is een gevolg van het zogeheten afstandscriterium. Er mag van de wetgever binnen 250 meter afstand van onderwijsinstellingen geen wiet worden verkocht – en Mellow Yellow lag op 230 meter van de hoofdstedelijke Kappersacademie. Die is dus vanaf 1 januari bevrijd van de verleiding van een wietwinkel om de hoek. Intussen zijn er nog 167 andere coffeeshops in de stad.

Nu barst het in het softdrugsbeleid van de ongerijmdheden – het afstandscriterium is er één van, evenals het ingezetenencriterium, dat verkoop aan consumenten ‘van buiten’ moet verhinderen. Uit onderzoek bleek dat cannabisgebruik onder scholieren of studenten geen enkel gevolg ondervindt van de nabijheid van cannabiswinkels. Het ‘afstandscriterium’ is dus louter een stok om de hond te slaan – een middel om het aantal coffeeshops te verminderen, op wat voor manier dan ook. En dan is er nog de zogeheten ‘achterdeurproblematiek’. De inkoop van wiet is verboden, evenals voorraden van meer dan 500 gram – maar niet de verkoop aan de burger. Zuivel toegelaten, koeien verboden en vitrines half leeg dus.

Het softdrugsbeleid is juridisch en bestuurlijk uitgelopen op een farce. Dit weekend werd het nog onderstreept door de publicatie van het boek De achterkant van Nederland van Tromp en Tops over de Brabantse drugscultuur. Het is bewezen niet effectief, niet doelmatig, moeilijk handhaafbaar en kostbaar. Het behoeft steeds minder betoog dat ook aan de legitimiteit en rechtmatigheid van de cannabisregelgeving getwijfeld kan worden. Regels die niet werken voor doelen die niet haalbaar zijn, ondermijnen de overheid. De logica ontbreekt – er is gekozen voor een schemertoestand, waarin cannabis wel mag worden gebruikt, maar niet gekweekt, gedistribueerd of in realistische hoeveelheden opgeslagen. Sinds de toegelaten pornobioscoop, mits beperkt tot 49 stoelen van het kabinet Den Uyl, is er niet meer zoveel gekkigheid uit de pen van de wetgever gevloeid.

Dit in essentie politieke compromis heeft in de praktijk geleid tot willekeur, ongelijke behandeling en verspilling. Politiek is het wietbeleid vastgelopen. VVD en PvdA bevinden zich landelijk in een patstelling, terwijl hun locale bestuurders om regulering smeken. Zelfs het VVD-congres was vorig jaar zover om ‘slimmer reguleren’ te omarmen. Nu nog een kabinet dat de uitdaging aanneemt.