Socioloog Zygmunt Bauman overleden (91)

Bauman was één van de meeste invloedrijke en prominente Europese sociologen van de afgelopen decennia.

Zygmunt Bauman tijdens een toespraak in 2010. Foto: Manuel H. De Leon / EPA

De Poolse socioloog Zygmunt Bauman is op 91-jarige leeftijd in het bijzijn van zijn familie in zijn huis in de Engelse plaats Leeds overleden. Dat meldt persbureau AP op basis van een verklaring van een collega van Bauman. Bauman, emeritus-hoogleraar aan de universiteit van Leeds, was één van de meest prominente Europese sociologen van de afgelopen decennia.

Hij schreef meer dan vijftig boeken over onder andere globalisering, de Holocaust en het postmodernisme. Bauman stond erom bekend in zijn werk gebruik te maken van verschillende disciplines waaronder filosofie, sociologie en geschiedenis.

Lees ook de necrologie van Zygmunt Bauman: Gefascineerd door ontworteling in tijden van Tinder

Liquid Modernity

In de jaren ’90 introduceerde hij de term ‘Liquid Modernity’ waarmee hij de huidige tijd probeerde te omschrijven waarin zekerheden hun betekenis hebben verloren en de bekende referentiekaders zijn verdwenen.

Hierover zei Bauman:

“In een vloeibaar modern leven zijn geen permanente afspraken, en elk verbond dat we wel aangaan, moet losjes worden aangegaan zodat deze op elk moment kunnen worden ontbonden,zo snel en moeiteloos mogelijk, voor het geval de omstandigheden veranderen.”

Onzekerheid

Volgens Bauman zorgt de afwezigheid van vaste structuren voor angst en onzekerheid. In zijn boek ‘Liquid Fear’ laat hij zien dat we niet zozeer bang zijn voor een concrete dreiging maar juist voor gevaar dat altijd en op elk moment kan toeslaan. Hij vergeleek het zelf graag met het lopen door een mijnenveld: je bent je ervan bewust dat het vol explosieven ligt maar je weet niet waar en wanneer deze afgaan.”

Deze theorie paste hij ook toe op het debat rond de vluchtelingencrisis. In een interview met de televisiezender Al Jazeera zei Bauman dat de komst van vluchtelingen uit Syrië en Libië, in deze tijd van omwenteling, mensen aan hun eigen kwetsbaarheid herinnert. Al Jazeera maakte een filmpje over de uitspraken van Bauman over de vluchtelingencrisis.

Bauman werd in 1925 geboren in de Poolse stad Poznan, in een Joodse familie. Zijn familie overleefde de Tweede Wereldoorlog door naar de Sovjet-Unie te vluchten. Daar sloot Bauman zich aan bij het leger van communistisch Polen, waar hij tot 1953 diende. Hij studeerde sociologie aan de universiteit van Warschau. Hierna gaf hij les aan dezelfde universiteit tot hij en zijn familie uit Polen werden verjaagd vanwege het toegenomen antisemitisme.