NRC checkt: ‘Regeldruk in 2016 2,5 miljard euro lager’

Dat schreef Economische Zaken namens minister Henk Kamp in een persbericht.

De aanleiding

We mogen economisch gezien trots zijn op 2016. Die boodschap had minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) op de laatste dag van het jaar. In het persbericht ‘2016: een succesvol en innovatief jaar’ constateert Kamp dat „Nederland internationaal gezien voorop loopt.” In het persbericht staat ook: „De doelstelling van het kabinet om de regeldruk voor burgers, bedrijven en professionals met 2,5 miljard euro te verlagen is in 2016 gehaald.” Die uitspraak checken we, want is de regeldruk gedaald en hoe meet je dat in euro’s?

Waar is het op gebaseerd?

Al langer willen kabinetten de regeldruk voor burgers en bedrijven verminderen. Er is zelfs een adviescollege voor opgericht: Actal. Dat houdt de regeldruk in het algemeen en die van nieuwe wetten in de gaten.

Om die te meten wordt een rekenmethode gebruikt die de EU en de OESO ook gebruiken: het Standard Cost Model. Dat meet de tijd en de kosten van bedrijven, burgers en professionals om aan wettelijke verplichtingen te voldoen. Invullen van een belastingformulier kost bijvoorbeeld tijd. Die tijd wordt vertaald naar euro’s door er voor bedrijven het uurloon van werknemers die het invullen aan te hangen. Voor burgers rekent de overheid met 15 euro per uur.

Het kabinet publiceert elk halfjaar een waslijst aan maatregelen die ervoor zorgen dat burgers en bedrijven minder tijd en kosten kwijt zijn aan regels. Een voorbeeld: paspoorten en identiteitskaarten zijn nu tien jaar geldig, voorheen was dat vijf jaar. Dat scheelt elke burger tijd. Opbrengst: 62,75 miljoen euro aan regeldrukvermindering.

Natuurlijk is dit een methode waarop van alles valt aan te merken. Eén voorbeeld: als het aantal bedrijven daalt doordat er veel failliet gaan, daalt ook de regeldruk. Er zijn immers minder bedrijven die formulieren moeten invullen. En de regeldruk die burgers en bedrijven ervaren komt vaak niet overeen met dit soort berekeningen. Zo zegt politiechef Erik Akerboom over de daling van de regeldruk bij de politie van 440,91 miljoen euro in de ‘Najaarsrapportage regeldruk’ van het kabinet: „Absoluut goed nieuws. [...] Al begrijp ik heel goed dat medewerkers zich afvragen waarom zij in de praktijk betrekkelijk weinig merken van deze lastenverlichting. Dat komt doordat het terugdringen van overbodig werk heel versnipperd is. Het gaat om minuten werk van iedere collega.” Toch wordt de rekenmethode ondergeschreven door Actal en bedrijfslobbyclub VNO-NCW en MKB-Nederland. Emile Rodenhuis, VNO: „Kamp heeft zijn nek uitgestoken om de druk te verminderen, toch zal het zeker niet altijd zo voelen voor de ondernemer om de hoek.”

En, klopt het?

Nou, dat is nogal positief samengevat. In een brief aan de Kamer schrijft het kabinet in november: „Per 1 oktober 2016 heeft het kabinet voor een bedrag van € 2,59 miljard aan maatregelen in kaart gebracht.” Maatregelen in kaart brengen is niet hetzelfde als de regeldruk verminderen. En dat is wel wat in het persbericht staat: de doelstelling om de regeldruk te verminderen met 2,5 miljard is gehaald. Volgens het ministerie is 2,09 miljard aan maatregelen ook echt gerealiseerd eind 2016. De overige 0,41 miljard zal volgens het ministerie voor april 2017 worden gerealiseerd. Volgens Actal is de uitspraak in het persbericht te kort door de bocht.

Conclusie

De uitspraak van Kamp is te kort door de bocht. De regeldruk is volgens de rekenmethode die het kabinet hanteert in 2016 niet 2,5 miljard euro lager maar 2,09 miljard euro. Omdat de maatregelen wel zijn genomen, en volgens Economische Zaken voor april zullen zijn ingevoerd beoordelen we de stelling als grotendeels waar.

    • Marike Stellinga