Ook de uitvaartverzorger krijgt nu harde targets

Kort Geding

Onze werknemers moeten meer als ondernemers werken, zegt uitvaartbedrijf Monuta. Verkapt zzp-schap, vinden de vakbonden.

Alle 130 uitvaartverzorgers die boventallig zijn konden bij Monuta solliciteren en een toets doen voor de functie „uitvaartverzorger nieuwe stijl”. Foto Getty Images

Twee uur geleden hoorde uitvaartverzorger Thea van Veenschoten (50) dat ze haar baan kwijt is. „Een mooie baan”, vertelt ze maandagmiddag in de wachtkamer van het kantongerecht in Apeldoorn. „Ook vrolijk, hoor. Je kan rond een overlijden veel betekenen voor mensen. Daar krijg ik energie van.”

Negen jaar werkt ze voor Monuta, dat samen met Dela en Yarden tot de grootste uitvaartondernemingen van Nederland behoort. Monuta verzekert en verzorgt uitvaarten en had in 2015 met een omzet van 275 miljoen een marktaandeel van 10 procent. Maar dat aandeel krimpt en alle 130 uitvaartverzorgers van de 800 werknemers zijn nu „boventallig”.

Spannende tijden

Twee uur na het slechte nieuws zit Van Veenschoten in de rechtbank voor een kort geding over de reorganisatie. De FNV en het CNV hebben Monuta én haar ondernemingsraad met werknemersleden gedaagd.

Vakbonden en ondernemingsraden zijn een beetje familie en trekken samen op in moeilijke tijden. Dat de bonden de raad van Monuta hebben gedaagd noemt de advocaat van de raad „gênant” en „ongehoord”. Het is pijnlijk maar het moet, zeggen de bonden, omdat Monuta en de ondernemingsraad informatie over de reorganisatie zouden achterhouden.

Monuta is bezig met een „grootschalig veranderprogramma” met de titel ‘Gezond Groeien’ om concurrerend te kunnen blijven. De uitdagingen in de markt vragen om „andere, nieuwe competenties” van de uitvaartverzorgers, zegt het bedrijf in een verklaring. Ze moeten ondernemender worden, meer uitvaartopdrachten binnenhalen en hun winstmarge per uitvaart verhogen.

IJsjes uitdelen

Alle 130 uitvaartverzorgers die boventallig zijn konden solliciteren en een toets doen voor de functie „uitvaartverzorger nieuwe stijl”. Thea van Veenschoten heeft het ook gedaan en het niet gehaald. „Terwijl het werk precies hetzelfde blijft”, vindt ze. „Je moet meer de boer op, maar dat deed ik al. IJsjes uitdelen bij verpleeghuizen, een ‘show’ houden met oude muziek en een wasbord.” En dan hopen dat de familie klant werd.

De vakbonden zeggen dat Monuta met een „cosmetische ingreep” een soort schijn-zzp’ers van al haar uitvaartverzorgers wil maken. „Een stoelendans” noemt de advocaat van de vakbonden het. Met harde verkoop- en winsttargets zou Monuta het „ondernemersrisico” bij gewone werknemers willen leggen.

Nee, dat is framing die geen recht doet aan de werkelijkheid, reageert het bedrijf. Er kunnen zo’n honderd uitvaartverzorgers nieuwe stijl in loondienst blijven en gemiddeld gaan die er ruim 10 procent in salaris op vooruit, zegt Roos Zwetsloot, directeur uitvaartzorg bij Monuta.

Omdat al bijna dertig werknemers gebruik maken van de verhoogde vertrekregeling, zijn er straks waarschijnlijk zelfs vacatures, zegt de advocaat van Monuta. Nee, zeggen de vakbonden, dat zijn uitvaartverzorgers die in zichzelf geen ondernemer zien en in paniek afzwaaien.

In het conflict tussen Monuta en de bonden tekent zich de veranderende arbeidsmarkt af. De concurrentie in de uitvaartbranche is de laatste jaren verhard door een toename van échte zzp-uitvaartverzorgers. Door de groei van dergelijke zelfstandigen en ander flexwerkers wordt de machtsbasis van de vakbonden uitgehold. En ondertussen worstelen overheid en politiek met een juridische definitie en sociale bescherming voor zzp’ers.

De bonden kunnen wel allerlei adviezen en vergaderverslagen van de ondernemingsraad opeisen, maar daar hebben ze helemaal geen recht op, volgens Monuta. De bonden zijn betrokken geweest bij het opstellen van een sociaal plan en daarmee is hun rol simpelweg „uitgespeeld”. Ze moeten niet óp de stoel van de ondernemer of de ondernemingsraad proberen te zitten, zegt de advocaat.

Polder

Dat wereldbeeld van Monuta past echt niet in de Hollandse polder, aldus de advocaat van FNV en CNV. Vakbonden zijn een „onderhandelingspartner” en een „actieve participant” bij de voorbereiding van reorganisaties, zegt hij. Dat de ondernemingsraad ook geen informatie wil delen, roept bij de bonden vragen op over de onafhankelijkheid van de raad.

Alle documenten zullen de bonden ook goed van pas komen bij een tweede kort geding dat ze willen aanspannen. Dat gaat pas over de inhoudelijke vraag of „uitvaartverzorgers nieuwe stijl” wel echt zo nieuw zijn als Monuta zegt. Het bedrijf schermt met rapporten van werkgeversorganisatie AWVN en adviesbureau Berenschot die zeggen van wel. De bonden hebben een eigen onafhankelijk rapport dat weer het tegendeel beweert.

Thea van Veenschoten weet al wat ze gaat doen. „Ik ga als zelfstandige verder. Ze hebben me gevraagd of ik tot de zomer wil blijven, maar ik ga nu niet meer de kastanjes voor ze uit het vuur halen. Ik heb alle kennis en ervaring, ik heb een enorm netwerk en als het moet kan ik voor betere tarieven dan Monuta werken. Gek, zo word ik wel een concurrent van ze.”