Trump is immuun voor Russische hacks

De sensationele conclusie van de FBI, CIA en NSA dat Rusland de Amerikaanse verkiezingen heeft gemanipuleerd, verandert niets in de VS. De conclusies van de inlichtingendiensten worden gezien als ook maar een mening.

Foto Jonathan Ernst/Reuters

De FBI zegt het. De CIA ook. De National Security Agency (NSA), met een kleine slag om de arm, eveneens: de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november zijn actief gemanipuleerd door Rusland. In twee rapporten én tijdens een hoorzitting in het Congres maakten de diensten duidelijk hoe de komende president van de Verenigde Staten, Donald Trump, zijn winst deels te danken heeft aan een ‘beïnvloedingscampagne’ door de Russische regering.

Toch, en dat is het opmerkelijke, verandert deze sensationele conclusie vrijwel niets in de VS. Wie al overtuigd was van Trump, is dat nog steeds. Wie hem niet zag zitten, heeft hooguit extra munitie. De conclusies van de inlichtingendiensten zijn ook maar een mening.

Zo tribaal is het Amerikaanse debat geworden. Zoals Trump zelf vorige week zei: “De mensen moeten zelf maar vaststellen wat hun waarheid is.” Trump verwierp hiermee de conclusie van de diensten dat WikiLeaks gehackte informatie van Rusland kreeg, en vervolgens publiceerde. Trump schreef op Twitter dat de ‘inlichtingen’-diensten meer tijd nodig hadden om een zaak op te bouwen over de ‘Russische hacks’ (aanhalingstekens van hem). “Heel gek!” Daarmee suggereerde hij dat hun bewijs gefabriceerd was.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump The “Intelligence” briefing on so-called “Russian hacking” was delayed until Friday, perhaps more time needed to build a case. Very strange!

Twee keer zo populair als Obama

De meeste Republikeinen hebben Trump allang omarmd. Ze accepteren zijn warme woorden voor Vladimir Poetin. In 2014 dacht 10 procent van de Republikeinen positief over de Russische president, afgelopen december was dat al 37 procent. Hij is meer dan twee keer zo populair als Barack Obama. Nieuwe onthullingen over Russische beïnvloeding doen daar waarschijnlijk weinig aan af. Het meest gehoorde argument op rechts: zaten ze er in Irak in 2002 ook niet helemaal naast?

Ten dele hebben de inlichtingendiensten dat aan zichzelf te danken. De details waarmee ze hun zware conclusies onderbouwen, zijn summier. Het laatste rapport, dat afgelopen vrijdag is gepubliceerd, is een hevig bewerkte versie van een geheim rapport dat eerder met onder meer Trump is gedeeld. De conclusies zijn hetzelfde, maar hoe de beïnvloeding technisch in zijn werk ging, is nog altijd niet duidelijk.

Een groot deel van het rapport beschrijft de intenties van de Russische regering. Poetin had een duidelijke voorkeur voor Donald Trump, deels vanwege een afkeer voor Hillary Clinton, deels vanwege de overtuiging dat Trump en hij op sommige gebieden goed kunnen samenwerken. Rusland probeerde, volgens de diensten, “het publieke vertrouwen in het democratische proces ondermijnen”, Clinton “zwart maken”, en “haar kansen en eventuele presidentschap verzwakken”. Het hacken van de Democratische en Republikeinse Partij, en het delen van Democratische e-mails met WikiLeaks, hielpen daarbij. Maar Rusland gebruikte ook andere methoden, zoals desinformatie door de Engelstalige tv-zender RT, gelieerd aan en gefinancierd door het Kremlin.

Lees ook over het verspreiden van desinformatie door Rusland: Rusland herschept de feiten

Dat laatste is moeilijk te bewijzen. De diensten beschrijven talloze voorbeelden van Amerika-kritische berichten op RT, maar toon maar eens aan dat die door de regering zijn besteld. En ook het hacken is problematisch. De veiligheidsdiensten wijzen naar hackers die werkten onder de namen Guccifer 2.0 en DC Leaks. Daarachter zouden Russische veiligheidsdiensten zitten. De meeste Amerikaanse tech-experts noemen dat heel aannemelijk. Maar: het harde bewijs geven de diensten niet, naar eigen zeggen om de eigen werkwijze en informanten niet in gevaar te brengen.

Politiek equivalent van The Dress

Nog een probleem is de aard van de beïnvloeding. Eigenlijk zijn niet de verkiezingen gehackt, maar de kiezers. Er is geen aanwijzing dat stemmachines zijn beïnvloed, er zijn geen vervalste stemformulieren in omloop, er hebben vrijwel geen mensen meer dan één keer gestemd. De hackers bereikten de hoofden van kiezers, maar die kiezers hebben vervolgens wel volkomen legaal zélf gestemd.

Dat de hacks effectief waren, betwijfelt niemand. Het begon al vlak voor de Democratische Conventie, afgelopen juli, toen WikiLeaks e-mails uit de top van de Democratische Partij publiceerde. Uit die mails bleek dat de partij weinig trek had in Clintons tegenkandidaat Bernie Sanders, en de onthulling leidde tot het aftreden van partijvoorzitter Debbie Wasserman Schultz, en een grote chaos op de eerste dag van de conventie. Die strategie werd in het najaar steeds gevolgd. WikiLeaks lekte op strategisch gekozen momenten mails uit de mailbox van campagneleider John Podesta. Hard nieuws was het niet, maar ze domineerden keer op keer het gesprek in de campagne. Maar het is onmogelijk te meten of ze beslissend waren voor de uitkomst.

Zo blijven de Russische hacks het politieke equivalent van The Dress, de foto van een jurk die onderwerp werd van een ruzie onder internetgebruikers over de kleur. De een ziet overtuigend bewijs dat Rusland de Amerikaanse media gemanipuleerd heeft, de ander ziet een poging van de Washington-elites om Trump dwars te zitten.

‘Alleen sukkels vinden Rusland slecht’

Trump kiest partij tegen de inlichtingendiensten die hij over twee weken leidt, en kiest voor Rusland. Vrijdag, na een geheime briefing, leek hij even open te staan voor een andere interpretatie. Maar dit weekend twitterde hij:

“Het is goed om een goede relatie met Rusland te hebben, niet slecht. Alleen ‘sukkels, of dwazen, denken dat het slecht is!”

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Having a good relationship with Russia is a good thing, not a bad thing. Only “stupid” people, or fools, would think that it is bad! We…..

Trump staat niet open voor verder onderzoek naar de hacks - “move on”, zei hij. Daarom dreigt dit thema een van de eerste echte crises van zijn presidentschap te worden. Trump stelt een radicale andere buitenlandse politiek voor, waarbij Rusland opeens een partner is, en niet langer de grootste strategische tegenstander. Hij krijgt veel Republikeinse kiezers mee, maar de meeste Republikeinen in het Congres willen een harde Rusland-politiek.

Daarbij dreigt een vertrouwensbreuk met de inlichtingendiensten. Trump is straks volledig afhankelijk van de CIA, FBI en NSA. Uitgerekend de diensten die aanslagen en ander onheil moeten voorkomen, heeft Trump nu al van zich vervreemd.

Michael Morell, directeur van de CIA tot 2013, schreef in The New York Times dat de hele structuur achter de diensten op instorten staat. Agenten kunnen massaal ontslag nemen, spionnen zullen geen risico’s meer nemen als ze weten dat hun informatie niet door de president gewaardeerd wordt. Morell:

“Het is geen toeval dat Trump, die ervoor zorgt dat feiten nooit zijn meningen in de weg zitten, het gevecht aangaat met de organisatie die er juist voor ís om feiten op tafel te krijgen.”