Hertha is te klein voor Hitlers wereldberoemde bouwwerk

Berlijns stadion

Het Berlijnse Olympiastadion waar Hertha speelt is te groot, de voetbalclub wil kleinere nieuwbouw.

Foto Kivilcim Pinar/Getty Images

Het is een wereldberoemd stadion, nog niet lang geleden compleet gerenoveerd en van alle gemakken voorzien. Maar Hertha BSC wil het legendarische Olympiastadion in Berlijn verlaten. Er worden plannen gemaakt voor nieuwbouw, eventueel zelfs buiten de stad. Tot grote ergernis van het Berlijnse stadsbestuur.

Maar het olympisch stadion is te groot voor de oude Duitse voetbalclub. En te onpraktisch: door de brede atletiekbaan rond het veld zit het publiek nogal ver van de actie. Funest voor de sfeer, zegt de club, die voor een doorsnee Bundesligawedstrijd niet meer dan de helft van de 75.000 plaatsen weet te verkopen.

Toen Hitler het stadion liet bouwen voor de Olympische Spelen van 1936, ging het om een ander soort sfeer. Behalve sportarena moest het in twee jaar uit de grond gestampte bouwwerk ook een podium zijn voor de propaganda voor het naziregime. Dat lukte – zoals nog altijd te zien is in de films van Leni Riefenstahl Fest der Völker en Fest der Schönheit.

1936
1936
1970

Nationaal-socialisme

„Indrukwekkend is het stadion eigenlijk vooral op twee momenten”, zegt historicus Daniel Küchenmeister. „Als het helemaal vol zit, of als het helemaal leeg staat.” Het eerste komt niet zo vaak voor: als de finale voor de Duitse beker wordt gespeeld, bij een interland, als Bayern München bij Hertha op bezoek komt of als er een popconcert wordt gehouden.

Voor een helemaal leeg stadion komen weliswaar elke dag groepen toeristen kijken naar dit klassieke staaltje nationaal-socialistische architectuur. Maar daarmee worden de kosten van het stadion op geen stukken na gedekt.

In de aanloop naar het WK van 2006 is het hele stadion door de Duitse overheid voor 250 miljoen euro gerenoveerd. Huub Stevens was destijds trainer van Hertha. „Ik kan me enerzijds wel voorstellen dat Hertha een ander stadion wil”, zegt hij. „In de stadions van Borussia Dortmund, Schalke of Bayern is veel meer sfeer. Maar het is een dilemma. Want wat moet de stad met dat stadion, met zijn prachtige nieuwe faciliteiten, en zijn geschiedenis en traditie, als Hertha vertrekt?”

Kleiner stadion voor meer publiek

Stevens kan zich niet voorstellen dat Hertha, in 1892 in Berlijn opgericht, een nieuw stadion zou bouwen in Brandenburg. „Misschien proberen ze door daarover te spreken de stad onder druk te zetten om mee te werken aan de bouw van een nieuw stadion ergens in Berlijn”, zegt hij.

Hertha verkeert in de paradoxale situatie dat het naar een kleiner stadion wil om meer publiek te trekken. „Voor een stad als Berlijn zou het normaal zijn om bij thuiswedstrijden gemiddeld zo’n 60.000 toeschouwers te hebben”, zegt journalist Michael Jahn, die al jaren over Hertha schrijft, onder meer voor de Berliner Zeitung. „Maar veel van de nieuwe bewoners van de stad blijven trouw aan de club uit de streek waar ze vandaan komen. Om mensen uit steden als Stuttgart en andere nieuwe Berlijners aan zich te binden, wil Hertha een modern en sfeervol stadion bouwen, puur voor voetbal en niet óók voor atletiek.”

Voorafgaand aan de Champions League in 2015
Vriendschappelijke interland tussen Duitsland en Engeland in 2016
Hertha BSC in 2015

Persoonlijk, zegt Jahn, „vind ik de sfeer in het Olympiastadion niet zo slecht. Maar ik zou het ideaal vinden, en niet vanwege mijn naam, als Hertha verhuist naar het Friedrich-Ludwig-Jahn-Sportpark in de wijk Prenzlauer Berg, dat daarvoor wel fors uitgebreid zou moeten worden. Hertha’s geschiedenis is daar, op dat voormalige exercitieterrein, begonnen.”

Voorlopig zit de club nog tot 2025 vast aan een contract met de stad voor de huur van het Olympiastadion, voor 4,5 miljoen per jaar. Voor Hertha, dat sinds 1963 in het Olympiastadion speelt, is dat echter geen reden om zolang met de armen over elkaar te gaan zitten. Het seizoen verloopt opmerkelijk goed, de Berlijners staan in de Bundesliga nu op een derde plaats. Het bestuur droomt van Europees voetbal en wil inzetten op groei voor de toekomst.

De ziel van Hertha

Op het olympische park rond het stadion zou genoeg plaats zijn voor nieuwbouw. Maar daar zal monumentenzorg naar verwachting bezwaar tegen maken, zegt historicus Küchenmeister. Het kostte Hertha al de grootste moeite om voor elkaar te krijgen dat de rode atletiekbaan bij de renovatie blauw geverfd mocht worden, met witte lijntjes: de Hertha-kleuren. Gekleurde stoeltjes werden afgekeurd, het werd grijs, net als de oorspronkelijke banken en passend bij het natuursteen van het stadion.

Over enkele weken zal de club enkele uitgewerkte opties voor privaat gefinancierde nieuwbouw op tafel leggen: voor locaties in Berlijn én het omliggende Brandenburg. Onder fans is de kwestie al sinds maanden onderwerp van hevig debat. „De meeste jongeren willen iets nieuws”, zegt Andreas Langbein (65), voormalig bankemployé en Hertha-fan sinds 1970.

„Maar voor mijn generatie ligt hier de ziel van Hertha. In het Olympiastadion, en in elk geval in Berlijn.”