De Thuiskok: Onze huiverigheid opzij zetten

Wist u dat de geleerde Desiderius Erasmus ook verstand had van tafelmanieren? Al in 1530 schreef hij een boek over de regels aan tafel, en hij was niet de eerste. Er bestaan zelfs al sinds de dertiende eeuw kookboeken met tips over gezonde maaltijden en smakelijke gerechten, als we het boek Het verleden op je bord van Christianne Muusers mogen geloven.

Muusers kun je oprecht een expert noemen: ze studeerde af als neerlandicus, specialiseerde zich in historische Nederlandse kookteksten en bestiert twee sites waarop ze geregeld recepten van eeuwen geleden publiceert en kookboeken recenseert. Haar expertise zie je terug in de zorg waarmee haar eerste eigen kookboek is gemaakt: de receptteksten en lay-out zijn duidelijk, de begeleidende teksten oprecht leerzaam en de foto’s mooi. Muusers gaat bovendien een stapje verder: alle originele recepten, hier en daar zelfs in het Latijn, zijn achterin terug te vinden, net als ouderwetse ingrediënten en hoe je die moet maken. Details als een klassiek leeslintje maken het helemaal af.

De recepten in Het verleden op je bord komen uit de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Recepten uit een periode strekkend van de vijftiende tot de negentiende eeuw zijn door Muusers vertaald naar hedendaags Nederlands en gemoderniseerd voor onze keuken. In de ontwikkeling van de gerechten lees je de vaderlandse (handels)geschiedenis terug: zoete wijn uit Frankrijk, thee uit het Oosten en sperziebonen uit de VS in de 17e eeuw, ‘Indische’ ingrediënten zoals sambal vanaf de 18e eeuw en ‘West-Indische’ gerechten uit de 19e eeuw. Dit is niet alleen een kookboek, maar ook een culinaire geschiedenisles.

Misschien wel het allerleukste aan dit boek is om te zien dat al die hippe foodtrends helemaal zo hip niet zijn. Een salade met bloemen? Deed men al in 1669. Gevulde groenten? Komt uit 1587. Sorbetijs, in dit geval van ananas, maakte men al in Frankrijk in 1768. En hoe zouden de fitgirls van deze tijd reageren op het feit dat suiker vroeger als medicijn werd gezien?

Kortom: vroeger was het qua eten helemaal zo slecht nog niet. Muusers bepleit dat we onze huiverigheid voor recepten van een paar honderd jaar geleden opzij zetten. Dat ze anders zijn dan we gewend zijn, dat kennen we toch ook van nieuwe trends? Een mooiere manier dan dit kookboek om dat pleidooi kracht bij te zetten had ze niet kunnen verzinnen.