Astronomen voorspellen dat er een nieuwe ster verschijnt rond 2022

Sterrenkunde

Twee sterren van een dubbelster komen steeds dichter bij elkaar. Over vijf jaar zullen ze ontploffen.

Kaartje van het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus) en omgeving van de nieuwe ster. De positie van de explosieve dubbelster KIC 9832227 is rood omcirkeld. Calvin College

Als de voortekenen niet bedriegen, zal ergens rond 2022 tijdelijk een ‘nieuwe’ ster te zien zijn in het sterrenbeeld Zwaan. Dat voorspelt een team van Amerikaanse astronomen, dat hun bevindingen binnenkort in het tijdschrift Astrophysical Journal zal publiceren. Volgens teamleider Larry Molnar van Calvin College zal de ster met het blote oog waarneembaar zijn.

Deze voorspelling is gebaseerd op het gedrag van de 1840 lichtjaar verre dubbelster KIC 9832227, die voor onze ogen nu nog onwaarneembaar zwak is. Al sinds 2013 is bekend dat deze ster helderheidsveranderingen vertoont met een periode van bijna elf uur. Aanvankelijk was niet duidelijk of het om een enkelvoudige ster ging die afwisselend opzwelt en samentrekt of om een zogeheten dubbelster – twee sterren die om elkaar heen draaien en afwisselend voor elkaar langs schuiven. In beide gevallen treden periodieke helderheidsvariaties op.Latere waarnemingen hebben echter laten zien dat voor KIC 9832227 het tweede scenario opgaat. Hij bestaat uit twee sterren van ongelijke grootte die elkaar als het ware lijken te kussen. Het tweetal is gehuld in een gezamenlijke atmosfeer en vertoont daardoor de vorm van een ongepelde pinda, waarvan de ene lob aanzienlijk groter is dan de andere.

Uit recent onderzoek blijkt dat de omlooptijd van de dubbelster – de tijd die de sterren nodig hebben om één keer om elkaar heen te draaien – aan het afnemen is. Sinds 2013 is er bijna een minuut vanaf gegaan – een proces dat lijkt te versnellen.

In dat opzicht vertoont KIC 9832227 overeenkomsten met een andere ster, V1309 Scorpii geheten, die in 2008 volkomen onverwacht explodeerde. Achteraf bleek ook dat een ‘contactdubbelster’ te zijn geweest, waarvan de omlooptijd naar het eind toe versnelde.

Volgens Molnar en zijn collega’s is er een gerede kans dat KIC 9832227 hetzelfde lot zal ondergaan. De korter wordende omlooptijd wijst er namelijk op dat de twee sterren naar elkaar toe spiralen en uiteindelijk zullen samensmelten – met een hevige explosie tot gevolg.

Vanaf de aarde gezien zou de ontploffende dubbelster weken- of zelfs maandenlang ongeveer zo helder zijn als de Poolster. Daarmee zou hij de helderste ‘nieuwe ster’ zijn sinds 1975.