Column

Mijn spaargeld bij een zombiebank – eureka!

Nieuw jaar, dus goede voornemens. Ook in geldzaken. Kan ik zonder extra risico’s meer rente op m’n spaargeld krijgen? Welke bank heeft mijn spaargeld nodig en wil daarvoor betalen met meer rente? Nederlandse banken hebben geen trek in mijn spaargeld. De rente zakt tot bijna nul.

Maar in Italië heb je meerdere banken met financiële zorgen. Zij moeten wel meer rente betalen om te voorkomen dat hun spaarders naar veiliger oorden vluchten.

Is Italië iets voor mij? De Europese Unie zou ook één markt voor financiële diensten zijn. En spaargeld bij een Italiaanse bank is, net als in Nederland, tot 100.000 euro gegarandeerd.

Zo gezegd, zo gedaan. De grootste zorgenbank is Banca Monte dei Paschi di Siena, hier voor het gemak afgekort tot MPS. De website van MPS is in het Italiaans, uiteraard, maar heeft ook een Engelstalig deel. Dat geeft geen informatie over producten, zoals spaarrekeningen. Jammer. Voor de Italiaanse site schiet mijn gymnasium-Latijn tekort. Jammer.

Italiaanse banken moeten wel meer rente betalen, anders vluchten hun spaarders naar veiliger oorden

De site maakt wel een vrolijke indruk. Misschien is de bank wel helemaal geen zorgenkind meer. En is de reddingsactie van de Italiaanse overheid waar eind vorig jaar nog zoveel over te doen was, inmiddels afgerond. Het laatste Engelstalige persbericht, gedateerd 26 december, Tweede Kerstdag, gaat inderdaad over die reddingsactie.

Maar dat stemt niet vrolijk. De poging om nieuw kapitaal te krijgen van private geldschieters is mislukt – niet raar, zo gaat het meestal als een bank aan ’t eind van haar Latijn is. Het proces van afkalvend vertrouwen en afkalvend kapitaal heeft dan al te lang geduurd. MPS was de afgelopen maanden al miljarden kwijt aan het uitbetalen van spaarders en depositohouders die hun geld van de bank haalden. Het per eind 2018 geraamde kapitaaltekort ten opzichte van wat verplicht is, bedraagt 8,8 miljard euro, heeft de toezichthoudende Europese Centrale Bank MPS laten weten.

Hoe de bank dat gat gaat dichten? MPS doet een beroep op een tijdelijke uitzonderingsregel, zodat een bank toch gered kan worden met Italiaanse staatssteun. En om haar geldmiddelen aan te vullen gaat MPS kortlopend schuldpapier met een staatsgarantie aan beleggers verkopen.

Hier wordt een zombiebank geschapen. De Italiaanse overheid staat feitelijk garant voor een particuliere bank. Dat zouden we in Europa toch niet meer doen? Na de kapitale reddingsacties voor banken in 2008 zouden overheden meer afstand nemen van probleembanken. Particuliere geldschieters, zoals beleggers in bankobligaties met een wat hoger rendement en dus meer risico, zouden de eerste klappen opvangen.

Nu blijkt dat in de eerste grote testcase in Italië fictie. Theorie van de tekentafel. In de praktijk geeft het te veel politieke onrust als je honderdduizenden particuliere klanten, tevens kiezers, een poot uitdraait.

Is dit het failliet van de Europese afspraken van na 2008 om private geldschieters eerst aan te slaan als een bank gered moet worden? Ja. Zij blijken politiek onverkoopbaar. Bij MPS ingrijpen volgens de Europese afspraken zou de eurosceptische stemming in Italië verder aanwakkeren. Het zou het populisme de wind in de zeilen geven.

Maar populisme gedijt in een klimaat waarin overheden blijk geven van grove incompetentie. Zoals regels maken om de belasting betalende burger te ontzien bij reddingsacties van falende banken. Maar die regels niet toepassen.